کاربر:Ali/صفحه تمرین۲: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | {{مدخل مرتبط | ||
| موضوع مرتبط = صحابه | | موضوع مرتبط = صحابه | ||
| عنوان مدخل = حکم بن | | عنوان مدخل = حکم بن سعید بن عاص | ||
| مداخل مرتبط = [[حکم بن | | مداخل مرتبط = [[حکم بن سعید بن عاص در تاریخ اسلامی]] | ||
| پرسش مرتبط = | | پرسش مرتبط = | ||
}} | }} | ||
== آشنایی اجمالی == | == آشنایی اجمالی == | ||
وی به [[بنوأمیة بن عبد شمس]]، از [[قبیله قریش]] [[نسب]] میبرد<ref>ابن کلبی، جمهره النسب، ج۱، ص۳۵؛ معصب زبیری، نسب قریش، ص۱۷۴.</ref>. پدرش [[ابو أحیحه سعید بن عاص]] ([[عاصی]])، از [[اشراف قریش]] و از [[دشمنان پیامبر]]{{صل}} بود که [[مشرک]] از [[دنیا]] رفت<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۳، ص۲۳۵.</ref>. مادرش هند([[صفیه]]) دختر [[مغیرة بن عبدالله بن عمر بن مخزوم]] است<ref>خلیفه بن خیاط، طبقات، ص۴۰؛ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۸۰.</ref>. | |||
[[ابن عساکر]]<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۲۹، ص۵۵.</ref> میگوید: [[حکم]] قبل از [[فتح مکه]] [[اسلام]] آورد. بر اساس روایتی که از او نقل شده، هنگامی که به حضور [[پیامبر]]{{صل}} رسید، آن حضرت پرسید نامت چیست؟ در پاسخ گفت: حکم؛ [[رسول خدا]]{{صل}} هم نامش را به عبدالله[[تغییر]] داد<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ج۲، ص۳۳۰؛ ابن ابی عاصم، ج۱، ص۳۸۹؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۷۱۴؛ ترمذی، سنن، ج۴، ص۲۱۳.</ref>. از این رو، برخی منابع<ref>ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۱۶۷۱؛ ابن عبدالبر، ج۳، ص۵۲؛ ابن حجر، الاصابه، ج۴، ص۹۹.</ref> با عنوان عبدالله بن سعید از او یاد کردهاند. گفتنی است در سند این [[روایت]] عبید بن عبدالرحمن قرار دارد که [[بخاری]]<ref>بخاری، تاریخ الکبیر، ج۲، ص۳۳۰.</ref> در مورد آن مطمئن نیست. حکم از [[صحابه]] مشهور در [[مکه]] بود<ref>ابن حبان، مشاهیر علما الامصار، ص۶۱.</ref> که به دستور رسول خدا{{صل}} [[مأمور]] شد تا به [[مردم مدینه]] [[نوشتن]] بیاموزد<ref>مصعب بن عبدالله زبیری، ص۱۷۴؛ احمدی میانجی، ج۱، ص۱۴.</ref> و نیز [[نماینده]] حضرت در [[بازار]] [[مدینه]] شد<ref>خلیفه بن خیاط، تاریخ، ص۶۱-؛ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۲۹، ص۵۳.</ref>. چنان که منابع دیگری<ref>ابن حبیب، المحبر، ص۱۲۶؛ ابن حزم، جمهره انساب، ص۸۰.</ref> وی را [[کارگزار رسول خدا]]{{صل}} در [[قری]] عربیه<ref>منطقههایی در سرزمین حجاز که از جمله آن خیبر، تبوک و فدک است؛ ر.ک: بکری، معجم ما استعجم، ج۳، ص۹۲۹.</ref> دانستهاند. سعید بن [[عمرو بن سعید بن عاص]] [[راوی]] اوست<ref>ابن ابیحاتم، الجرح التعدیل، ج۳، ص۱۱۷؛ ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۸۵.</ref>. | |||
در مورد پایان زندگیاش [[اختلاف]] بسیار است؛ برخی گفتهاند در [[جنگ بدر]] به [[شهادت]] رسید<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، ج۳، ص۲۱۴؛ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۸۰.</ref> اما این مطلب ثابت نشده<ref>ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۷۱۴.</ref> و [[ابن اسحاق]] و [[موسی بن عقبه]]، وی را در شمار بدریها ذکر نکرده اند<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۸۹.</ref>. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۸۹.</ref> در ادامه شرح حالش میافزاید؛ اینکه [[سعید بن عمرو]] از او به طور مستقیم [[حدیث]] شنیده(البته اگر [[روایت]] منقطع نباشد) [[گواه]] بر آن است که [[مرگ]] وی دیرتر از [[جنگ بدر]] رخ داده است. همچنین [[شاهد]] دیگری وجود دارد که [[شهادت]] وی را در [[بدر]] رد میکند و آن، گزارش [[بلاذری]]<ref>بلاذری، انساب، ج۶، ص۴۹.