اسحاق بن عبدالعزیز کوفی بزاز
اسحاق بن عبدالعزیز کوفی بزاز از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: اسحاق بن عبدالعزیز کوفی بزاز در تراجم و رجال - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
اسحاق بن عبدالعزیز[۱] ملقب به ابوالسفاتج[۲] که از جمله راویان طبقه پنجم یا ششم به شمار میآید[۳]، راوی شیعهمذهب[۴] و کوفی[۵] است که به پارچهفروشی اشتغال داشت و از این رو با لقب بزاز از وی یاد شده است[۶]. وی از اصحاب امام صادق(ع) است[۷] و از آن حضرت روایت کرده است[۸]. همچنین روایتی از امام کاظم(ع) نقل کرده که دلالت دارد زمان حیات آن حضرت را نیز درک کرده است[۹]. اسحاق بن عبدالعزیز افزون بر امامان معصوم، از محدثانی همچون جابر جعفی، ابوبصیر[۱۰] و زراره[۱۱] حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان عثمان بن عیسی، ابن ابیعمیر[۱۲]، عمر بن عبدالعزیز[۱۳] و عبدالله بن جبله میباشند.
درباره شخصیت اسحاق بن عبدالعزیز، میان علما و رجالنویسان اختلاف است: برخی چون علامه حلی و ابن داوود وی را محدثی ضعیف دانسته و نام او را در بخش راویان ضعیف آوردهاند[۱۴]؛ چنانکه ابن غضائری نوشته است حدیث وی گاهی شناخته شده و گاهی منکر است و تنها جایز است به عنوان شاهد استفاده شود[۱۵]. در مقابل، بزرگانی چون کلباسی بر این باورند که روایت او را میتوان به عنوان تأیید روایات معتبر دیگر ذکر کرد[۱۶]. افزون بر این، به قرینه روایت اصحاب اجماع و راویان بزرگی چون عثمان بن عیسی[۱۷]، ابن ابیعمیر[۱۸]، حسن بن محبوب[۱۹] و حماد بن عیسی جهنی[۲۰] از وی، حُسن حال بلکه وثاقت او استظهار میشود. از وی روایاتی در کتابهای حدیثی و تفسیری نقل شده است[۲۱]؛ از جمله حدیثی درباره نامهای دوازده وصی پیامبر(ص)[۲۲]، روایتی از امام صادق(ع) درباره خروج قائم(ع)[۲۳] و حدیثی از امام باقر(ع) درباره مقامات حضرت ابراهیم(ع)[۲۴] که مجموع این روایات بر تشیع وی دلالت دارد. از تاریخ وفات وی گزارشی ثبت نشده است[۲۵].[۲۶]
منابع
پانویس
- ↑ ر.ک: أ. منابع شیعی: رجال البرقی، ص۲۸؛ ابن الغضائری، الرجال، ص۳۷؛ رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۵؛ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۲۰۱، ش۷؛ ابن داود، الرجال، ص۴۲۶، ش۴۸؛ مجمع الرجال، ج۱، ص۱۸۷؛ نقد الرجال، ج۱، ص۴۹، ش۳۰، ج۱، ص۱۹۵، ش۴۲۴؛ حاوی الأقوال، ج۳، ص۲۶۴، ش۱۲۲۹؛ منهج المقال، ص۱۸؛ جامع الرواه، ج۱، ص۱۵؛ ص۸۲؛ إکلیل المنهج، ص۶۷، ش۱۸؛ منتهی المقال، ج۱، ص۱۴۶، ش۲۰، ج۲، ص۲۱، ج۷، ص۱۷۸، ش۳۵۷۰؛ طرائف المقال، ج۱، ص۳۹۴ (ش ۳۰۹۲) و ۴۰۳ (ش ۳۲۱۸)، ج۲، ص۵۰، ش۷۰۱۷؛ کلباسی، الرسائل الرجالیه، ج۱، ص۱۹۶؛ إتقان المقال، ص۲۶۰؛ تنقیح المقال، ج۹، ص۱۱۷، ش۱۹۷۳؛ أعیان الشیعه، ج۲، ص۱۰۶، ۳۵۷ (ش ۱۹۵۹) و ۴۴۶، ج۳، ص۲۷۰؛ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۶۲، ش۵۳، ج۳، ص۲۰۷، ش۱۱۴۹ - ۱۱۵۳، ج۲۲، ص۱۸۹، ش۱۴۳۵۳؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۵۶۸، ش۵۶، ج۸، ص۳۹۶، ش۱۶۹۶۴؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۱۵، ۱۳۳ (ش ۳۶)، ۷۵۳ (ش۷۱۳) و ۷۵۴ (ش ۷۱۴)؛ ج۱۱، ص۳۵۰، ش۴۱۲.
