اسماعیلیه در کلام اسلامی
 | این یک مقالهٔ خرد است. میتوانید با گسترش آن به امامتپدیا کمک کنید. |
- در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل استدراج (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.
مقدمه
- فرقهای از شیعه است که پس از امام صادق (ع) در امامت حضرت موسی بن جعفر (ع) با امامیه به اختلاف افتاد و امامت ایشان را نپذیرفت. نام این فرقه نیز برگرفته از اسماعیل بن جعفر (ع) است[۱].
- اسماعیلیان در آغاز به دو گروه انشعاب یافتند:
- اسماعیلیه خالصه: این گروه را "واقفه" نیز گویند. اینان چون اسماعیل بن جعفر (ع) از دنیا رفت، گفتند او نمرده است؛ بلکه از انظار غایب شده است و او همان مهدی موعود (ع) است و روزی بازخواهد گشت[۲].
- مبارکیه: این گروه، خود به گروههایی دیگر انشعاب یافته است. اینان مرگ اسماعیل بن جعفر (ع) را پذیرفتند و محمد بن اسماعیل- نوه امام صادق (ع)- را جانشین پدر پنداشتند [۳]؛ اما پس از مرگ محمد بن اسماعیل، در امامت توقف نکردند؛ بلکه- بر خلاف باورهای شیعه اثنی عشریه- سلسله امامان را تا امروز تداوم بخشیدند[۴][۵].
- اسماعیلیه از آغاز تولد در قرن دوم ق. تا کنون، نامهای متعدی به خود دیده است؛ از جمله: سبعیه، باطنیه، قرمطیه، ملاحده و اباحیه[۶].
- هر یک از این نامها نظر به عقایدی ویژه در فرقههای متعدد اسماعیلیه دارد. امامان اسماعیلیه، نخست پنهانی میزیستند؛ اما از سال ۲۹۷ ق. دعوت خویش را آشکار کردند و نخستین دولت شیعی را با نام "فاطمیون" بنیان نهادند[۷]. این دولت در سال ۵۶۷ ق. به دست صلاحالدین ایوبی منقرض شد؛ اما پیروان اسماعیلیه همچنان بر باورهای ویژه خویش استوار ماندند[۸]. هم اکنون اسماعیلیه به دو طایفه آغاجانیه و بُهره تقسیم شده است که بازمانده دو فرقه نزاری و مستعلویاند[۹][۱۰].
عقاید
- اسماعیلیان، خداوند را برتر از آن میدانند که وهم و اندیشه و خرد انسانی بدان دست یابد و یا صفتی بپذیرد. پس از خداوند، عقل کل و نفس کل جای دارند. مظهر عقل کل، هفت نفرند: شش نبی اولوالعزم و یک قائم. این هفت نفر- پس از عقل و نفس- در جایگاه سوم جای دارند و آنان را "ناطق" گویند. هر ناطقی را یک "وصی" است که وی را "امام" یا "اساس" خوانند. ناطق، شریعت جدید را وضع میکند و ناسخ شریعت قدیم است. از ویژگیهای اسماعیلیه، اعتقاد به تأویل آیات قرآن و احادیث و احکام شرع است. وظیفه وصی، بیان اسرار و باطن شریعت است و او با تأویل آیات و احادیث این وظیفه را ادا میکند. از این رو، اسماعیلیان تمسک به ظاهر شریعت را درست نمیدانند. از ویژگیهای اعتقادی دیگر اسماعیلیه، این است که به بهشت و دوزخ جسمانی ایمان ندارند و به حلول و تناسخ ارواح معتقدند. تعالیم ظاهری اسماعیلیه چندان تفاوتی با تعالیم امامیه ندارد. آنان احکام عملی و شرعی اسلام- مانند نماز و روزه و خمس- را باور دارند[۱۱][۱۲].
منابع
جستارهای وابسته
پانویس
با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل میشوید:
- ↑ فرهنگ شیعه، ص 75.
- ↑ المقالات و الفرق، ۸۰.
- ↑ فرق الشیعة، ۸۰.
- ↑ دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ۱۰/ ۱۴۲.
- ↑ فرهنگ شیعه، ص 75.
- ↑ فرهنگ شیعه، ص 75.
- ↑ تاریخ و عقاید اسماعیلیه، ۱۶۹.
- ↑ تاریخ شیعه و فرقههای اسلام، ۲۲۳.
- ↑ فرهنگ فرق اسلامی، ۵۳.
- ↑ فرهنگ شیعه، ص 75.
- ↑ ر.ک: دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ۸/ ۶۸۱- ۷۰۱.
- ↑ فرهنگ شیعه، ص 75-76.