مقدمه

از نمونه‌های تأمین نیازهای عاطفی که در ردیف شاخص‌های درون‌خانگی تحکیم روابط همسری جای دارد، هدیه دادن به همسر است. نقش مثبت «هدیه» در تحکیم روابط به قدری است که پیامبر(ص) آن را عامل گره‌گشایی در بسیاری از مشکلات[۱]، کلید برآورده شدن نیازها[۲]، مایه پیوند دل‌ها[۳]، سبب پیدایش دوستی‌ها، باعث زیبندگی پیوندها و زدودن کینه‌ها[۴] دانسته است و درباره همسر افزوده است: «هرکه به بازار رود و تحفه‌ای بخرد و آن را برای خانواده خود ببرد، همانند کسی است که کالایی را برای نیازمندان حمل می‌کند»[۵]؛ حتی ایشان آن را مایه افزایش عفت همسر شمرده است[۶]؛ چراکه هدیه از محبت ریشه می‌گیرد و همسر وقتی محبت همسرش را از این راه احساس کند، دلبستگی مضاعفی به او پیدا می‌کند و در نتیجه هیچ‌گاه چشم طمع به دیگری نمی‌دوزد. شاید راز اصلی رواج این کار در سیره معصومان(ع) علاوه بر جنبه اقتصادی همین نکته باشد که روایات فراوانی که در میان آنها روایت معتبر هم هست، بر آن تأکید می‌کنند[۷]؛ برای نمونه امام باقر و امام سجاد به زنان و دختران خود زیورهایی از طلا و نقره هدیه می‌دادند[۸]. امام عسکری(ع) که در سامرا می‌زیست، در سیره کریمانه و دادن عطا و هدیه به خاندان خود از جمله به همسرش زبانزد همگان حتی نزد کینه‌مندان از او بود[۹]؛ چنان‌که هدیه‌ای را که شامل ده دینار و سه دانه مروارید به ارزش ده دینار بود، به یکی از کنیزانش داد[۱۰].[۱۱]

منابع

پانویس

  1. محمد کوفی، الجعفریات، ص۱۵۳ («... يَا أَهْلَ الْقَرَابَةِ... تَهَادَوْا، فَإِنَّ الْهَدِيَّةَ تَسُلُّ السَّخَائِمَ وَ تُجْلِي ضَغَائِنَ الْعَدَاوَةِ وَ الْأَحْقَادِ»).
  2. شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۲۹۰ («... إِنَّ الْهَدِيَّةَ مِفْتَاحُ الْحَوَائِجِ»).
  3. شیخ عباس قمی، سفینة البحار، ج۴، ص۱۸۳ («عَنِ النَّبِيِّ(ص)، قَالَ:... تَهَادَوْا بَيْنَكُمْ فَإِنَّهُ... يُنْبِتُ الْمَوَدَّةَ فِي الْقَلْبِ»).
  4. محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۱۴۴ («تَهَادَوْا تَحَابُّوا، تَهَادَوْا فَإِنَّهَا تَذْهَبُ بِالضَّغَائِنِ»).
  5. محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۲۱، ص۵۱۴، ح۲۷۷۲۸ («... مَنْ دَخَلَ السُّوقَ فَاشْتَرَى تُحْفَةً فَحَمَلَهَا إِلَى عِيَالِهِ كَانَ كَحَامِلِ صَدَقَةٍ إِلَى قَوْمٍ مَحَاوِيجَ»).
  6. شیخ صدوق، کتاب من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۳۸۱ («هِبَةُ الرَّجُلِ لِزَوْجَتِهِ تَزِيدُ فِي عِفَّتِهَا»).
  7. محمدباقر مجلسی، مرآة العقول، ج۱۹، ص۱۲۰؛ ر.ک: محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، باب الهدیه، ص۱۴۳.
  8. محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۴۷۵، ح۱ و ۲ («... يُحَلِّي وُلْدَهُ وَ نِسَاءَهُ بِالذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ»).
  9. محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۰۳، ح۱ («... مَا رَأَيْتُ وَ لَا عَرَفْتُ بِسُرَّ مَنْ رَأَى رَجُلًا مِنَ الْعَلَوِيَّةِ مِثْلَ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الرِّضَا فِي هَدْيِهِ وَ سُكُونِهِ وَ عَفَافِهِ وَ نُبْلِهِ وَ كَرَمِهِ عِنْدَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ بَنِي هَاشِمٍ»).
  10. سعید بن عبدالله راوندی، الخرائج و الجرائح، ص۶۹۹-۷۰۱؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۵۱، ص۲۹۵، ح۱۱.
  11. مقدسی، یدالله، سیره همسرداری امامان معصوم، ص ۲۸۰.