وحی نبوی (کتاب)
 | این مقاله هماکنون در دست ویرایش است.
این برچسب در تاریخ ۲۵ ژانویه ۲۰۱۶ توسط [[کاربر:{{{کاربر}}}]] برای جلوگیری از تعارض ویرایشی اینجا گذاشته شده است. اگر بیش از پنج روز از آخرین ویرایش مقاله میگذرد میتوانید برچسب را بردارید. در غیر این صورت، شکیبایی کرده و تغییری در مقاله ایجاد نکنید. |
وحی نبوی: بررسی نقش پیامبر در پدیده وحی، کتابی است که با زبان فارسی به بررسی قدسی و ماوراءالطبیعی بودن وحی و آورده های وحیانی با نقد دیدگاه دکتر سروش میپردازد. این کتاب اثر علی ربانی گلپایگانی است و سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی انتشار آن را به عهده داشته است. [۱]
| وحی نبوی | |
|---|---|
 | |
| زبان | فارسی |
| ترجمهٔ کتاب | بررسی نقش پیامبر در پدیده وحی |
| نویسنده | علی ربانی گلپایگانی |
| موضوع | مجاری علم لدنی، وحی الهام، وحی در فلسفه دین علم پیامبر، وحی در عرفان اسلامی |
| مذهب | [[شیعه]][[رده:کتاب شیعه]] |
| ناشر | [[:رده:انتشارات سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی|انتشارات سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی]][[رده:انتشارات سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی]] |
| سال نشر | ۱۳۹۱ ش |
| شابک | ۹۷۸-۶۰۰-۱۰۸-۱۹۷-۲ |
| شماره ملی | ۳۰۰۶۰۱۳ |
دربارهٔ کتاب
- در ابتدای معرفی این کتاب آمده است: «مسئله وحی در اندیشه و باور دینی از جایگاه مهمی برخوردار است. اهمیت این مسئله در نگاه ادیان وحیانی، به ویژه اسلام، مضاعف است. وحی پدیده غیبی و خارقالعاده است که پیامبران الهی از آن بهرهمند گردیده و از این طریق به معارف و حقایقی دست یافته و بر اساس مأموریت الهی خویش آنها را به بشر ابلاغ کردهاند. کتاب حاضر بر آن است که از قدسی و ماوراءالطبیعی بودن وحی و آوردههای وحیانی دفاع کند؛ دیدگاهی که همواره مورد قبول بیشتر مسلمانان و بلکه مورد اجماع آنان بوده و نظریههای مخالف آن به عنوان نظریههایی شاذ و بدعتآمیز به شمار آمده است».
- در ادامه معرفی این کتاب آمده است: «در این اثر به پرسشهای بسیاری درباره وحی و قرآن کریم پاسخ داده شده است از جمله:
- ۱. آیا پیامبر (ص) در معنا و محتوای وحی نقش فاعلی داشته است؟
- ۲. آیا وحی از مقوله احساس و الهام شاعرانه است؟
- ۳. آیا وحی از سنخ تجربههای دینی مؤمنانه و عارفانه است؟
- ۴. آیا در پیروی از پیامبر (ص) نسبت به احکام عبادی و غیر عبادی تفاوتی وجود دارد؟ و ... ».
- در پایان معرفی این کتاب آمده است: «پیامبران الهی در وحی، نقش قابلی داشتهاند، نه نقش فاعلی. آنان وحی را در عالیترین مرتبه و متناسب با ظرفیت وجود خود فهم کرده و برخورداری از ویژگی عصمت بدون کم و کاست آن را دریافت نموده و به بشریت ابلاغ کردهاند.
- تحقیق حاضر از سه بخش تشکیل شده است:
- بخش اول: دیدگاه دکتر سروش درباره وحی تبیین و دلایل وی نقل و بررسی گردیده است.
- بخش دوم: وحی و تجربههای بشری است.
- بخش سوم: تحقیق نتایج و پیامدهای نظریه دکتر سروش در باب وحی را تبیین و تحلیل کرده است».[۱]
فهرست کتاب
پیشگفتار
مقدمه
- ساختار تحقیق.
