ایوب بن سلیمان حبطی

آشنایی اجمالی

ابوالیسع ایوب بن سلیمان مکفوف حبطی^[۱] اهل بصره^[۲] و منسوب به حبطات، قبیله‌ای از تمیم است^[۳]. نام وی در کتب رجالی شیعه عنوان نشده و از اصحاب ائمه شمرده نشده است، اما با توجه به زمان حیات اساتیدش، در طبقه ششم راویان قرار می‌گیرد. ایوب بن سلیمان از محدثانی همچون محمد بن مروان، زکریا بن حکیم الحبطی و یحیی بن سعید المنادی^[۴] حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان محمد بن زکریا، أحمد بن عبدالله بن زیاد الدیباجی و عبدالوهاب بن إبراهیم البصری می‌باشند.

درباره شخصیت ایوب بن سلیمان باید گفت: با وجود عدم ذکر نام او در منابع شیعه، برخی چون ازدی و ابن القطان در منابع اهل سنت وی را محدثی ضعیف و غیرموثق دانسته و مدعی شده‌اند که وی نامعتبر و مجهول است^[۵]. در مقابل، بزرگانی چون ابن حبان بر وثاقت وی تأکید کرده‌اند^[۶]. با وجود شواهدی بر سنی بودن او، وی روایاتی را نقل کرده که بیشتر دربردارنده فضائل امام علی(ع) است^[۷]؛ از این‌رو بعید نیست که تضعیف وی از سوی رجالیان عامه به جهت نقل همین روایات باشد^[۸].

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۴

پانویس

↑ شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۳۲، ح۲۳۶: «و أخبرنا محمد بن عبدالله الصوفی، قال: أخبرنا محمد بن أحمد بن محمد ابن علی، قال: حدثنا عبد العزیز بن یحیی بن أحمد بن عیسی، قال: حدثنا محمد بن زکریا، قال: حدثنا أبو الیسع أیوب بن سلیمان الحبطی، قال: حدثنا محمد بن مروان عن الکلبی عن أبی صالح...».
مناقب أمیر المؤمنین(ع)، ج۱، ص۱۸۷، ش۱۰۷: «محمد بن سلیمان قال: حدثنا عبیدالله بن محمد قال: حدثنا أبو عبدالله محمد بن زکریا البصری قال: حدثنا أیوب بن سلیمان الحبطی قال: حدثنا محمد بن مروان عن الکلبی عن أبیصالح عن ابن عباس»؛ ر.ک: میزان الاعتدال، ج۱، ص۲۸۷، ش۱۰۷۷.
↑ ابن حبان: "أیوب بن سلیمان الحبطی یروی عن بن المبارک بن فضالة روی عنه جعفر بن هاشم العسکری ابن حبان، الثقات، ج۸، ص۱۲۸، ش۱۲۵۶۴.
↑ ر.ک: در بعضی موارد به جای الحبطی الحنظلی ثبت شده است. ر.ک: الکامل فی ضعفاء الرجال، ج۷، ص۱۹۴.
الحبطی: بفتح الحاء المهملة و الباء المنقوطة بواحدة و فی آخرها الطاء المهملة، هذه النسبة إلی الحبطات و هو بطن من تمیم. سمعانی، الأنساب، ج۴، ص۵۰، ش۱۰۷۱.
↑ ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۱۰، ص۱۲۶؛ ابن حبان، الثقات، ج۸، ص۱۲۸، ش۱۲۵۶۴؛ طبرانی، المعجم الاوسط، ج۲، ص۳۵۹، ح۲۲۲۷؛ المتفق و المفترق، ج۲، ص۹۳، ش۲۱۱؛ التدوین فی اخبار قزوین، ج۲، ص۱۶؛ لسان المیزان، ج۱، ص۴۸۱، ش۱۴۸۴.
↑ ر.ک: لسان المیزان، ج۱، ص۴۸۱ - ۴۸۲، ش۱۴۸۴؛ میزان الاعتدال، ج۱، ص۲۸۷، ش۱۰۷۷.
↑ ابن حبان، الثقات، ج۸، ص۱۲۸.
↑ مناقب الإمام أمیر المؤمنین (محمد بن سلیمان الکوفی)، ج۱، ص۱۸۷، ح۱۰۷؛ شواهد التنزیل، ج۱، ص۱۴۱، ح۱۵۶ و ج۲، ص۳۸۸، ش۱۰۳۷.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۴، ص۳۹۹-۴۰۵.

[1] شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۳۲، ح۲۳۶: «و أخبرنا محمد بن عبدالله الصوفی، قال: أخبرنا محمد بن أحمد بن محمد ابن علی، قال: حدثنا عبد العزیز بن یحیی بن أحمد بن عیسی، قال: حدثنا محمد بن زکریا، قال: حدثنا أبو الیسع أیوب بن سلیمان الحبطی، قال: حدثنا محمد بن مروان عن الکلبی عن أبی صالح...».
مناقب أمیر المؤمنین(ع)، ج۱، ص۱۸۷، ش۱۰۷: «محمد بن سلیمان قال: حدثنا عبیدالله بن محمد قال: حدثنا أبو عبدالله محمد بن زکریا البصری قال: حدثنا أیوب بن سلیمان الحبطی قال: حدثنا محمد بن مروان عن الکلبی عن أبیصالح عن ابن عباس»؛ ر.ک: میزان الاعتدال، ج۱، ص۲۸۷، ش۱۰۷۷.

[2] ابن حبان: "أیوب بن سلیمان الحبطی یروی عن بن المبارک بن فضالة روی عنه جعفر بن هاشم العسکری ابن حبان، الثقات، ج۸، ص۱۲۸، ش۱۲۵۶۴.

[3] ر.ک: در بعضی موارد به جای الحبطی الحنظلی ثبت شده است. ر.ک: الکامل فی ضعفاء الرجال، ج۷، ص۱۹۴.
الحبطی: بفتح الحاء المهملة و الباء المنقوطة بواحدة و فی آخرها الطاء المهملة، هذه النسبة إلی الحبطات و هو بطن من تمیم. سمعانی، الأنساب، ج۴، ص۵۰، ش۱۰۷۱.

[4] ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۱۰، ص۱۲۶؛ ابن حبان، الثقات، ج۸، ص۱۲۸، ش۱۲۵۶۴؛ طبرانی، المعجم الاوسط، ج۲، ص۳۵۹، ح۲۲۲۷؛ المتفق و المفترق، ج۲، ص۹۳، ش۲۱۱؛ التدوین فی اخبار قزوین، ج۲، ص۱۶؛ لسان المیزان، ج۱، ص۴۸۱، ش۱۴۸۴.

[5] ر.ک: لسان المیزان، ج۱، ص۴۸۱ - ۴۸۲، ش۱۴۸۴؛ میزان الاعتدال، ج۱، ص۲۸۷، ش۱۰۷۷.

[6] ابن حبان، الثقات، ج۸، ص۱۲۸.

[7] مناقب الإمام أمیر المؤمنین (محمد بن سلیمان الکوفی)، ج۱، ص۱۸۷، ح۱۰۷؛ شواهد التنزیل، ج۱، ص۱۴۱، ح۱۵۶ و ج۲، ص۳۸۸، ش۱۰۳۷.

[8] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۴، ص۳۹۹-۴۰۵.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]