اسباط بن سالم کندی بیاع زطی

آشنایی اجمالی

اسباط بن سالم بیاع الزطی^[۱] با کنیه ابوعلی، از موالی بنی‌عدی از قبیله کنده^[۲]، پارچه‌فروش و از فقها و راویان کوفه در طبقه پنجم راویان بود که از اصحاب امام صادق(ع) و امام کاظم(ع) به شمار می‌رود^[۳]. برادر وی یعقوب بن سالم احمر و فرزندش علی بن اسباط نیز از راویان شناخته‌شده شیعه هستند و شهرت اسباط به حدی بوده که قدما برادرش را به واسطه او معرفی کرده‌اند. وی از آن دو بزرگوار روایت کرده است^[۴]. اسباط بن سالم افزون بر امامان معصوم، از محدثانی همچون علاء بن کامل، الجارود بن المنذر، ابوحمزه ثمالی^[۵] حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان علی بن الحکم، علی بن اسباط، عبیس بن هشام، ابن ابی‌عمیر^[۶] می‌باشند.

درباره شخصیت اسباط بن سالم، میان علما و رجال‌نویسان اختلاف است: برخی چون صاحب الحاوی وی را محدثی ضعیف^[۷] دانسته و علامه مجلسی او را مجهول^[۸] شمرده‌اند؛ زیرا رجالیان متقدم نظیر کشی، شیخ طوسی و نجاشی در کتب خود تنها به ذکر نام وی بسنده کرده و به توثیق یا تضعیف او اشاره‌ای نکرده‌اند. در مقابل، بزرگانی چون ابن داود^[۹]، شهید ثانی^[۱۰]، وحید بهبهانی^[۱۱]، نویسنده اتقان المقال^[۱۲] و مامقانی بر ممدوح بودن و حسن حال وی تأکید کرده‌اند^[۱۳] به ویژه آنکه راویان بزرگی چون ابن ابی‌عمیر از او روایت کرده‌اند^[۱۴] و محتوای روایات وی نیز شامل مضامین بلندی در دفاع از مقام ائمه(ع) است^[۱۵]. طبق روایتی که پسرش از وی نقل می‌کند، گویا اسباط بن سالم از جماعتی بوده که به همراه ابوحمزه ثمالی در یک مهمانی حضور داشته و ابوحمزه برای آنان طعامی فراهم کرده بود که این رویداد نشانگر جایگاه وی و ارتباطش با شخصیت‌های جلیل‌القدر است^[۱۶].

از تاریخ وفات وی گزارشی ثبت نشده است. وی آثاری به نام‌های کتاب الحدیث^[۱۷] و اصل^[۱۸] داشته است که اولی را ذبیان بن حکیم^[۱۹] و دومی را ابن ابی عمیر^[۲۰] روایت کرده‌اند^[۲۱]

جستارهای وابسته

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۳
جمعی از پژوهشگران، فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱

پانویس

↑ ابن منظور می‌نویسد: الزط: جیل أسود من السند إلیهم تنسب الثیاب الزطیة، و قیل: الزط إعراب جت بالهندیة، و هم جیل من أهل الهند؛ لسان العرب، ج۷، ص۳۰۸.
ر.ک: رجال البرقی، ص۴۴؛ رجال النجاشی، ص۱۰۶، ش۲۶۸؛ رجال الطوسی، ص۱۶۶، ش۱۹۱۵؛ معالم العلماء، ص۶۴، ش۱۴۲؛ إیضاح الاشتباه، ص۸۴، ش۱۲؛ ابن داود، الرجال، ص۵۱، ش۱۵۴؛ نقد الرجال، ج۱، ص۱۸۷، ش۴۰۰؛ جامع الرواه، ج۱، ص۷۸، ش۵۱۴؛ تعلیقة علی منهج المقال، ص۸۲؛ منتهی المقال، ج۲، ص۹، ش۲۸۵؛ طرائف المقال، ج۱، ص۴۰۲، ش۳۲۰۲؛ شعب المقال، ص۲۴۱، ش۴۵؛ تنقیح المقال، ج۸، ص۴۲۹، ش۱۸۵۰؛ أعیان الشیعه، ج۳، ص۲۵۶؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۵۳۸، ش۱۹۴۹؛ معجم رجال الحدیث، ج۳، ص۱۸۶، ش۱۰۹۵؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۷۲۳، ش۶۷۳.
↑ رجال النجاشی، ص۱۰۶، ش۲۶۸.
↑ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۹-۱۰، ح۲۰.
↑ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۹-۱۰، ح۲۰.
↑ الکافی، ج۲، ص۴۷۰، ح۱، ج۳، ص۵۰۵، ح۱۸، ج۶، ص۶، ح۹؛ من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۳۵۰، ح۴۲۳۰؛ طوسی، الغیبة، ص۴۷۶.
↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۷، ص۱۴۸، ۱۹۱، ج۹، ص۳۱۶، ج۱۱، ص۵۴۳؛ المحاسن، ج۱، ص۱۷۹، ح۱۶۷، الکافی، ج۲، ص۴۷۰، ح۱، ج۶، ص۵۲۱، ح۴؛ بصائر الدرجات، ص۵۵، ح۵؛ رجال النجاشی، ص۱۰۶، ش۲۶۸.
↑ حاوی الأقوال، ج۳، ص۳۱۵، ش۱۳۱۴.
↑ الوجیزة فی الرجال، ص۲۷، ش۱۶۶.
↑ ابن داود، الرجال، ص۵۱، ش۱۵۴.
↑ رسائل الشهید الثانی، ج۲، ص۱۰۷۰، ش۳۴۷.
↑ تعلیقة علی منهج المقال، ص۸۳.
↑ إتقان المقال، ص۱۶۴.
↑ تنقیح المقال، ج۸، ص۴۳۳.
↑ رجال الطوسی، ص۴۳۶، ش۶۲۴۱؛ طوسی، الفهرست، ص۹۰، ش۱۲۳.
↑ المحاسن، ج۱، ص۱۷۹، ش۱۶۷.
↑ من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۳۵۰، ح۴۲۳۰؛ المحاسن، ج۲، ص۴۷۲؛ الکافی، ج۶، ص۳۲۲.
↑ الذریعه، ج ۶، ص۳۱۲.
↑ طوسی، الفهرست، ص۳۸.
↑ رجال النجاشی، ج۱، ص۲۶۶-۲۶۸.
↑ طوسی، الفهرست، ص۳۸.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۳، ص۳۶۰-۳۶۸؛ جمعی از پژوهشگران، فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱، ص۱۶۲.