ب. منابع سنی: لسان المیزان، ج۱، ص۳۶۷، ش۱۱۴۶، ج۷، ص۵۴، ش۵۱۷. - ↑ «ابو یعقوب اسحاق بن عبدالعزیز البزاز الکوفی، الملقب بأبی السفاتج»
ر.ک: قاموس الرجال، ج۱، ص۷۵۴، ش۷۱۴؛
ابن حجر به صورت أبو السفایح ثبت کرده که مصحّف السفاتج است. ر.ک: لسان المیزان، ج۷، ص۵۴، ش۵۱۷. - ↑ طبقات رجال الکافی، ص۶۳.
- ↑ ر.ک: أعیان الشیعه، ج۳، ص۲۷۰.
- ↑ رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۵.
- ↑ البز: الثیاب، و قیل: ضرب من الثیاب؛ لسان العرب، ج۵، ص۳۱۱.
سمعانی: البزاز بفتح الباء المنقوطة بواحدة و الزایین المعجمتین بینهما ألف، هذه اللفظة تقال لمن یبیع البز و هو الثیاب و اشتهر جماعة بها من المتقدمین و المتأخرین؛ سمعانی، الأنساب، ج۲، ص۱۹۹، ش۴۷۷؛ ابن الغضائری، الرجال، ص۳۷، ش۳. - ↑ رجال البرقی، ص۲۸؛ رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۵.
- ↑ ابن الغضائری، الرجال، ص۳۷.
- ↑ «عن إسحاق بن عبدالعزیز عن أبی الحسن الأول(ع) قَالَ: إِنَ اللَّهَ خَصَّ عِبَادَهُ بِآيَتَيْنِ مِنْ كِتَابِهِ: أن لا يكذبوا بما لا يعلمون- أو يقولوا بما لا يعلمون، و قرأ: ﴿بَلْ كَذَّبُوا بِمَا لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ﴾ و قال: ﴿أَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثَاقُ الْكِتَابِ أَنْ لَا يَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ﴾»؛ تفسیر العیاشی، ج۲، ص۳۵، ش۹.
- ↑ ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۱۳۷، ج۱۳، ص۶۴.
- ↑ الکافی، ج۲، ص۶۶۷، ح۶.
- ↑ ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۱۳۷، ج۹، ص۴۲۵.
- ↑ ر.ک: الغیبه (نعمانی)، ص۲۴۱، ح۳۶؛ الکافی، ج۱، ص۴۱۸، ح۳۳، ص۴۲۵، ح۶۸، ج۲، ص۸۱، ح۳، ج۲، ص۸۱، ح۳، ج۶، ص۲۸۵، ح۱؛ عیون أخبار الرضا(ع)، ج۱، ص۴۶، ح۵.
- ↑ خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۲۰۱، ش۷؛ ابن داوود، الرجال، ص۴۲۶، ش۴۸.
- ↑ ابن الغضائری، الرجال، ص۳۷.
- ↑ "الغرض الجواز على تقدير الإنكار أو مطلقاً. ولعل الغرض تأييد الرواية المعتبرة" کلباسی، الرسائل الرجالیه، ج۱، ص۱۹۶.
- ↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۱۳۷.
- ↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۹، ص۴۲۵.
- ↑ الکافی، ج۲، ص۸۱، ح۳.
- ↑ الکافی، ج۲، ص۸۱، ح۳.
- ↑ «فِي تَفْسِيرِ اَلْعَيَّاشِيِّ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اَلْعَزِيزِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ يَقُولُ: خَصَّ اَللَّهُ هَذِهِ اَلْأُمَّةَ بِآيَتَيْنِ مِنْ كِتَابِهِ أَنْ لاَ يَقُولُوا مَا لاَ يَعْلَمُونَ، ثُمَّ قَرَءَ: أَ لَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثٰاقُ اَلْكِتٰابِ اَلْآيَةَ وَ قَوْلِهِ ﴿بَلْ كَذَّبُوا بِمَا لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ وَلَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْوِيلُهُ كَذَلِكَ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظَّالِمِينَ﴾» تفسیر کنز الدقائق، ج۶، ص۶۰ به نقل از تفسیر العیاشی، ج۲، ص۱۲۳، ح۲۲.
- ↑ عیون أخبار الرضا(ع)، ج۱، ص۴۶، ح۵.
- ↑ «عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ(ع) فِي قَوْلِهِ تَعَالَى- ﴿وَلَئِنْ أَخَّرْنَا عَنْهُمُ الْعَذَابَ إِلَى أُمَّةٍ مَعْدُودَةٍ﴾ قَالَ الْعَذَابُ خُرُوجُ الْقَائِمِ(ع) وَ الْأُمَّةُ الْمَعْدُودَةُ عِدَّةُ أَهْلِ بَدْرٍ وَ أَصْحَابُهُ» نعمانی، الغیبه، ص۲۴۱، ح۳۶.
- ↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۱۳۷ و ج۹، ص۱۲۴ به نقل از الکافی، ج۱، ص۱۷۵، ح۴.
- ↑ رجال البرقی، ص۲۸؛ رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۵.
- ↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۳، ص۴۷۰-۴۷۶.