احمد بن یحیی ازدی

آشنایی اجمالی

ابوجعفر احمد بن یحیی بن زکریا اودی صوفی کوفی، از راویان امامی‌مذهب است که دوران دو یا سه امام معصوم^[۱] را درک کرده است؛ وی بر مبنای آیت‌الله بروجردی از طبقه هفتم راویان شمرده می‌شود، در حالی که ابن‌حجر بر مبنای خودش او را از طبقه یازدهم روات دانسته است^[۲]. وی روایاتی را با واسطه از امام هادی(ع) نقل نموده است^[۳]. ابوجعفر افزون بر نقل روایات و حکایاتی از دوران امامان معصوم، از محدثانی همچون حسن بن حسین انصاری عرنی، ابوغسان مالک بن اسماعیل نهدی و حسن بن اسحاق بن حسن علوی حدیث آموخته و روایت کرده است^[۴]. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان محمد بن احمد الکاتب، احمد بن محمد بن سعید الهمدانی و عبدالرحمن بن محمد بن ادریس می‌باشند^[۵].

درباره شخصیت احمد بن یحیی، تضعیفی در کتب رجالی متقدم ثبت نشده و در مقابل، بزرگانی از شیعه و اهل سنت بر وثاقت وی تأکید کرده‌اند؛ چنان‌که نجاشی صراحتاً به وثاقت او حکم نموده و برخی از رجالیان عامه نیز وی را توثیق کرده‌اند^[۶]. طبق روایتی که نجاشی نقل می‌کند، احمد بن یحیی در مسجد جامع کوفه حضور داشته و در جمعی از اصحاب، حکایتی درباره امام هادی(ع) و علم و کرامت آن حضرت را شنیده و نقل کرده است^[۷]. همچنین وی روایتی مسند درباره فضیلت اشک ریختن بر مصائب اهل‌بیت نقل کرده و طبق گزارش خودش، امام حسین(ع) را در خواب دیده و صحت آن حدیث را بدون واسطه از آن حضرت جویا شده و امام نیز آن را تأیید فرموده‌اند^[۸].

وی به سال ۲۶۴ درگذشت^[۹] و کتاب دلالات النبی(ص) از آثار اوست^[۱۰].

جستارهای وابسته

ازد (قبیله)

