بحث:اعتکاف

الدليل التصنيفي

اجمالي

۴:۲ الصيام والاعتكاف
۱:۴:۲ صيام رمضان
۲:۴:۲ صيام التطوع
۳:۴:۲ الاعتكاف

تفصيلي

۴:۲ الصيام والاعتكاف
۱:۴:۲ صيام رمضان
۱:۱:۴:۲ مشروعية الصيام وفضله
۱:۱:۱:۴:۲ مشروعية الصيام
۴:۲ :۱:۱:۱:۱ الصيام قبل أن يفرض رمضان
۲:۱:۱:۱:۴:۲ فرض صيام رمضان
۲:۱:۱:۴:۲ فضل شهر رمضان
۳:۱:۱:۴:۲ فضل العشر الأواخر وليلة القدر
۴:۱:۱:۴:۲ الترهيب من الإفطار لغير عذر
۲:۱:۴:۲ بداية رمضان ونهايته
۱:۲:۱:۴:۲ رؤية الهلال والحث على ذلك
۲:۲:۱:۴:۲ الشهادة على رؤية الهلال
۳:۲:۱:۴:۲ الخطأ في رؤية الهلال
۴:۲:۱:۴:۲ اختلاف البلدان في رؤية الهلال
۵:۲:۱:۴:۲ التقدير والإكمال عند تعذر الرؤية
۳:۱:۴:۲ أركان الصيام
۱:۳:۱:۴:۲ النية للصيام
۲:۳:۱:۴:۲ الإمساك عن المفطرات
۴:۲:۱:۲:۳:۱ وقت الإمساك في أول أمر الصيام
۴:۲:۲:۲:۳:۱ الإمساك عند طلوع الفجر الصادق
۳:۲:۳:۱:۴:۲ الشك في طلوع الفجر وغروب الشمس للصائم
۴:۱:۴:۲ مبطلات الصيام
۱:۴:۱:۴:۲ الأكل والشرب للصائم
۲:۴:۱:۴:۲ الجماع للصائم
۳:۴:۱:۴:۲ الإنزال بشهوة للصائم
۴:۴:۱:۴:۲ الاستقاءة للصائم
۵:۴:۱:۴:۲ الحيض والنفاس للصائمة
۶:۴:۱:۴:۲ الإغماء والجنون للصائم
۵:۱:۴:۲ ما يستحب للصائم
۱:۵:۱:۴:۲ السحور
۲:۵:۱:۴:۲ تعجيل الفطر والنهي عن الوصال
۳:۵:۱:۴:۲ ما يستحب الفطر عليه
۴:۵:۱:۴:۲ الدعاء عند الإفطار
۵:۵:۱:۴:۲ اجتناب الرفث والصخب والغيبة وقول الزور
۶:۵:۱:۴:۲ العفو الصبر على الأذي
۷:۵:۱:۴:۲ الجود والإطعام
۴:۲ :۸:۵:۱ مدارسة القرآن
۶:۱:۴:۲ مالا يبطل الصيام
۱:۶:۱:۴:۲ إتيان المفطرات خطأ أو نسيان
۲:۶:۱:۴:۲ الإكتحال
۳:۶:۱:۴:۲ الحجامة
۴:۶:۱:۴:۲ القبلة
۵:۶:۱:۴:۲ المضمضة والاستنشاق
