احمد بن حسن میثمی
این مدخل زیرشاخهٔ بحث اصحاب امام کاظم است. احمد بن حسن میثمی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: احمد بن حسن میثمی در تراجم و رجال - احمد بن حسن میثمی در معارف و سیره رضوی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
احمد بن حسن بن اسماعیل بن شعیب بن میثم تمار با کنیه ابوعبدالله، مولی بنیاسد و اهل کوفه[۱]، از اصحاب و راویان امام کاظم و امام رضا(ع) بود[۲] که در شمار راویان طبقه ششم قرار می گیرد[۳]. احمد بن حسن افزون بر امامان معصوم، از محدثانی همچون معاویة بن وهب، ابان بن عثمان، حسن بن محبوب[۴] و یونس بن یعقوب حدیث آموخته و روایت کرده است[۵]. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان حسن بن محمد بن سماعة، حسن بن حسین لؤلؤی[۶] و محمد بن عیسی بن عبید[۷] میباشند.
درباره شخصیت احمد بن حسن میثمی، میان علما و رجالنویسان اختلاف است: برخی چون کشی[۸]، شیخ صدوق[۹]، ابن داوود[۱۰] و علامه حلی[۱۱] وی را واقفی مذهب دانستهاند و علامه حلی به همین جهت در پذیرش روایات وی توقف کرده است[۱۲]. در مقابل، بزرگانی چون نجاشی[۱۳] و شیخ طوسی[۱۴] بر وثاقت وی تأکید کردهاند[۱۵]. متاخرانی چون مجلسی نیز او را توثیق کردهاند[۱۶]. از همینرو، بعضی رجالیان از تعبیر «و قد روی عن الرضا(ع)» استفاده کرده و در واقفی بودن او تردید کردهاند[۱۷]؛ چنانکه آیةالله بروجردی نیز انتساب وقف به او را شاید نابجا دانسته است[۱۸]. در جمع میان این دو دسته گزارش، احتمال داده شده که وی پس از وقف از آن مذهب بازگشته، یا پیش از گرایش به وقف از امام رضا(ع) روایت کرده، یا از واقفیه غیرمعاند بوده است. هرچند روایت حسن بن محمد بن سماعة از او[۱۹] و نیز روایت او از علی بن أبی حمزه بطائنی[۲۰] و تصریح نجاشی به روایت کتاب بطائنی به واسطه او، اصل انتساب وقف به وی را در برههای از زندگیاش تأیید میکند. مؤید این احتمال، دو روایتی است که یکی در آن نص امام کاظم(ع) بر امامت امام رضا(ع) نقل شده[۲۱] و دیگری پرسش مستقیم او از امام رضا(ع) را گزارش میکند[۲۲].
از تاریخ وفات وی گزارشی ثبت نشده، اما کتاب نوادر از آثار اوست[۲۳].[۲۴]
منابع
پانویس
- ↑ رجال النجاشی، ص۷۴، ش۱۷۹؛ طوسی، الفهرست، ص۵۴ - ۵۵، ش۶۶.
- ↑ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۲۰۱ - ۲۰۲، ش۴؛ رجال النجاشی، ص۷۴، ش۱۷۹؛ عیون أخبار الرضا(ع)، ص۲۰، ح۱.
- ↑ الموسوعة الرجالیة، ج۴، ص۴۱.
- ↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۳۰۱؛ ج۸، ص۳۶۹؛ ج۹، ص۵۴۵؛ ج۱۳، ص۹۳.
- ↑ الکافی، ج۱، ص۳۰۹، ح۹؛ ج۲، ص۵۰۳، ح۴ و ۶۶۴، ح۱۱؛ ج۵، ص۲۶۹، ح۲ و ۴۴۶، ح۱۲، ج۶، ص۲۹۴، ح۱۵، ۳۲۶، ح۶، ۴۰۸، ح۳، ۴۶۲، ح۳ و ۴۸۸، ح۲.
- ↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۳۰۱؛ ج۹، ص۵۴۵؛ ج۱۳، ص۳۰۴.
- ↑ الإختصاص، ص۲۸۶.
- ↑ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۴۶۸، ش۸۹۰.
- ↑ "... عن أحمد بن الحسن المیثمی و کان واقفیاً، قال حدثنی محمد بن إسماعیل بن الفضل الهاشمی قال:..." عیون أخبار الرضا(ع)، ص۲۰، ح۱.
- ↑ ر.ک: إبن داوود، الرجال، ص۲۵، ش۶۶ و ۳۸۵.
- ↑ علامه حلی: "أحمد بن الحسن بن إسماعیل بن شعیب بن میثم التمار، مولی بنی أسد المیثمی، من أصحاب الکاظم(ع)، واقفی. قال النجاشی: و هو علی کل وجه ثقة، صحیح الحدیث، معتمد علیه. و عندی فیه توقف" خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۲۰۱ - ۲۰۲، ش۴.
- ↑ "و عندی فیه التوقف" خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۲۰۲، ش۴.
- ↑ نجاشی درباره او نوشته است: «... و هو علی کل حال ثقة، صحیح الحدیث، معتمد علیه ...»
- ↑ شیخ طوسی نیز در الفهرست از او با تعبیر «... صحیح الحدیث، سلیم ...» یاد کرده است
- ↑ رجال النجاشی، ص۷۴، ش۱۷۹؛ طوسی، الفهرست، ص۵۴ - ۵۵، ش۶۶.
- ↑ "ثقة غیر امامی" الوجیزة فی الرجال، ص۱۸، ش۸۱.
- ↑ ر.ک: روضة المتقین، ج۱۴، ص۴۳؛ تعلیقة علی منهج المقال، ص۶۴؛ منتهی المقال، ج۱، ص۲۴۳، ش۱۲۶؛ أعیان الشیعة، ج۲، ص۴۹۲؛ تهذیب المقال، ج۳، ص۲۱۲.
- ↑ "ورَمیُه بالوقف لعلّه فی غیر محله، لروایته عن الرضا(ع) المنهج الرجالی، ص۲۰۳، به نقل از: ترتیب أسانید التهذیب، ص۹۹.
- ↑ ر.ک: رجال النجاشی، ص۴۰، ش۸۴.
- ↑ ر.ک: رجال النجاشی، ص۲۴۹-۲۵۰، ش۶۵۶؛ رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، ص۴۰۳-۴۰۵، ح۷۵۴-۷۶۰.
- ↑ عیون أخبار الرضا(ع)، ج۱، ص۲۰-۲۱، ح۱.
- ↑ عیون أخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۲۰، ح۴۵.
- ↑ رجال النجاشی، ص۷۴، ش۱۷۹؛ طوسی، الفهرست، ص۵۴ - ۵۵، ش۶۶.
- ↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲، ص۱۹۸-۲۰۶.