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۳

پانویس

↑ ر.ک: تقریب التهذیب، ج۱، ص۴۸، ش۱۲۴.
↑ ر.ک: تقریب التهذیب، ج۱، ص۴۸، ش۱۲۴.
↑ «أخبرنا محمد بن جعفر المؤدب قال: حدثنا أحمد بن محمد قال: حدثنی أبو جعفر أحمد بن یحیی الأودی قال: دخلت مسجد الجامع لأصلی الظهر، فلما صلیت رأیت حرب بن الحسن الطحان وجماعة من أصحابنا جلوسا فملت إلیهم فسلمت علیهم وجلست وکان فیهم الحسن بن سماعه فذکروا أمر الحسین بن علی(ع) وما جری علیه ثم من بعد زید بن علی وما جری علیه ومعنا رجل غریب لا نعرفه، فقال: یا قوم عندنا رجل علوی بسر من رأی من أهل المدینة ما هو إلا ساحر أو کاهن، فقال له ابن سماعه: بمن یعرف، قال: علی بن محمد بن الرضا فقال له الجماعة: وکیف تبینت ذلک منه، قال: کنا جلوسا معه علی باب داره -و هو جارنا بسر من رأی نجلس إلیه فی کل عشیة نتحدث معه-...» رجال النجاشی، ص۴۰، ش۸۴.
↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۱۰، ص۶۹؛ تاریخ مدینة دمشق، ج۵، ص۴۷۴، ش۲۳۵؛ فضائل أمیرالمؤمنین(ع)، ص۳۳، ح۳۰؛ الأمالی (طوسی)، ص۵۰۳، ح۹؛ عمدة عیون صحاح الأخبار، ص۴۵۰، ح۹۳۹؛ شواهد التنزیل، ج۲، ص۹۶، ح۷۲۱؛ الأمان فی أخطار الأسفار و الأزمان، ص۸۱.
↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۱۰، ص۶۹؛ طوسی، الأمالی، ص۳۵۲ (ح۶۸) و۵۱۶ (ح۳۶)؛ فضائل أمیرالمؤمنین(ع)، ص۲۰، ح۱۱، الخصال، ج۱، ص۱۶۳، ح۲۱۴؛ علل الشرائع، ج۱، ص۱۳۹، ح۱؛ فضائل أمیرالمؤمنین(ع)، ص۱۰۰، ح۹۶؛ شواهد التنزیل، ج۲، ص۹۶، ح۷۲۱.
↑ ر.ک: الثقات، ج۸، ص۴۰؛ تهذیب الکمال، ج۱، ص۵۱۷، ش۱۲۴.
↑ رجال النجاشی، ص۴۰، ش۸۴.
↑ «قَالَ أَخْبَرَنِی أَبُو عَمْرٍو عُثْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ إِجَازَةً قَالَ أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مَالِکٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ یَحْیَی الْأَوْدِیُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُخَوَّلُ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنِ الرَّبِیعِ بْنِ الْمُنْذِرِ عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّ(ع) قَالَ: مَا مِنْ عَبْدٍ قَطَرَتْ عَیْنَاهُ فِینَا قَطْرَةً أَوْ دَمَعَتْ عَیْنَاهُ فِینَا دَمْعَةً إِلَّا بَوَّأَهُ اللَّهُ بِهَا فِی الْجَنَّةِ حُقُباً قَالَ أَحْمَدُ بْنُ یَحْیَی الْأَوْدِیُّ فَرَأَیْتُ الْحُسَیْنَ بْنَ عَلِیٍّ(ع) فِی الْمَنَامِ فَقُلْتُ حَدَّثَنِی مُخَوَّلُ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنِ الرَّبِیعِ بْنِ الْمُنْذِرِ عَنْ أَبِیهِ عَنْکَ أَنَّکَ قُلْتَ مَا مِنْ عَبْدٍ قَطَرَتْ عَیْنَاهُ فِینَا قَطْرَةً أَوْ دَمَعَتْ عَیْنَاهُ فِینَا دَمْعَةً إِلَّا بَوَّأَهُ اللَّهُ بِهَا فِی الْجَنَّةِ حُقُباً قَالَ نَعَمْ قُلْتُ سَقَطَ الْإِسْنَادُ بَیْنِی وَ بَیْنَکَ» مفید، الأمالی، ص۳۴۰، ح۶؛ طوسی، الأمالی، ص۱۱۶، ح۳۵.
↑ ر.ک: تهذیب الکمال، ج۱، ص۵۱۷، ش۱۲۴؛ الکاشف، ج۱، ص۲۰۴، ش۹۷.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۳، ص۲۶۲-۲۶۵.

[1] ر.ک: تقریب التهذیب، ج۱، ص۴۸، ش۱۲۴.

[2] ر.ک: تقریب التهذیب، ج۱، ص۴۸، ش۱۲۴.

[3] «أخبرنا محمد بن جعفر المؤدب قال: حدثنا أحمد بن محمد قال: حدثنی أبو جعفر أحمد بن یحیی الأودی قال: دخلت مسجد الجامع لأصلی الظهر، فلما صلیت رأیت حرب بن الحسن الطحان وجماعة من أصحابنا جلوسا فملت إلیهم فسلمت علیهم وجلست وکان فیهم الحسن بن سماعه فذکروا أمر الحسین بن علی(ع) وما جری علیه ثم من بعد زید بن علی وما جری علیه ومعنا رجل غریب لا نعرفه، فقال: یا قوم عندنا رجل علوی بسر من رأی من أهل المدینة ما هو إلا ساحر أو کاهن، فقال له ابن سماعه: بمن یعرف، قال: علی بن محمد بن الرضا فقال له الجماعة: وکیف تبینت ذلک منه، قال: کنا جلوسا معه علی باب داره -و هو جارنا بسر من رأی نجلس إلیه فی کل عشیة نتحدث معه-...» رجال النجاشی، ص۴۰، ش۸۴.

