دین جهانی: تفاوت میان نسخه‌ها

*براساس دیدگاه سوم، [[رسالت]] و [[دین]] [[پیامبران]] [[اولواالعزم]] افزون بر جنبه قومی، [[صبغه]] جهانی هم داشت. [[تعالیم]] مربوط به [[توحید]] و [[نفی]] [[شرک]] و [[بت‌پرستی]] آن متوجه همه [[مردم]] و [[احکام]] و [[شریعت]] آن متوجه [[قوم]] آنان بود؛ برای نمونه، [[حضرت موسی]]{{ع}} افزون بر [[بنی اسرائیل]]، [[فرعون]] و قبطیان را هم به [[یگانه‌پرستی]] و دست کشیدن از [[شرک]] و [[بت‌پرستی]] فرا خواند؛ اما احکامی که پس از [[خروج]] از [[مصر]] بر [[حضرت موسی]]{{ع}} نازل شد به [[بنی اسرائیل]] اختصاص داشت. این دیدگاه با [[آیات]] [[قرآن]]، سازگار نیست. براساس [[آیات]] [[قرآن]]، همه کسانی که از [[تعالیم]] [[انبیا]] [[آگاه]] می‌شوند باید به همه [[تعالیم]] یاد شده، اعم از [[توحید]] و جز آن [[ایمان]] آورده و به صورت مطلق از [[پیامبر]] [[الهی]] [[پیروی]] کنند: {{متن قرآن|وَمَا أَرْسَلْنَا مِن رَّسُولٍ إِلاَّ لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذ ظَّلَمُواْ أَنفُسَهُمْ جَاؤُوكَ فَاسْتَغْفَرُواْ اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُواْ اللَّهَ تَوَّابًا رَّحِيمًا }}<ref> و ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر برای آنکه به اذن خداوند از او فرمانبرداری کنند و اگر آنان هنگامی که به خویش ستم روا داشتند نزد تو می‌آمدند و از خداوند آمرزش می‌خواستند و پیامبر برای آنان آمرزش می‌خواست خداوند را توبه‌پذیر بخشاینده می‌یافتند؛ سوره نساء، آیه:۶۴.</ref>، {{متن قرآن|وَمُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْرَاةِ وَلِأُحِلَّ لَكُم بَعْضَ الَّذِي حُرِّمَ عَلَيْكُمْ وَجِئْتُكُم بِآيَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ فَاتَّقُواْ اللَّهَ وَأَطِيعُونِ }}<ref> و تورات پیش از خود را راست می‌شمارم، و (آمده‌ام) تا برخی از چیزهایی را که بر شما حرام شده است حلال گردانم و نشانه‌ای از پروردگارتان برای شما آورده‌ام پس، از خداوند پروا و از من فرمانبرداری کنید؛ سوره آل عمران، آیه: ۵۰.</ref> براساس دیدگاه سوم، [[جهانی بودن]] می‌تواند دو گونه معنا شود که براساس یکی، [[دین]] همه [[پیامبران]] [[جهانی]] و براساس معنای دیگر فقط [[دین اسلام]] [[جهانی]] خواهد بود. براین اساس، اگر [[جهانی بودن]] به معنای [[لزوم]] [[ارتباط]] [[پیامبر]] صاحب [[دین]] با [[اقوام]] و [[ملل]] گوناگونِ معاصر خویش و فراخواندن آنان به سوی [[یگانه‌پرستی]] باشد، به جز [[دین اسلام]]، هیچ [[دین]] دیگری، حتی [[دین]] [[حضرت موسی]]{{ع}} و [[حضرت عیسی]]{{ع}} نیز جهانی نیستند، زیرا آنان به ادله‌ای فقط [[مأمور]] [[دعوت]] [[بنی اسرائیل]] و [[اقوام]] همجوار خویش بودند؛ اما [[پیامبر اکرم]]{{صل}} به سوی همه جهانیان برانگیخته شده است: {{متن قرآن|قُلْ أَيُّ شَيْءٍ أَكْبَرُ شَهَادَةً قُلِ اللَّهِ شَهِيدٌ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَأُوحِيَ إِلَيَّ هَذَا الْقُرْآنُ لأُنذِرَكُم بِهِ وَمَن بَلَغَ أَئِنَّكُمْ لَتَشْهَدُونَ أَنَّ مَعَ اللَّهِ آلِهَةً أُخْرَى قُل لاَّ أَشْهَدُ قُلْ إِنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ وَإِنَّنِي بَرِيءٌ مِّمَّا تُشْرِكُونَ}}<ref> بگو: چه چیزی در گواهی بزرگ‌تر است؟ بگو: خداوند که میان من و شما گواه است و به من این قرآن وحی شده است تا با آن به شما و به هر کس که (این قرآن به او) برسد، هشدار دهم، آیا شما گواهی می‌دهید که با خداوند خدایان دیگری هست؟ بگو: من گواهی نمی‌دهم؛ بگو: تنها او خدایی یگانه است و من از شرکی که می‌ورزید بیزارم؛ سوره انعام، آیه: ۱۹.</ref> و نیز {{متن قرآن|تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعَالَمِينَ نَذِيرًا }}<ref> بزرگوار است آن (خداوند) که فرقان را بر بنده خویش فرو فرستاد تا جهانیان را بیم‌دهنده باشد؛ سوره فرقان، آیه: ۱.</ref>. البته جهانی نبودن به این معنا هرگز ریشه در [[کاستی]] یک [[دین]] و [[ناتوانی]] پیام‌آور آن ندارد، بلکه می‌تواند ریشه در مواردی مانند ناممکن بودن برقراری [[ارتباط]] از طرق عادی با همه [[اقوام]] و سرزمین‌ها به ویژه با توجه به ابتدایی بودن وسایل ارتباطی در گذشته‌های دور داشته باشد. منحصر بودن [[مردم]] روی [[زمین]] در یک [[قوم]] در مواردی مانند [[حضرت آدم]]{{ع}} و [[پیامبران]] پس از وی و احتمالاً [[حضرت نوح]]{{ع}}، [[فرصت]] نیافتن [[پیامبر]] و فقدان شرایط و اقتضائات مختلف [[اجتماعی]] نیز می‌تواند از موانع [[جهانی شدن]] یک [[دین]] باشد؛ اما اگر [[جهانی بودن]] به معنای لزومِ [[ابلاغ دین]] در صورت مواجهه با [[اقوام]] و [[ملل]] دیگر و لزومِ [[پیروی]] از آن بر همه افراد [[مکلف]] و مطلع باشد، [[دین]] همه [[پیامبران الهی]] فراگیر و جهانی خواهد بود<ref>راه و راهنماشناسی، بخش ۲، ص ۳۱-۴۶.</ref> شواهدی مانند سفرهای [[تبلیغی]] [[حضرت ابراهیم]]{{ع}} به سرزمین‌های پیرامون و فراخوان ملکه [[سبأ]] به وسیله [[حضرت سلیمان]]{{ع}} با ارسال [[نامه]] از طریق هدهد نشان می‌دهد که در صورت فراهم بودن امکان [[ارتباط]]، [[اقوام]] و [[ملل]] دیگر نیز [[دعوت]] می‌شده‌اند: {{متن قرآن|اذْهَب بِّكِتَابِي هَذَا فَأَلْقِهْ إِلَيْهِمْ ثُمَّ تَوَلَّ عَنْهُمْ فَانظُرْ مَاذَا يَرْجِعُونَ قَالَتْ يَا أَيُّهَا الْمَلَأُ إِنِّي أُلْقِيَ إِلَيَّ كِتَابٌ كَرِيمٌ إِنَّهُ مِن سُلَيْمَانَ وَإِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ أَلاَّ تَعْلُوا عَلَيَّ وَأْتُونِي مُسْلِمِينَ }}<ref> این نامه مرا ببر و نزد آنان فرو افکن، آنگاه از آنان رو بگردان و (گوشه‌ای کمین کن و) بنگر چه پاسخی می‌دهند.  (آن زن) گفت: ای سرکردگان! نزد من نامه‌ای ارزشمند افکنده‌اند. آن (نامه) از سوی سلیمان است و (متن آن) این است: «به نام خداوند بخشنده بخشاینده...با من گردنکشی نورزید و گردن نهاده، نزد من آیید؛ سوره نمل، آیه: ۲۸- ۳۱.</ref><ref>[[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]؛ ج۱۳، ص ۲۳۷- ۲۳۹.</ref>.

{{منابع}}

* [[پرونده:000055.jpg|22px]] [[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳''']]