</ref> است که متن آن چنین است: «وقتی [[برادر]] [[حکم]] به نام عاص در جنگ بدر به دست [[مسلمانان]] به [[قتل]] رسید، فرزند کوچکی داشت که [[حکم]] [[سرپرستی]] او را به عهده گرفت. روزی [[رسول خدا]]{{صل}} حکم را با [[نوجوانی]] (پسربچه) دید، فرمود: این کیست؟ حکم:گفت برادرزاده ام هست. در این حال [[پیامبر]]{{صل}} دستی بر سر [[نوجوان]] کشید و لباسی بر او پوشانید». بنابراین، بعید است وی در جنگ بدر به شهادت رسیده باشد. افزون بر آنکه برخی گفتهاند وی بعدها به [[شام]] رفت و در آنجا سکنا گزید<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۸۹.</ref>. اگرچه ابن اسحاق<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۸۹.</ref> [[مصعب زبیری]]<ref>معصب زبیری، نسب قریش، ص۱۷۴.</ref>، [[بخاری]]<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ج۱، ص۷۷.</ref> و [[ابن عساکر]]<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۲۹، ص۵۳.</ref> وی را از [[شهیدان]] [[نبرد موته]] [[سال]] هشتم دانستهاند، ولی بیشتر منابع<ref>ر.ک: ذهبی، تجرید اسما صحابه، ج۱، ص۳۱۵.</ref> گفتهاند وی در [[جنگ یمامه]] (سال۱۲) کشته شد<ref>خلیفه بن خیاط، التاریخ، ص۷۳؛ بلاذری، فتوح البلدان قاهره، ج۱، ص۱۰۹؛ ذهبی، تاریخ، ج۳، ص۶۳.</ref>. از او نسلی باقی نماند<ref>ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۴۶.</ref> ولی برادرانش خالد عمرو و [[ابان]] در شمار [[صحابه]] هستند<ref>ر.ک: مدخلهای مربوط.</ref>.<ref>[[رحمتالله بانشی|بانشی، رحمتالله]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «حکم بن سعید بن عاص»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۹۹-۱۰۰.</ref> | |||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||
{{مدخل وابسته}} | {{مدخل وابسته}} | ||
* [[ | * [[قریش]] (قبیله) | ||
* [[ | * [[ابو أحیحه سعید بن عاص]] (پدر) | ||
*[[ | * [[صفیه بنت مغیرة بن عبدالله بن عمر بن مخزوم]] (مادر) | ||
* [[ | * [[عامر بن خالد بن عامر]] (جد) | ||
{{پایان مدخل وابسته}} | * [[عیسی بن مسعود]] (نوه) | ||
* [[یوسف بن مسعود]] (نوه) | |||
* [[اسماعیل بن مسعود]] (نوه) | |||
{{پایان مدخل وابسته}} | |||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:IM009659.jpg|22px]] [[رحمتالله بانشی|بانشی، رحمتالله]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|'''مقاله «حکم بن | # [[پرونده:IM009659.jpg|22px]] [[رحمتالله بانشی|بانشی، رحمتالله]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|'''مقاله «حکم بن سعید بن عاص»، دانشنامه سیره نبوی ج۳''']] | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
نسخهٔ ۲۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۵۸
این مدخل زیرشاخهٔ بحث صحابه است. حکم بن سعید بن عاص از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: حکم بن سعید بن عاص در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
وی به بنوأمیة بن عبد شمس، از قبیله قریش نسب میبرد[۱]. پدرش ابو أحیحه سعید بن عاص (عاصی)، از اشراف قریش و از دشمنان پیامبر(ص) بود که مشرک از دنیا رفت[۲]. مادرش هند(صفیه) دختر مغیرة بن عبدالله بن عمر بن مخزوم است[۳]. ابن عساکر[۴] میگوید: حکم قبل از فتح مکه اسلام آورد. بر اساس روایتی که از او نقل شده، هنگامی که به حضور پیامبر(ص) رسید، آن حضرت پرسید نامت چیست؟ در پاسخ گفت: حکم؛ رسول خدا(ص) هم نامش را به عبداللهتغییر داد[۵]. از این رو، برخی منابع[۶] با عنوان عبدالله بن سعید از او یاد کردهاند. گفتنی است در سند این روایت عبید بن عبدالرحمن قرار دارد که بخاری[۷] در مورد آن مطمئن نیست. حکم از صحابه مشهور در مکه بود[۸] که به دستور رسول خدا(ص) مأمور شد تا به مردم مدینه نوشتن بیاموزد[۹] و نیز نماینده حضرت در بازار مدینه شد[۱۰]. چنان که منابع دیگری[۱۱] وی را کارگزار رسول خدا(ص) در قری عربیه[۱۲] دانستهاند. سعید بن عمرو بن سعید بن عاص راوی اوست[۱۳]. در مورد پایان زندگیاش اختلاف بسیار است؛ برخی گفتهاند در جنگ بدر به شهادت رسید[۱۴] اما این مطلب ثابت نشده[۱۵] و ابن اسحاق و موسی بن عقبه، وی را در شمار بدریها ذکر نکرده اند[۱۶]. ابن حجر[۱۷] در ادامه شرح حالش میافزاید؛ اینکه سعید بن عمرو از او به طور مستقیم حدیث شنیده(البته اگر روایت منقطع نباشد) گواه بر آن است که مرگ وی دیرتر از جنگ بدر رخ داده است. همچنین شاهد دیگری وجود دارد که شهادت وی را در بدر رد میکند و آن، گزارش بلاذری[۱۸] است که متن آن چنین است: «وقتی برادر حکم به نام عاص در جنگ بدر به دست مسلمانان به قتل رسید، فرزند کوچکی داشت که حکم سرپرستی او را به عهده گرفت. روزی رسول خدا(ص) حکم را با نوجوانی (پسربچه) دید، فرمود: این کیست؟ حکم:گفت برادرزاده ام هست. در این حال پیامبر(ص) دستی بر سر نوجوان کشید و لباسی بر او پوشانید». بنابراین، بعید است وی در جنگ بدر به شهادت رسیده باشد. افزون بر آنکه برخی گفتهاند وی بعدها به شام رفت و در آنجا سکنا گزید[۱۹]. اگرچه ابن اسحاق[۲۰] مصعب زبیری[۲۱]، بخاری[۲۲] و ابن عساکر[۲۳] وی را از شهیدان نبرد موته سال هشتم دانستهاند، ولی بیشتر منابع[۲۴] گفتهاند وی در جنگ یمامه (سال۱۲) کشته شد[۲۵]. از او نسلی باقی نماند[۲۶] ولی برادرانش خالد عمرو و ابان در شمار صحابه هستند[۲۷].[۲۸]
جستارهای وابسته
- قریش (قبیله)
- ابو أحیحه سعید بن عاص (پدر)
- صفیه بنت مغیرة بن عبدالله بن عمر بن مخزوم (مادر)
- عامر بن خالد بن عامر (جد)
- عیسی بن مسعود (نوه)
- یوسف بن مسعود (نوه)
- اسماعیل بن مسعود (نوه)
منابع
پانویس
- ↑ ابن کلبی، جمهره النسب، ج۱، ص۳۵؛ معصب زبیری، نسب قریش، ص۱۷۴.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۳، ص۲۳۵.
- ↑ خلیفه بن خیاط، طبقات، ص۴۰؛ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۸۰.
- ↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۲۹، ص۵۵.
- ↑ بخاری، التاریخ الکبیر، ج۲، ص۳۳۰؛ ابن ابی عاصم، ج۱، ص۳۸۹؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۷۱۴؛ ترمذی، سنن، ج۴، ص۲۱۳.
- ↑ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۱۶۷۱؛ ابن عبدالبر، ج۳، ص۵۲؛ ابن حجر، الاصابه، ج۴، ص۹۹.
- ↑ بخاری، تاریخ الکبیر، ج۲، ص۳۳۰.
- ↑ ابن حبان، مشاهیر علما الامصار، ص۶۱.
- ↑ مصعب بن عبدالله زبیری، ص۱۷۴؛ احمدی میانجی، ج۱، ص۱۴.
- ↑ خلیفه بن خیاط، تاریخ، ص۶۱-؛ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۲۹، ص۵۳.
- ↑ ابن حبیب، المحبر، ص۱۲۶؛ ابن حزم، جمهره انساب، ص۸۰.
- ↑ منطقههایی در سرزمین حجاز که از جمله آن خیبر، تبوک و فدک است؛ ر.ک: بکری، معجم ما استعجم، ج۳، ص۹۲۹.
- ↑ ابن ابیحاتم، الجرح التعدیل، ج۳، ص۱۱۷؛ ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۸۵.
- ↑ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۳، ص۲۱۴؛ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۸۰.
- ↑ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۷۱۴.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۸۹.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۸۹.
- ↑ بلاذری، انساب، ج۶، ص۴۹.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۸۹.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۸۹.
- ↑ معصب زبیری، نسب قریش، ص۱۷۴.
- ↑ بخاری، التاریخ الکبیر، ج۱، ص۷۷.
- ↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۲۹، ص۵۳.
- ↑ ر.ک: ذهبی، تجرید اسما صحابه، ج۱، ص۳۱۵.
- ↑ خلیفه بن خیاط، التاریخ، ص۷۳؛ بلاذری، فتوح البلدان قاهره، ج۱، ص۱۰۹؛ ذهبی، تاریخ، ج۳، ص۶۳.
- ↑ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۴۶.
- ↑ ر.ک: مدخلهای مربوط.
- ↑ بانشی، رحمتالله، مقاله «حکم بن سعید بن عاص»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۹۹-۱۰۰.