فرزند حضرت نوح
اهل نبودن فرزند نوح(ع)
درباره قول - خدای متعال که فرمود: «این پسر از اهل تو نیست» وجوه متفاوتی وجود دارد:
- مراد این است که خداوند او را از خانواده نوح(ع) نمیداند، به دلیل این که به سبب کفر ورزیدن به خدا، از زمره کسانی نبوده که خداوند وعده نجات آنها را به نوح(ع) داده است.
- مراد این است که آن پسر بر دین نوح(ع) نبوده، گویا کفر او را از احکام خانوادگی و اهل بودن خارج نموده، و این قول شبیه همان گفتار پیامبر(ص) درباره سلمان است که فرمود: «سلمان از ما اهل بیت است[۱]»، یعنی: سلمان بر دین و طریقه ماست و تأیید این تعبیر همان است که. خدای سبحان در ادامه برای تحلیل میفرماید: ﴿إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صَالِحٍ﴾[۲]؛ یعنی بدی اعمال و کفر، او را از احکام اهلیّت نوح(ع) خارج کرده است.
- مراد این است که آن پسر، فرزند صلبی نوح(ع) نبوده، بلکه پسر همسرش بوده که نوح(ع) او را به پسرخواندگی خود گرفته، اما خداوند او را از خیانت همسرش آگاه میسازد که این پسر نامشروع همسرش بوده است. وجه اخیر بنا بر آنچه در باب خیانت همسر نوح(ع) گفته شد، مردود است، چون اولاً، با ظاهر آیات قرآن منافات دارد و قرآن او را با لفظ «ابن» یاد میکند؛ ثانیا، پیش از این گفته شد که دامان انبیا از امثال این امور منزه است و خداوند آنان را از این امور منزه داشته است.
- مراد این است که آن پسر فرزند مشروع همسر نوح(ع)، از شوهر قبلی او بوده که نوح(ع) او را به فرزند خواندگی پذیرفته بود و در خانه خود تربیت و رشد داده است. اما دو وجه اول اعتبار و طرفداران بیشتری دارد.
دلیل عقلی نیز اقتضا میکند که خداوند متعال ساحت انبیا و خاندانشان را منزه از آن بدارد تا از نظر امور منافی عفّت، مورد طعن و نکوهش دیگران قرار نگیرند و انگشت نمای خاص و عام نشوند؛ زیرا حکمت بالغه الهی ایجاب میکند که عوامل گرایش انسانها را به سمت فرستادگان خود مهیا کند و هر نوع عامل نفرت انگیزی را که باعث پراکندگی مردم از گرد وجود انبیاست، برطرف سازد. چه عامل تنفر انگیزی زشتتر از این میتوان یافت که بر فراش پیامبری، فرزندی نامشروع زاده شود و همسرش تن به امور منافی عفت دهد؟! از جهت دیگر مخالفان حضرت نوح(ع) برای تحقیر او، به زناکار بودن همسرش استناد نجستند و او را به سبب این کار همسرش، ملامت نکردند. این امر دلیل روشنی است بر این که همسر نوح(ع) زنا نکرده؛ زیرا اگر چنین عملی واقع شده بود، مخالفان نوح(ع) آن را دستاویزی برای تحقیرش قرار میدادند.
از حضرت امام رضا(ع) پرسیدند: نظر شما درباره آیه: ﴿قَالَ يَا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صَالِحٍ﴾[۳] چیست؟ امام فرمود: «بعضی از مردم معتقدند که او از صلب نوح(ع)، نبوده ولی این تهمتی نارواست و چون کنعان راه معصیت پدر را در پیش گرفت به این صفت خوانده شد[۴]». بنابراین خداوند متعال با بیان ﴿إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ﴾[۵]، میخواهد نوح(ع) را بدین حقیقت واقف کند که فرزندش از نظر عمل و کردار، از راه و تعالیم وی فاصله گرفته است؛ هرچند از نظر خانوادگی به او منسوب میشود. بنابراین معنای آیه این میشود: ای نوح(ع)! فرزندت فرد ناشایستهای است که بر اثر بریدن پیوند مکتبیاش از تو، پیوند خانوادگیاش به چیزی شمرده نمیشود»[۶].[۷]
منابع
پانویس
- ↑ . «سَلْمَانُ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ»؛ (بحار الانوار، ج۱۰، ص۱۲۱؛ ج۱۱، ص۱۴۸ و ۳۱۳).
- ↑ «فرمود: ای نوح! او از خاندان تو نیست، بیگمان او کرداری ناشایسته است پس چیزی را که نمیدانی از من مخواه، من تو را اندرز میدهم که مبادا از نادانان باشی» سوره هود، آیه ۴۶.
- ↑ «فرمود: ای نوح! او از خاندان تو نیست، بیگمان او کرداری ناشایسته است پس چیزی را که نمیدانی از من مخواه، من تو را اندرز میدهم که مبادا از نادانان باشی» سوره هود، آیه ۴۶.
- ↑ . صدوق، عیون اخبار الرضا، ج۲، ص۲۵۷؛ مجلسی، بحار الأنوار، ج۴۳، ص۲۳؛ ج۴۹، ص۲۱؛ ج۹۳، ص۲۲۲؛ اقتباس و خلاصه از حسن رضایی هفتادر، مرتضی ولی زاده بررسی نوح در دایرة المعارف قرآن لیدن»، مجله سفینه، شماره ۳۲.
- ↑ «فرمود: ای نوح! او از خاندان تو نیست، بیگمان او کرداری ناشایسته است پس چیزی را که نمیدانی از من مخواه، من تو را اندرز میدهم که مبادا از نادانان باشی» سوره هود، آیه ۴۶.
- ↑ . مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۹، ص۱۱۵؛ طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۵، ص۲۵۳.
- ↑ سازندگی، مهدی، عصمت پیامبران اولوالعزم در دائرةالمعارف قرآن لیدن، ص ۲۷۹.