ریحانه بنت زید در تاریخ اسلامی

این مدخل زیرشاخهٔ بحث ریحانه بنت زید است. ریحانه بنت زید از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود: ریحانه بنت زید در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط ندارد

مقدمه

ریحانه دختر زید بن عمرو از قبیله بنی نضیر است. چون همسر او، «حَکَم»، از بنی قریظه بود، بعضی او را به قبیله بنی قریظه نسبت داده‌اند. حکم، مردی یهودی بود که به ریحانه بسیار علاقه مند و به او احترام می‌گذاشت. ریحانه هم با آنکه زن بسیار زیبایی بود، می‌گفت: پس از او، همسری نخواهم گرفت.

هنگامی که پیامبر (ص) با بنی قریظه جنگید و آنها را اسیر کرد و به حکم سعد بن معاذ بنا شد مردان کشته شوند، اسیران را به نزد رسول خدا (ص) آوردند. حضرت دستور داد ریحانه را از میان اسرا جدا کرده و به خانه ام منذر، دختر قیس، بفرستند. از این عمل معلوم شد که حضرت او را برای خود انتخاب کرده است؛ زیرا گزیده از غنایم، مخصوص امام و پیامبر می‌باشد.

موقعی که رسول خدا (ص) از کار بنی قریظه خلاص شد، به خانه ام منذر رفت و ریحانة را ‌طلبید و جلو روی خود نشانید و او را به اسلام دعوت کرد. ریحانه ابتدا نپذیرفت و سپس پیامبر (ص) به او فرمود: "اگر خدا و رسولش را اختیار کنی، رسول خدا (ص) هم تو را برای خود اختیار خواهد کرد". ریحانه گفت: "خدا و رسولش را اختیار می‌کنم" و مسلمان شد.

پیامبر (ص) او را آزاد ساخت و پس از آزادی او را به همسری خود درآورد، و مهریه او را مانند دیگر همسران خود دوازده و نیم اوقیه طلا یا نقره معادل پانصد درهم تعیین کرد. این ازدواج در محرم سال ششم هجری واقع شد.

از این تاریخ، ریحانه جزو زنان رسول خدا (ص) شد و پیامبر (ص) مانند سایر زن‌ها برای او سهمی قرار داد. پیامبر (ص) به ریحانه بسیار توجه و علاقه داشت تا جایی که هر چه از پیامبر (ص) می‌خواست، حضرت از او دریغ نمی‌فرمود، تا آنجا که به او گفتند: اگر آزادی بنی قریظه را تقاضا می‌کردی، پذیرفته می‌شد ولی وقت گذشته بود ..

سر انجام ریحانه

ریحانه در سال یازدهم هجری، هم زمان با بازگشت پیامبر (ص) از حجة الوداع از دنیا رفت و در بقیع به خاک سپرده شد..

ریحانه بنت زید

ریحانه دختر زید بن عمرو، ام‌المؤمنین و یا کنیز پیامبر اکرم(ص) بوده است. پدرش زید بن عمرو بن خنافة بن سمعون بن زید از یهودیان بنی‌نضیر است. ریحانه همسر مردی از یهود بنی‌قریظه به نام حکم بود و بدین‌سبب برخی از راویان، او را از بنی‌قریظه دانسته‌اند. بنا به نقل واقدی هنگامی که حکم اسارت برای زنان بنی‌قریظه مقرر شد پیامبر اکرم(ص) او را به اسیری گرفت. سپس او را به خانه ام‌منذر دختر قیس فرستاد. پیامبر اکرم(ص) او را میان مسلمانی و بر آیین خود بودن مختار فرمود و او اسلام را پذیرفت. رسول الله(ص) او را آزاد کرد و سپس به همسری خود برگزید و مهرش را چون دیگر همسرانش دوازده و نیم اوقیه قرار داد.

ازدواج رسول الله(ص) با ریحانه در محرم سال ششم هجرت بود. رسول الله(ص) در خانه ام‌منذر با ریحانه عروسی کرد و حجاب را بر او مقرر داشت و برای او هم نوبت قرار داد همان‌گونه که برای همسران خود قرار داده بود. گفته شده ریحانه پس از حجة‌الوداع و پیش از رحلت رسول الله(ص) و در خانه ایشان درگذشت. آن حضرت خود پیکر ریحانه را در بقیع به خاک سپرد. بنا به نقل دیگر رسول الله(ص) او را طلاق داد و ریحانه به میان خانواده خود برگشت، اما مایل نبود که بعد از پیامبر اکرم(ص) کسی او را ببیند. واقدی این قول را نمی‌پذیرد و معتقد است که وی زمان مرگ، همسر رسول الله(ص) بوده است. به نظر می‌آید قول صحیح آن است که او تا زمان مرگ بنا به خواست خود کنیز رسول الله(ص) بود.

منابع

1. جوان هوشیار، جعفر، مقاله «ریحانه بنت زید»، دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۵
2. محمدزاده، مرضیه، زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم