حدیث اطاعت

این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:

حدیث اطاعت در حدیث - حدیث اطاعت در تاریخ اسلامی - حدیث اطاعت در کلام اسلامی

در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل حدیث اطاعت (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.

مقدمه

رسول الله(ص) می‌فرمایند: «من أطاعني فقد أطاع الله، و من عصاني فقد عصى الله، و من أطاع علياً فقد أطاعني، و من عصا علياً فقد عصاني‏»^[۱]؛ "کسی که مرا اطاعت کند خدا را اطاعت کرده و کسی که مرا عصیان کند خدا را عصیان کرده است، و کسی که علی(ع) را اطاعت کند مرا اطاعت کرده و کسی که علی را عصیان کند، مرا عصیان کرده است"^[۲].

دلالت حدیث

نخست: دلالت بر وجوب اطاعت امام علی

در این حدیث شریف، اطاعت از علی(ع) اطاعت پیامبر(ص) و اطاعت از خداوندا شمرده شده و عصیان آن حضرت عصیان پیامبر(ص) و خداوند به شمار آمده است^[۳].

دوم: دلالت بر عصمت امام علی

اگر به تفاسیر اهل سنت مراجعه کنیم اکثر آنها خصوصا جناب فخر رازی اطلاق اطاعت در آیه اولی الامر را دال بر عصمت گرفته‌اند^[۴]. اگرچه در مصداق حمل بر حل و عقد کرده‌اند، لکن روایات شأن نزول، مراد از اولی‌الامر را اهل بیت پیامبر(ص) می‌دانند. با این مقدمه، اطلاق اطاعت از علی(ع) که ملازم اطاعت از پیامبر(ص) و خداوند تعالی قرار گرفته است، بر عصمت حضرت امیرالمؤمنین(ع) دلالت می‌کند.
اگر حضرت علی(ع) معصوم نباشد و دچار اشتباه و خطا گردد، به حکم عقل، اطاعت از او لازم نیست و عدم اطاعت در بعضی موارد با اطاعت مطلق سازگار نیست.
با توجه به اینکه این حدیث در زمان حیات و رسالت نبی اکرم(ص) صادر شده و اطاعت از امام علی(ع) را مقید به زمان بعد از خود نکرده، لذا عصمت آن جناب را حتی قبل از خلافت و حکومت امضا می‌کند و با این فرض، حدیث اطاعت، عصمت حضرت علی(ع) را از حین تولد تا لحظه مرگ نتیجه می‌دهد^[۵].

سوم: دلالت بر مرجعیت دینی امام علی

این حدیث، با توجه به قرار دادن اطاعت از امام علی(ع) در ردیف اطاعت از پیامبر(ص) و اطاعت از خدا، به ما می‌فهماند که تنها ملجأ و مرجع علمی و عملی برای هدایت مردم حضرت علی(ع) است و آن به معنای اعلمیت و عصمت ایشان در علم و عمل است، لذا عصمت مطلق آن جناب را نتیجه می‌دهد^[۶].