بخش اول: نقش فاعلی پیامبر در پدیده وحی
فصل اول: فاعلیت پیامبر و خداوند در وحی
- فاعلیت پیامبر در وحی؛
- فاعلیت خداوند در وحی؛
- تبیین فلسفی انتساب وحی به خداوند؛
- توجیه عرفانی انتساب وحی به خداوند؛
- ارزیابی و نقد.
فصل دوم: معنا و صورت وحی
- نقد:
- الف) فاعل صورت زبانی قرآن، خداوند است؛
- ب) صورتگری جسمانی معارف متعالی، بدون تأویل نادرست است؛
- ج) نقش عرف در صورتگری احکام وحیانی.
فصل سوم: بررسی دلایل و شواهد دکتر سروش
- استدلالهای عقلی:
- الف) هرچه در طبیعت رخ میدهد، علت طبیعی دارد؛
- ب) هر حادثی شرایط مادی و زمانی دارد؛
- ج) اسناد تکلم به خداوند مجازی است؛
- د) ارادههای متجدد در خدا محال است؛
- ه) خداوند فاعل بالقصد نیست؛
- ۲. دلایل قرآنی:
- الف) وحی زنبوری و وحی نبوی؛
- ب)نشانههای بشری بودن وحی؛
- ۳. استشهادهای فلسفی و کلامی:
- الف) فیلسوفان اسلامی و نقش پیامبر در وحی؛
- ب) متکلمان معتزلی و مخلوقبودن قرآن؛
- ۴. استشهادهای عرفانی.
فصل چهارم: دلایل نادرستی نظریه دکتر سروش درباره وحی
- دلایل نفی فاعلیت پیامبر در معانی و الفاظ قرآن:
- الف) نزول قرآن بر پیامبر؛
- ب) وحی قرآن به پیامبر؛
- ج) القای قرآن به پیامبر؛
- د) وحیرسانی جبرئیل؛
- ه) قرآن، کلام و کتاب خداوند است؛
- و) «قل»های قرآن؛
- ز) آیات خطابیه؛
- ۲. دلایل نفی فاعلیت پیامبر (ص) در الفاظ قرآن؛
- ۳. دلایل نفی فاعلیت پیامبر در معانی وحی:
- الف) آفریدگان خدا؛
- ب) بندگان خدا؛
- ج) ارسال پیامبران؛
- د) وحی الهی به پیامبران؛
- ۴. 'عطاها و سنتهای الهی درباره پیامبران:
- الف) آمونهای الهی؛
- ب) پیمانهای الهی؛
- ج) عذاب کافران؛
- د) «قلنا»های قرآن
- ه) پاداشها و کیفرهای الهی.
بخش دوم: وحی و تجربههای بشری
فصل اول: وحی و تجربه دینی
- چیستی و ویژگیهای تجربه دینی؛
- بعد معرفتی تجربه دینی؛
- ویژگیهای تجربه دینی پیامبر؛
- تجربه دینی و تعالیم واحکام دینی؛
- پژوهش بالینی.
فصل دوم: وحی نبوی و تجربههای عرفانی
- تبیین عرفانی وحی؛
- وحی نبوی و کشف عرفانی؛
فصل سوم: وحی و شعر
- چیستی شعر؛
- شعر از نگاه قرآن؛
- احساس شاعر و الهام شاعر؛
- شعر و گشودن افقهای تازه به جهان؛
- زبان و سبک قرآنی وحیانی است.
فصل چهارم: وحی و الهام
- الهام در لغت؛
- الهام در قرآن از نگاه مفسران؛
- الهام در روایات؛
- الهام در علم کلام
- الهام در اخلاق و عرفان؛
- کاربردهای عام و خاص عرفان؛
- نسبت میان وحی و الهام.
بخش سوم: نتایجها و پیامدها
فصل اول: خطاپذیری وحی
- ارزیابی و نقد؛
- خطای واقعی یا ناسازگاری با دانش بشر؛
- خطاپذیری وحی و مؤید و مطهر بودن پیامبر؛
- شواهد آقای سروش؛
- ارزیابی شواهد:
- الف: نهی پیامبر از لقاح درختان خرما ثابت نیست؛
- نکوهش رفتار مسلمانان درباره اسیر گرفتن در جنگ بدر؛
- رؤیای ابراهیم (ع) و ذبح عظیم.
