حدیث اطاعت

حدیث اطاعت از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود: حدیث اطاعت در حدیث - حدیث اطاعت در تاریخ اسلامی - حدیث اطاعت در کلام اسلامی - پرسش‌های مرتبط

مقدمه

رسول الله(ص) می‌فرمایند: «من أطاعني فقد أطاع الله، و من عصاني فقد عصى الله، و من أطاع علياً فقد أطاعني، و من عصا علياً فقد عصاني‏»؛ "کسی که مرا اطاعت کند خدا را اطاعت کرده و کسی که مرا عصیان کند خدا را عصیان کرده است، و کسی که علی(ع) را اطاعت کند مرا اطاعت کرده و کسی که علی را عصیان کند، مرا عصیان کرده است".

دلالت حدیث

نخست: دلالت بر وجوب اطاعت امام علی

در این حدیث شریف، اطاعت از علی(ع) اطاعت پیامبر(ص) و اطاعت از خداوندا شمرده شده و عصیان آن حضرت عصیان پیامبر(ص) و خداوند به شمار آمده است.

دوم: دلالت بر عصمت امام علی

• اگر به تفاسیر اهل سنت مراجعه کنیم اکثر آنها خصوصا جناب فخر رازی اطلاق اطاعت در آیه اولی الامر را دال بر عصمت گرفته‌اند. اگرچه در مصداق حمل بر حل و عقد کرده‌اند، لکن روایات شأن نزول، مراد از اولی‌الامر را اهل بیت پیامبر(ص) می‌دانند. با این مقدمه، اطلاق اطاعت از علی(ع) که ملازم اطاعت از پیامبر(ص) و خداوند تعالی قرار گرفته است، بر عصمت حضرت امیرالمؤمنین(ع) دلالت می‌کند.
• اگر حضرت علی(ع) معصوم نباشد و دچار اشتباه و خطا گردد، به حکم عقل، اطاعت از او لازم نیست و عدم اطاعت در بعضی موارد با اطاعت مطلق سازگار نیست.
• با توجه به اینکه این حدیث در زمان حیات و رسالت نبی اکرم(ص) صادر شده و اطاعت از امام علی(ع) را مقید به زمان بعد از خود نکرده، لذا عصمت آن جناب را حتی قبل از خلافت و حکومت امضا می‌کند و با این فرض، حدیث اطاعت، عصمت حضرت علی(ع) را از حین تولد تا لحظه مرگ نتیجه می‌دهد.

سوم: دلالت بر مرجعیت دینی امام علی

این حدیث، با توجه به قرار دادن اطاعت از امام علی(ع) در ردیف اطاعت از پیامبر(ص) و اطاعت از خدا، به ما می‌فهماند که تنها ملجأ و مرجع علمی و عملی برای هدایت مردم حضرت علی(ع) است و آن به معنای اعلمیت و عصمت ایشان در علم و عمل است، لذا عصمت مطلق آن جناب را نتیجه می‌دهد.

منابع

• صفرزاده، ابراهیم، عصمت امامان از دیدگاه عقل و وحی