[1] ابن منظور می‌نویسد: الزط: جیل أسود من السند إلیهم تنسب الثیاب الزطیة، و قیل: الزط إعراب جت بالهندیة، و هم جیل من أهل الهند؛ لسان العرب، ج۷، ص۳۰۸.
ر.ک: رجال البرقی، ص۴۴؛ رجال النجاشی، ص۱۰۶، ش۲۶۸؛ رجال الطوسی، ص۱۶۶، ش۱۹۱۵؛ معالم العلماء، ص۶۴، ش۱۴۲؛ إیضاح الاشتباه، ص۸۴، ش۱۲؛ ابن داود، الرجال، ص۵۱، ش۱۵۴؛ نقد الرجال، ج۱، ص۱۸۷، ش۴۰۰؛ جامع الرواه، ج۱، ص۷۸، ش۵۱۴؛ تعلیقة علی منهج المقال، ص۸۲؛ منتهی المقال، ج۲، ص۹، ش۲۸۵؛ طرائف المقال، ج۱، ص۴۰۲، ش۳۲۰۲؛ شعب المقال، ص۲۴۱، ش۴۵؛ تنقیح المقال، ج۸، ص۴۲۹، ش۱۸۵۰؛ أعیان الشیعه، ج۳، ص۲۵۶؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۵۳۸، ش۱۹۴۹؛ معجم رجال الحدیث، ج۳، ص۱۸۶، ش۱۰۹۵؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۷۲۳، ش۶۷۳.

[2] رجال النجاشی، ص۱۰۶، ش۲۶۸.

[3] رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۹-۱۰، ح۲۰.

[4] رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۹-۱۰، ح۲۰.

[5] الکافی، ج۲، ص۴۷۰، ح۱، ج۳، ص۵۰۵، ح۱۸، ج۶، ص۶، ح۹؛ من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۳۵۰، ح۴۲۳۰؛ طوسی، الغیبة، ص۴۷۶.

[6] تفسیر کنز الدقائق، ج۷، ص۱۴۸، ۱۹۱، ج۹، ص۳۱۶، ج۱۱، ص۵۴۳؛ المحاسن، ج۱، ص۱۷۹، ح۱۶۷، الکافی، ج۲، ص۴۷۰، ح۱، ج۶، ص۵۲۱، ح۴؛ بصائر الدرجات، ص۵۵، ح۵؛ رجال النجاشی، ص۱۰۶، ش۲۶۸.

[7] حاوی الأقوال، ج۳، ص۳۱۵، ش۱۳۱۴.

[8] الوجیزة فی الرجال، ص۲۷، ش۱۶۶.

[9] ابن داود، الرجال، ص۵۱، ش۱۵۴.

[10] رسائل الشهید الثانی، ج۲، ص۱۰۷۰، ش۳۴۷.

[11] تعلیقة علی منهج المقال، ص۸۳.

[12] إتقان المقال، ص۱۶۴.

[13] تنقیح المقال، ج۸، ص۴۳۳.

[14] رجال الطوسی، ص۴۳۶، ش۶۲۴۱؛ طوسی، الفهرست، ص۹۰، ش۱۲۳.

[15] المحاسن، ج۱، ص۱۷۹، ش۱۶۷.

[16] من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۳۵۰، ح۴۲۳۰؛ المحاسن، ج۲، ص۴۷۲؛ الکافی، ج۶، ص۳۲۲.

[17] الذریعه، ج ۶، ص۳۱۲.

[18] طوسی، الفهرست، ص۳۸.

[19] رجال النجاشی، ج۱، ص۲۶۶-۲۶۸.

[20] طوسی، الفهرست، ص۳۸.

[21] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۳، ص۳۶۰-۳۶۸؛ جمعی از پژوهشگران، فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱، ص۱۶۲.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]