فصل دوم: محدودیت دانش پیامبر
- عقل کلامی و دانش پیامبر؛
- عقل فلسفی و علم پیامبر؛
- قلمرو علم پیامبر از نگاه وحی؛
- دانش پیامبر (ص) به قوانین طبیعی؛
- مفسران و اعجاز علمی قرآن؛
- روش قرآن در بیان قوانین علمی؛
- پرهیز از افراط در تفسیر علمی قرآن؛
- اذعان و ایمان به عظمت قرآن؛
- قرآن و شهابهای آسمانی؛
- شهابها از نظر فلسفه و علم قدیم؛
- شهابها از نظر دانشمندان جدید؛
- مقایسه دیدگاه قرآن و علم جدید درباره شهابها؛
- شهابها و رجم شیاطین؛
- دیدگاه مفسران اسلامی؛
- نتیجه آرای مفسران اسلامی؛
- دیدگاه علامه طباطبایی؛
- ملاحظات در کلام دکتر سروش؛
فصل سوم: استمرار وحی و تکامل تدریجی دین
- حاصل نظریه؛
- ارزیابی و نقد؛
- پیدایش و تکامل تدریجی مستلزم تکامل همیشگیست.
- تکامل نهایی دین اسلام در زمان پیامبر (ص)؛
- کسی بر پیامبر اکرم برتری ندارد؛
- بررسی منشأ خطا؛
- مقایسه«حسبنا تجربة النبی» به «حسبنا کتابالله»؛
- امامت شیعی و فرضیه بسط تجربه نبوی؛
- علل پیدایش فرقههای مذهبی در دنیای اسلام.
فصل چهارم: آیا پیامبر شارع احکام اسلامی بوده است؟
- تفکیک بدون دلیل؛
- مقصود از شارع چیست؟
- تحقیق و تفسیر؛
- فرضیههای بیحاصل.
فصل پنجم: مبنا و معیار تشریع چیست؟
- دکتر سروش و معیاربودن عرف در تشریع الهی؛
- نامعقولی مبنابودن عرف در تشریع؛
- عرفهای تخطئهشده از سوی پیامبر؛
- حکمت الهی معیار تشریع دین؛
- جایگاه عارف در فقه اسلامی؛
- جهانشمولی و جاودانگی احکام اسلامی؛
- توجیهی بیاساس؛
- مرز زمان یا شرط حاکم.
فصل ششم: منطق دوگانه در پیروی از پیامبر اکرم (ص)
- حاصل کلام؛
- ارزیابی و نقد:
- الف) ناسازگاریهای درونی؛
- ب) منطق پیروی از شریعت اسلام؛
- ج) مصلحتهای آشکار و پنهان؛
- کتابنامه؛
- فهرست آیات؛
- نمایه اعلام؛
- نمایه موضوعی.[۲]
دربارهٔ پدیدآورنده
حجت الاسلام و المسلمین علی ربانی گلپایگانی، (متولد ۱۳۳۴ ش، گلپایگان)، تحصیلات حوزوی خود را نزد اساتیدی همچون حضرات آیات: جواد تبریزی، جعفر سبحانی، حسن حسنزاده آملی، محمد نوری همدانی، یحیی انصاری شیرازی و حسین مظاهری پیگیری کرد.[۳] پژوهشگر نشریات کیهان اندیشه، نور علم، علم کلام اسلامی و پیام حوزه از جمله فعالیتهای وی میباشد.
او علاوه بر تدریس در حوزههاى علمیه، تا کنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشته تحریر در آورده است. «الإلهیات فی مدرسة اهل البیت»، «امامت در بینش اسلامی»، «وحیشناسی»، «بازاندیشی نقش پیامبر در پدیده وحی»، «علم پیامبران به حقانیت وحی»، «چگونگی وحی نبوت از دیدگاه قرآن و روایات»، «عصمت امام از نگاه خرد»، «مبانی حجیت روایات اهل بیت (ع)»، «هدایت و ضلالت از دیدگاه امام علی (ع)» و «حکومت ولایی از دیدگاه امام علی (ع)» برخی از این آثار است.[۴]