دجال کیست؟ (پرسش)

دجال کیست؟
موضوع اصلی	بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت
مدخل اصلی	مهدویت

دجال کیست؟ یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث مهدویت است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی مهدویت مراجعه شود.

پاسخ نخست

علی رضا رجالی تهرانی

حجت الاسلام و المسلمین علی رضا رجالی تهرانی، در کتاب «یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان» در این‌باره گفته است:

«یکی از علایم ظهور آن حضرت که در بعضی روایات از نشانه‏‌های حتمی شمرده شده، خروج شخصی به نام دجّال است. وی یک طاغوت پرتزویر و حیله‌‏گر است که عدّه بسیاری را به دنبال خود می‌‏‏کشد. ما در اینجا به همان روشی که به معرّفی سفیانی پرداختیم، دجّال و خصوصیات و ویژگی‌هایش را مورد بررسی قرار می‌‏دهیم. در روایات برای او صفات گوناگون و عجیبی ذکر شده است که باهم می‌‏خوانیم: حتمی بودن خروج او: امیر المؤمنین (ع) از پیامبر اکرم (ص) نقل می‌‏کند که فرمود: پیش از قیامت ده امر حتمی واقع می‌‏‏شود: خروج سفیانی، دجّال، دود، دابة الارض، خروج قائم، طلوع خورشید از مغرب، نزول عیسی، فرورفتن در مشرق جزیرة العرب، بیرون آمدن آتشی از قعر یمن که مردم را به محشر براند.

نام و نسب او: عده‌‏ای گویند که نام دجّال صائد بن صید یا ابن صیاد است، و برخی مخالف رأی ایشان را گفته‌‏اند. در کتاب‌های لغت، دجّال، به معنی کذّاب است، و فعل آن را به معنی آب طلا و آب نقره دادن نوشته‌‏اند. دجّال را در زبان‌های فرانسه و انگلیسی، آنتی کریست نامیده‌‏اند که به معنی دشمن و ضد مسیح است

خصوصیات فردی او: حضرت امیر المؤمنین (ع) می‌‏‏فرماید: او چشم راست ندارد، و چشم دیگرش در پیشانی اوست، و مانند ستاره صبح می‌‏‏درخشد، چیزی در چشم اوست که گویی آمیخته به خون است. وی در یک قحطی سختی می‌‏‏آید، و بر الاغ سفیدی سوار است ... و در صحیح مسلم در کلام رسول خدا (ص) دجّال چنین توصیف شده است: او مردی چاق، سرخ‏رو، با موی سر مجعّد، و اعور است، چشمش همچون دانه انگوری است که بر روی آب قرار گرفته باشد.

عقیده او: امیر المؤمنین (ع) می‌‏فرماید: او با صدای بلندی فریاد می‌‏‏زند که بین مشرق و مغرب، صدایش را جنّ و انس و شیاطین می‌‏‏شنوند (به فرض صحّت روایت، ممکن است این عمل به وسیله رادیو و تلویزیون صورت بگیرد) و می‌‏‏گوید: ای دوستان من! به سوی من آیید. من هستم کسی که آفریده است، پس استوار ساخته و مقرّر کرده و هدایت نموده است. من پروردگار برتر شما هستم.

مکان خروج: امیر المؤمنین (ع) می‌‏‏فرماید: او از شهری که آن را اصفهان می‌‏‏گویند و قریه‏‌ای که معروف به یهودیه است بیرون می‌‏آید. مرگ او: رسول خدا (ص) می‌‏‏فرماید: دجّال در امّت من بیرون می‌‏‏شود در چهل روز، پس خداوند عیسی بن مریم را مأمور می‌‏کند او را طلب می‌‏‏کند و از بین می‌‏‏برد. و امیر المؤمنین (ع) ضمن یک خطبه طولانی فرمود: مهدی (ع) با یارانش از مکه به بیت المقدّس می‌‏‏آیند، و در آن مکان بین آن حضرت با دجّال و ارتش او، جنگ واقع می‌‏‏شود، دجّال و ارتش او مفتضحانه شکست می‌‏خورند، به‏ طوری که از اوّل تا آخر آنها به هلاکت می‌‏‏رسند و دنیا آباد می‌‏‏شود و امام مهدی (ع) عدالت و قسط را در جهان به پا می‌‏‏دارد، و طبق روایتی آن حضرت دجّال را در کناسه کوفه به دار می‌‏‏زند.

بعضی از علماء چون شیخ صدوق با استناد به پاره‏‌ای از روایات از جمله روایت امیر المؤمنین (ع)- معتقدند که غرض و هدف الهی، بر این تعلّق گرفته است که دجّال زنده باشد و کسی نتواند او را بکشد تا دجّال آینده باشد

محدّث قمی (ره) گوید: در روایت ابو امامه است که رسول خدا (ص) فرمودند: هر مؤمنی که دجّال را ببیند آب دهان خود را بر روی او بیندازد و سوره مبارکه حمد را بخواند، تا سحر آن ملعون دفع شود و در او اثر نکند. چون او ظاهر شود، عالم را پر از فتنه و آشوب نماید، و میان او و لشگر قائم (ع) جنگ واقع شود، بالاخره آن ملعون به دست مبارک حضرت حجّت (ع) یا به دست عیسی بن مریم (ع) کشته شود. البته عقیده شیعه بر این است که امام مهدی (ع) است که دجّال را می‌‏‏کشد، نه عیسی. باتوجّه به خصوصیاتی که ذکر شد و در بعضی موارد باهم اختلاف دارند، بعضی معتقدند: همان‏گونه که از ریشه لغت دجّال از یک‏سو و از منابع حدیث از سوی دیگر استفاده می‌‏‏شود، دجّال منحصر به فرد معینی نیست، بلکه عنوانی است کلّی برای افراد پرتزویر و حیله‏‌گر که برای کشیدن توده‏‌های مردم به دنبال خود از هر وسیله‌‏ای استفاده می‌‏‏کنند، چنانکه پیامبر اکرم (ص) فرموده است: هر پیامبری بعد از نوح قوم خود را از فتنه دجّال برحذر داشت و من نیز شما را برحذر می‌‏‏دارم. ممکن است که این نظر درست باشد، چون اگر از مفاهیم رمزی و کفایی روایات مورد بحث صرف‏نظر کنیم، بیشتر آنها از نظر ضوابط سندی، اخبار واحدی می‌‏‏باشند که چندان معتبر نیستند».

منبع‌شناسی جامع مهدویت

• کتاب‌شناسی مهدویت؛
• مقاله‌شناسی مهدویت؛
• پایان‌نامه‌شناسی مهدویت.

پانویس

 با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل می‌شوید: