آشنایی اجمالی

اشعث بن حاتم از راویانی است که نام وی در کتب رجالی شیعه و اهل سنت ذکر نشده، اما بر اساس وجود نامش در اسناد سه روایت، دوران امام رضا(ع) را درک نموده و از آن حضرت روایت کرده است[۱]. با وجود ارتباط وی با حاکمانی چون فضل بن سهل و شرکت در مجالس مأمون عباسی، مذهب و جایگاه حدیثی او مشخص نبوده و در نتیجه از راویان مهمل به شمار می‌آید[۲].

طبق روایت عیاشی از اشعث، درباره حضور امام رضا(ع) در مجلس مأمون و پرسش و پاسخی که در آن جریان داشت، می‌توان دریافت که او از نزدیکان و همنشینان امام و از شخصیت‌هایی بود که در مجالس بزرگان راه داشت، هر چند دانسته نیست که وی در أن مجلس از چه جایگاهی برخوردار بود. بر اساس این روایت، امام در مجلس مأمون، با پرسشی از نحوه آفرینش روز و شب مواجه گردید و آن حضرت با استفاده از قرآن و علم نجوم به پاسخ آن پرداخت[۳]. روایت دیگری که از او نقل شده، سؤال اشعث از امام در باب معنای توحید و پاسخ امام است[۴] که حاکی از مراودۀ خاص وی با ایشان است. درباره او بیش از این مطلبی در منابع دیده نمی‌شود[۵].

منابع

پانویس

  1. تفسیر العیاشی، ج۱، ص۳۷۳؛ المحاسن، ج۱، ص۲۳۹.
  2. ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۴، ص۳۰۹-۳۱۱.
  3. التفسیر، عیاشی، ج۱، ص۳۷۳؛ المناقب، ابن‌شهرآشوب، ج۳، ص۴۶۳؛ مجمع البیان، ج۹ ص۲۷۵.
  4. المحاسن، ج۱، ص۲۳۹؛ بحار الأنوار، ج۳، ص۳۰۸.
  5. اخلاقی، معصومه، مقاله «اشعث بن حاتم»، دانشنامه امام رضا ج۲ ص ۲۶۱.