۶:۶:۱:۴:۲ ذوق الطعام
۷:۶:۱:۴:۲ تأخير غسل الجنابة
۸:۶:۱:۴:۲ التسوك
۹:۶:۱:۴:۲ الاغتسال
۷:۱:۴:۲ الأعذار المبيحة للإفطار
۱:۷:۱:۴:۲ القتال
۴:۲:۲:۷:۱ الحمل والإرضاع
۳:۷:۱:۴:۲ المرض
۴:۷:۱:۴:۲ السفر
۵:۷:۱:۴:۲ الإعياء
۶:۷:۱:۴:۲ الشيخوخة
۸:۱:۴:۲ القضاء والصيام عن الغير
۱:۸:۱:۴:۲ قضاء الصيام
۴:۲:۲:۸:۱ الصيام عن الغير
۹:۱:۴:۲ الفدية والكفارة عن الصوم
۴:۲:۱:۹:۱ ما ورد في الفدية عن الصوم
۲:۹:۱:۴:۲ ما ورد في الكفارة عن الصوم
۲:۴:۲ صيام التطوع
۴:۲ :۱:۲ فضل صيام التطوع
۲:۲:۴:۲ ما ورد في الترغيب في صيام التطوع
۴:۲ :۱:۲:۲ ستة أيام من شوال
۴:۲:۲:۲:۲ يوم عرفة وعشر ذي الحجة
۳:۲:۲:۴:۲ يوم عاشوراء
۴:۲ :۲:۴:۲ الصيام في الأشهر الحرم
۴:۲:۵:۲:۲ صيام الإثنين والخميس
۶:۲:۲:۴:۲ صيام السبت والأحد
۴:۲:۷:۲:۲ صيام ثلاثة أيام من كل شهر
۴:۲:۸:۲:۲ صيام يوم وإفطار يوم
۴:۲:۹:۲:۲ الصيام في شعبان
۴:۲:۱۰:۲:۲ الصيام في الشتاء
۴:۲:۱۱:۲:۲ الصيام مع الزوجة والضيف
۳:۲:۴:۲ ما ورد النهي عن صيامه
۱:۳:۲:۴:۲ صيام يوم العيدين
۲:۳:۲:۴:۲ صيام أيام التشريق
۳:۳:۲:۴:۲ صيام يوم الشك
۴:۳:۲:۴:۲ صيام يوم عرفة للحاج
۵:۳:۲:۴:۲ صيام الدهر
۶:۳:۲:۴:۲ إفراد الجمعة بالصوم
۴:۲:۷:۳:۲ إفراد السبت بالصوم
۴:۲:۸:۳:۲ صيام المرأة بغير اذن زوجها
۴:۲:۹:۳:۲ وصال الصوم
۴:۲:۳ الاعتكاف
۴:۲ :۱:۳ مشروعية الاعتكاف وفضله
۴:۲ :۲:۳ مكان الاعتكاف
۳:۳:۴:۲ وقت الاعتكاف
۴:۲:۱:۳:۳ الاعتكاف في رمضان
۴:۲:۲:۳:۳ الاعتكاف في غير رمضان
۴:۲:۴:۳ مباحات الاعتكاف
۱:۴:۳:۴:۲ الخروج للحاجة
۲:۴:۳:۴:۲ غسل الرأس وترجيله
۳:۴:۳:۴:۲ اتخاذ الفراش والخيمة
۵:۳:۴:۲ منهيات الإعتكاف