[4] تفسیر کنز الدقائق، ج۱۰، ص۶۹؛ تاریخ مدینة دمشق، ج۵، ص۴۷۴، ش۲۳۵؛ فضائل أمیرالمؤمنین(ع)، ص۳۳، ح۳۰؛ الأمالی (طوسی)، ص۵۰۳، ح۹؛ عمدة عیون صحاح الأخبار، ص۴۵۰، ح۹۳۹؛ شواهد التنزیل، ج۲، ص۹۶، ح۷۲۱؛ الأمان فی أخطار الأسفار و الأزمان، ص۸۱.

[5] تفسیر کنز الدقائق، ج۱۰، ص۶۹؛ طوسی، الأمالی، ص۳۵۲ (ح۶۸) و۵۱۶ (ح۳۶)؛ فضائل أمیرالمؤمنین(ع)، ص۲۰، ح۱۱، الخصال، ج۱، ص۱۶۳، ح۲۱۴؛ علل الشرائع، ج۱، ص۱۳۹، ح۱؛ فضائل أمیرالمؤمنین(ع)، ص۱۰۰، ح۹۶؛ شواهد التنزیل، ج۲، ص۹۶، ح۷۲۱.

[6] ر.ک: الثقات، ج۸، ص۴۰؛ تهذیب الکمال، ج۱، ص۵۱۷، ش۱۲۴.

[7] رجال النجاشی، ص۴۰، ش۸۴.

[8] «قَالَ أَخْبَرَنِی أَبُو عَمْرٍو عُثْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ إِجَازَةً قَالَ أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مَالِکٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ یَحْیَی الْأَوْدِیُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُخَوَّلُ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنِ الرَّبِیعِ بْنِ الْمُنْذِرِ عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّ(ع) قَالَ: مَا مِنْ عَبْدٍ قَطَرَتْ عَیْنَاهُ فِینَا قَطْرَةً أَوْ دَمَعَتْ عَیْنَاهُ فِینَا دَمْعَةً إِلَّا بَوَّأَهُ اللَّهُ بِهَا فِی الْجَنَّةِ حُقُباً قَالَ أَحْمَدُ بْنُ یَحْیَی الْأَوْدِیُّ فَرَأَیْتُ الْحُسَیْنَ بْنَ عَلِیٍّ(ع) فِی الْمَنَامِ فَقُلْتُ حَدَّثَنِی مُخَوَّلُ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنِ الرَّبِیعِ بْنِ الْمُنْذِرِ عَنْ أَبِیهِ عَنْکَ أَنَّکَ قُلْتَ مَا مِنْ عَبْدٍ قَطَرَتْ عَیْنَاهُ فِینَا قَطْرَةً أَوْ دَمَعَتْ عَیْنَاهُ فِینَا دَمْعَةً إِلَّا بَوَّأَهُ اللَّهُ بِهَا فِی الْجَنَّةِ حُقُباً قَالَ نَعَمْ قُلْتُ سَقَطَ الْإِسْنَادُ بَیْنِی وَ بَیْنَکَ» مفید، الأمالی، ص۳۴۰، ح۶؛ طوسی، الأمالی، ص۱۱۶، ح۳۵.

[9] ر.ک: تهذیب الکمال، ج۱، ص۵۱۷، ش۱۲۴؛ الکاشف، ج۱، ص۲۰۴، ش۹۷.

[10] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۳، ص۲۶۲-۲۶۵.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]