ابراهیم بن صالح انماطی

آشنایی اجمالی

ابو اسحاق ابراهیم بن صالح انماطی اسدی کوفی^[۱] از اصحاب امام باقر (ع)^[۲] و امام کاظم (ع)^[۳] بود و از آن ۲ بزرگوار روایت کرده است. نجاشی نیز حدیثی را نقل کرده که دلالت دارد که وی امام کاظم (ع) را نیز درک کرده است^[۴]. ابراهیم بن صالح افزون بر امامان معصوم، از محدثانی همچون ابراهیم بن مهرویه^[۵]، حسین بن زید^[۶]، محمد بن فضل، زیاد بن نعمان و سیف بن عمیرة^[۷]حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان ابراهیم بن یوسف عبدی، ابراهیم بن محمد ثقفی^[۸]، عبیدالله بن احمد بن نهیک^[۹] و ابوالعباس عبیدالله بن احمد دهقان^[۱۰] می‌باشند.

درباره شخصیت ابراهیم بن صالح انماطی، میان علما و رجال‌نویسان اختلاف است: برخی چون علامه حلی^[۱۱] وی را محدثی ضعیف، فاسدالمذهب و غیرموثق دانسته و مدعی شده‌اند که وی واقفی‌مذهب بوده و باید در پذیرش روایاتش توقف کرد. در مقابل، بزرگانی چون نجاشی و شیخ طوسی بر وثاقت وی تأکید کرده‌اند^[۱۲]. نجاشی نوشته است: ابراهیم بن صالح انماطی فردی موثق است^[۱۳]. همچنین احتمال می‌رود که عنوان مجهول ابراهیم بن خلف بن عباد انماطی در اسناد روایات، در واقع تصحیف همین ابراهیم بن صالح انماطی باشد؛ زیرا مضمون روایات منقول با موضوع کتب وی هماهنگی دارد.

تاریخ دقیق وفات وی معلوم نیست، ولی به تصریح قرائن رجالی و حیات شاگردانش، وی اندکی پس از سال ۲۴۰ درگذشته است^[۱۴]. او دارای تألیفاتی چون الغیبة^[۱۵] بوده است.^[۱۶]

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱

پانویس

↑ رجال النجاشی، ص۱۵، ش۱۳؛ رجال النجاشی، ص۲۴، ش۳۷.
↑ ر. ک: رجال الطوسی، ص۱۲۴، ش۱۲۴۱.
↑ رجال البرقی، ص۱۱.
↑ رجال النجاشی، ص۲۴، ش۳۷.
↑ لسان المیزان، ج۱، ص۱۱۵، ش۳۵۲. یادآوری: احتمالاً مراد از حدثنی رجل من أهل جسر بابل، در حدیث (بصائر الدرجات، ج۱، ص۳۳۴، ح۷): ««حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحُسَیْنِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ بَرَّا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ قَالَ حَدَّثَنِی رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ جِسْرِ بَابِلَ قَالَ: کَانَ فِی الْقَرْیَةِ رَجُلٌ یُؤْذِینِی وَ یَقُولُ یَا رَافِضِیُ وَ یَشْتِمُنِی وَ کَانَ یُلَقَّبُ بِقِرْدِ الْقَرْیَةِ...»؛ إبراهیم بن مهرویه باشد؛ زیرا شیخ طوسی در اصحاب امام جواد (ع) می‌نویسد: إبراهیم بن مهرویه: من أهل جسر بابل. (رجال الطوسی، ص۳۷۳، ش۵۵۱۷).
↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۱۲، ص۱۸۱.
↑ إعلام الوری، ج۲، ص۳۱.
↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۱۲، ص۱۸۱؛ ج۱۴، ص۲۸۴.
↑ رجال النجاشی، ص۱۵، ش۱۳.
↑ طوسی، الأمالی، ص۶۸۶، ح۱۴۵۷. در برخی اسناد به صورت العباس بن عبیدالله بن احمد الدهقان آمده که درست نیست؛ زیرا ابو العباس کنیه وی است.
↑ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۱۹۸، ش۶.
↑ طوسی، الفهرست، ص۹-۱۰، ش۲.
↑ رجال النجاشی، ص۱۵، ش۱۳.
↑ ابراهیم بن محمد الثقفی در سال ۲۲۰ق به دنیا آمده که با افزودن سن تحمل حدیث نزدیک ۲۰ سال می‌شود سال ۲۴۰.
↑ طوسی، الفهرست، ص۹-۱۰، ش۲.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۱ ص۲۸۹-۲۹۰ و ص۳۲۶-۳۲۷.

[1] رجال النجاشی، ص۱۵، ش۱۳؛ رجال النجاشی، ص۲۴، ش۳۷.

[2] ر. ک: رجال الطوسی، ص۱۲۴، ش۱۲۴۱.

[3] رجال البرقی، ص۱۱.

[4] رجال النجاشی، ص۲۴، ش۳۷.

[5] لسان المیزان، ج۱، ص۱۱۵، ش۳۵۲. یادآوری: احتمالاً مراد از حدثنی رجل من أهل جسر بابل، در حدیث (بصائر الدرجات، ج۱، ص۳۳۴، ح۷): ««حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحُسَیْنِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ بَرَّا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ قَالَ حَدَّثَنِی رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ جِسْرِ بَابِلَ قَالَ: کَانَ فِی الْقَرْیَةِ رَجُلٌ یُؤْذِینِی وَ یَقُولُ یَا رَافِضِیُ وَ یَشْتِمُنِی وَ کَانَ یُلَقَّبُ بِقِرْدِ الْقَرْیَةِ...»؛ إبراهیم بن مهرویه باشد؛ زیرا شیخ طوسی در اصحاب امام جواد (ع) می‌نویسد: إبراهیم بن مهرویه: من أهل جسر بابل. (رجال الطوسی، ص۳۷۳، ش۵۵۱۷).

[6] تفسیر کنز الدقائق، ج۱۲، ص۱۸۱.

[7] إعلام الوری، ج۲، ص۳۱.

[8] تفسیر کنز الدقائق، ج۱۲، ص۱۸۱؛ ج۱۴، ص۲۸۴.

[9] رجال النجاشی، ص۱۵، ش۱۳.

[10] طوسی، الأمالی، ص۶۸۶، ح۱۴۵۷. در برخی اسناد به صورت العباس بن عبیدالله بن احمد الدهقان آمده که درست نیست؛ زیرا ابو العباس کنیه وی است.

[11] خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۱۹۸، ش۶.

[12] طوسی، الفهرست، ص۹-۱۰، ش۲.

[13] رجال النجاشی، ص۱۵، ش۱۳.

[14] ابراهیم بن محمد الثقفی در سال ۲۲۰ق به دنیا آمده که با افزودن سن تحمل حدیث نزدیک ۲۰ سال می‌شود سال ۲۴۰.

[15] طوسی، الفهرست، ص۹-۱۰، ش۲.

[16] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۱ ص۲۸۹-۲۹۰ و ص۳۲۶-۳۲۷.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]