مقدمه

اعتکاف یعنی در جایی برای مدتی ماندن جهت عبادت. به کسی که در مسجد یا معبدی برای عبادت می‌ماند، عاکف و معتکف گویند.

پیامبر خدا(ص) ده روز آخر ماه رمضان را در مسجد می‌ماند و شب‌ها به عبادت می‌پرداخت. اعتکاف در ماه رمضان یا مواقع دیگر صورت می‌گیرد.

رایج‌ترین اعتکاف در ماه رجب، روزهای ۱۳ و ۱۴ و ۱۵ از این ماه است که به "ایّام البیض" (روزهای روشن و نورانی) معروف است و معتکفین در مساجد جامع شهرها مستقرّ می‌شوند و روزه می‌گیرند و در عصر روز سوّم دعاها و تلاوت‌ها و نمازهای خاصّی صورت می‌گیرد که به "اعمال ام داود" مشهور است و جزئیات آن در کتب دعا آمده است و احکام و آداب و شرایط خاصّی دارد.

اعتکاف، فرصتی برای نیایش و خلوت با خدا و دوری از اشتغالات روزمرّه و پاک ساختن روح و توبه و قرب به خداست^[۱].

اعتکاف

در عرف دینی به این معنا است که شخصی با قصد عبادت و تقرب به خداوند سبحان، به مدتی معین، دست کم سه روز، در یکی از مساجد چهارگانه (مسجدالحرام، مسجدالنبی، مسجد کوفه، مسجد سهله) یا در مسجد جامع شهر، خود را ملتزم به توقف و عبادت کند و در آن مکان گوشه‌ای اختیار نماید و به ذکر و فکر مقدس مشغول گردد. اعتکاف دو گونه است؛ واجب و مستحب. اگر کسی به واسطه نذر، عهد یا قسم، معتکف شدن را بر خود الزامی کند باید آن را به‌سان یک عمل واجب دینی در اولین فرصت مناسب، به انجام رساند. اگر شخص بدون چنین فرضی معتکف شود اعتکافش استحبابی است. در اعتکاف واجب روزه گرفتن هم واجب است؛ اما در وجه مستحبّی آن واجب نیست. مهم‌ترین زمان اعتکاف طبق سنت پیشوایان گرامی اسلام دو زمان است. یکی دهه سوم از ماه مبارک رمضان، و دیگری در روزهای سیزدهم تا پانزدهم ماه مبارک رجب. پیوند هر دوی این زمان‌ها با وجود تابناک امام عرشیان و فرشیان علی بن ابیطالب(ع)، خالی از حکمت و اشاره‌های لطیف نیست. بهترین محل‌های اعتکاف، کعبه؛ زادگاه سرورمان علی(ع) یا مسجد پیامبر اکرم(ص)؛ که مکان زندگی و رشد و تعالی علی(ع) در جوار مولایش بود یا مکان شهادت آن بزرگوار در مسجد کوفه و نیز مسجد سهله، کهن‌ترین مسجد منتسب به نورالانوار، امام مهدی (ارواحنا فداه) در کوفه است، که خدای سبحان دیدار آن مکان و مکین‌های شریف را به همه مشتاقان نصیب فرماید.

در ایام اعتکاف شخص معتکف نمی‌تواند به غیر ضرورت از مسجد بیرون رود. او باید روزه بگیرد و از تعلقات دنیوی و شماری کارهای حلال دل ببرد و خود را به یاد خداوند و استغفار و نیایش و مناجات با معبود مشغول سازد. در این ایام برای سد جوع دو راه پیش گرفته می‌شود: اول اینکه شخص قوت سه روز را با خود به مسجد ببرد. راه دوم آن است که با یکی از بستگان یا آشنایان هماهنگ کند که برایش غذا ببرند. البته اینک متولیان مساجد بزرگ برای آسان‌تر شدن این رسم نبوی هماهنگی‌های لازم را به انجام می‌رسانند.

اعتکاف، خانه‌تکانی دل است در مهبط فرشتگان و سجده‌گاه عاشقان. اعتکاف، ارمغانی است آسمانی و آیینی ملکوتی که از پیامبران بزرگ به ما رسیده است. این رسم الهی، مرکّب است از بهترین عبادات. در اعتکاف هم نماز عارفانه و خاشعانه هست و هم امساک و روزه گرفتن، آن هم در بهترین حال و در بهترین مکان و در بهترین زمان و در کنار بهترین بندگان مخلص خداوند کریم. سه روز پیاپی شخص فارغ از وابستگی‌ها و دلبستگی‌های روزمره، یکسره به ذکر و فکر و نیایش و مناجات مشغول می‌گردد و در پایان با توبه‌ای نصوح و با دلی پاک‌تر و با صفاتر و وسیع‌تر از آسمان، پا به صحنه زندگی می‌گذارد تا بهتر از قبل وظایف خود را در حوزه‌های مجاهده با نفس و شفقت بر خلق به انجام رساند. ممکن است کس یا کسانی فرصت اعتکاف نداشته باشند. چنین کسانی می‌‌توانند هر وقت که فرصت کنند یا بهتر آن‌که در زمان‌های معین و منظم، شبی را تا به صبح در یک مکان مقدس یا در محل عبادت خود در منزل بیتوته کنند و با تلاوت قرآن و نماز و نیایش و مناجات به حرم خدا بروند. و اگر از چنین کار شایسته و خداپسندانه‌ای هم محروم‌اند، دست کم به آن سفارش بسیار مهم عارف کامل مرحوم سیّد علی قاضی به علامه سید محمد حسین طباطبایی زیاد بیندیشند که: «ای فرزند دنیا می‌خواهی نماز شب بخوان، و آخرت می‌‌خواهی نماز شب بخوان»^[۲].^[۳]

منابع

دشتی نیشابوری، محمد، سبک زندگی

پانویس

[1] محدثی، جواد، فرهنگ‌نامه دینی، ص۲۸.

[2] یادها و یادگارها، ص۲۳.

[3] دشتی نیشابوری، محمد، سبک زندگی، ص ۸۲

[۱]

[۲]

[۳]