ادله قرآنی نصب پیامبر خاتم از سوی خداوند چیست؟ (پرسش)

از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
ادله قرآنی نصب پیامبر خاتم از سوی خداوند چیست؟
موضوع اصلیبانک جامع پرسش و پاسخ فقه سیاسی
مدخل اصلینصب الهی پیامبر خاتم در قرآن
تعداد پاسخ۱ پاسخ

ادله قرآنی نصب پیامبر خاتم از سوی خداوند چیست؟ یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث فقه سیاسی است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی فقه سیاسی مراجعه شود.

پاسخ نخست

محسن اراکی

آیت‌الله محسن اراکی، در کتاب «فقه نظام سیاسی اسلام ج۴» در این‌باره گفته است:

«ادلّه قرآنی دالّ بر نصب رسول الله (ص) از سوی خدا برای حاکمیت و فرمانروایی در جامعه بشر سه مجموعه‌اند:

مجموعه اول: آیاتی که بر نصب همه رُسل الهی برای حاکمیت و فرمانروایی دلالت دارند؛ نظیر آیه کریمه: ﴿فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ[۱]؛ و همچنین آیه کریمه: ﴿لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ[۲]؛ و همچنین آیه کریمه: ﴿وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ... * فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ...[۳]؛ نیز آیاتی از سوره انعام که می‌فرماید: ﴿... أُولَئِكَ الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ...[۴]؛ و آیات دیگر.

مجموعه دوم: آیاتی که بر نصب آل ابراهیم از سوی خدا برای نبوت و حکومت و فرمانروایی دلالت دارند، این آیات ضمن دلالت برجمع بین نبوت و مُلک برای آل ابراهیم از سوی خدا، بر این نکته تأکید می‌کنند: انبیایی که از سوی خداوند از میان آل ابراهیم برای نبوت تعیین شده‌اند برای مُلک و فرمانروایی نیز تعیین شده‌اند، در نتیجه بر نصب نبی اکرم (ص) نیز برای حکومت و فرمانروایی از سوی خدا - افزون بر نبوت - دلالت دارند؛ نظیر: قال تعالی: ﴿أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلَى مَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ فَقَدْ آتَيْنَا آلَ إِبْرَاهِيمَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَآتَيْنَاهُمْ مُلْكًا عَظِيمًا[۵]؛

و قال تعالی: ﴿لَقَدْ آتَيْنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَى الْعَالَمِينَ * وَآتَيْنَاهُمْ بَيِّنَاتٍ مِنَ الْأَمْرِ *... ثُمَّ جَعَلْنَاكَ عَلَى شَرِيعَةٍ مِنَ الْأَمْرِ فَاتَّبِعْهَا[۶]؛

این آیات به روشنی دلالت دارند بر اینکه منصبی که خداوند نصیب انبیای بنی اسرائیل فرمود که همان جایگاه عهده‌داری مسئولیت "کتاب و حکم و نبوت" است به رسول خدا (ص) عطا گردیده است ﴿ثُمَّ جَعَلْنَاكَ عَلَى شَرِيعَةٍ مِنَ الْأَمْرِ، چنان که در سوره انعام فرمود: ﴿أُولَئِكَ الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ[۷]؛

باتوجه به اینکه در گذشته به آیات مربوط به نصب پیامبران و خصوصاً ابراهیم و آل ابراهیم (ع) برای حکومت پرداختیم، در دو مجموعه بالا به همین مقدار اکتفا می‌کنیم و به آیات مربوط به نصب شخص رسول اکرم (ص) برای فرمانروایی می‌پردازیم.

مجموعه سوم: آیاتی که بر نصب شخص رسول الله (ص) علی الخصوص برای فرمانروایی و حاکمیت دلالت دارند»[۸].

پانویس

  1. «پس خداوند برانگیخت پیامبران را مژده دهنده و بیم دهنده و با آنان کتاب به حق را فرو فرستاد تا در میان مردم در آنچه مورد اختلاف آنهاست داوری کند» سوره بقره، آیه ۲۱۳.
  2. «همانا رسولان خود را با دلایل آشکار فرستادیم و همراه آنان کتاب و میزان را فرو فرستادیم تا مردم قسط و عدل را بپا دارند» سوره حدید، آیه ۲۵.
  3. «هیچ رسولی را نفرستادیم مگر برای آنکه به اذن خداوند از او فرمانبری کنند... پس به پروردگارت سوگند ایمان نمی‌آورند مگر آنکه تو را در تمامی آنچه مورد اختلاف و بگو مگو بین آنهاست داور قرار دهند» سوره نساء، آیه ۶۴-۶۵.
  4. «... آنانند که به آنها کتاب و فرمان و نبوت را عطا کردیم» سوره انعام، آیه ۸۳-۸۹.
  5. «یا آنکه بر مردم - پیامبر و خاندانش- که خداوند از فضلش به آنان عطا کرد حسد می‌ورزند پس همانا به آل ابراهیم کتاب و حکمت را عطا کردیم و به آنان مُلک عظیم بخشیدیم» سوره نساء، آیه ۵۴.
  6. «همانا بنی اسرائیل را کتاب و فرمان و نبوت عطا کردیم و به آنان رزق پاکیزه، روزی کردیم و آنان را بر جهانیان برتری بخشیدیم * و به آنان از فرمان‌های روشن و آشکار عطا کردیم... سپس تو را بر قانونی از فرمان خود قرار دادیم پس از آن پیروی بنما» سوره جاثیه، آیه ۱۶-۱۸.
  7. «آنانند که به آنها کتاب و قرآن و نبوت بخشیدیم» سوره انعام، آیه ۸۹.
  8. اراکی، محسن، فقه نظام سیاسی اسلام، ج۴، ص ۱۲۳.