اسماعیل بن عبدالرحمن سدی کوفی

آشنایی اجمالی

اسماعیل بن عبدالرحمن بن ابی کریمه السدی^[۱]، ابومحمد قرشی^[۲]، ملقب به اعور^[۳] و معروف به سدی کبیر^[۴]، از موالی قریش^[۵] و تابعی حجازی‌الاصل ساکن کوفه^[۶]، از اصحاب امام سجاد(ع)^[۷]، امام باقر(ع)^[۸] و امام صادق(ع)^[۹] بود. وی دوران پنج امام معصوم(ع) یعنی امام حسن(ع)، امام حسین(ع)، امام سجاد(ع)، امام باقر(ع) و امام صادق(ع) را درک کرده است. اسماعیل السدی از محدثانی همچون انس بن مالک، عکرمة مولی ابن عباس و عبدالله بن عباس^[۱۰] حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان اسماعیل بن ابی خالد، شعبة بن الحجاج و قیس بن الربیع^[۱۱] می‌باشند.

درباره شخصیت اسماعیل السدی، میان علما و رجال‌نویسان اختلاف است: برخی چون جوزجانی، ابوزرعه، ابوحاتم رازی و یحیی بن معین وی را محدثی ضعیف و غیرموثق دانسته^[۱۲] و رجالیانی چون ذهبی و ابن حجر وی را به تشیع متهم کرده‌اند که به تحلیل محققان، این تضعیف به دلیل نقل روایات فضائل اهل بیت(ع) و بدگویی از خلفا بوده است^[۱۳]. در مقابل، بزرگانی چون احمد بن حنبل، یحیی بن سعید قطان، نسائی، ابن عدی، وحید بهبهانی و علامه مامقانی بر وثاقت و ممدوح بودن وی تأکید کرده‌اند^[۱۴]. طبق روایتی که عقیلی از جعفر بن محمد نقل می‌کند، گویا حسین بن واقد در کوفه، به دلیل شنیدن بدگویی سدی از ابوبکر و عمر، از استماع حدیث او خودداری کرده و مجلس وی را ترک نموده است^[۱۵]

وی به سال ۱۲۷ درگذشت^[۱۶] و کتاب‌های تفسیر، مغازی و سیر از آثار اوست^[۱۷].^[۱۸]

جستارهای وابسته

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۴

پانویس

↑ در علت نامگذاریاسماعیل بن عبدالرحمن به السدی وجوهی ذکر شده است:
أ. کنار در مسجد جامع کوفه مینشست: کان یقعد فی سدة باب الجامع فسمی بالسدی؛ تهذیب التهذیب، ج۱، ص۲۷۴.
ب. در مکانی در مدینه به نام سد مینشست: کان یجلس بالمدینة فی موضع یقال له السد. الجرح و التعدیل، ج۲، ص۱۸۵.
ج. کنار در مسجد به فروش مقنعه میپرداخت: إنما سمی السدی لأنه کان یبیع الخمر (جمع خمار بالکسر یعنی المقانع) بسدة المسجد، یعنی باب المسجد. سمعانی، الأنساب، ج۷، ص۱۰۹، ش۲۰۶۶.
د. کنار در مسجد کوفه به فروش پارچه‌های ابریشمی سرگرم بود:و فی النهایة نقلاً: أنه سمی السدی لأنه کان یبیع الخز فی سدة المسجد، أی مسجد الکوفة؛ الرسائل الرجالیه، ج۳، ص۳۲۹.
↑ تهذیب التهذیب، ج۱، ص۲۷۴.
↑ کسی که یک چشمش نابینا باشد. خلقة أو بآفة أو قصاص أو جنایة.
↑ سدی صغیر، محمد بن مروان است.
↑ ذهبی: "إسماعیل بن عبدالرحمن بن أبی کریمة؛ الامام؛ المفسر أبو محمد الحجازی ثم الکوفی الأعور السدی، أحد موالی قریش" سیر اعلام النبلاء، ج۵، ص۲۶۴، ش۱۲۴.
↑ زرکلی: "إسماعیل بن عبدالرحمن السدی تابعی حجازی الأصل سکن الکوفة، قال فیه ابن تغری بردی: صاحب التفسیر والمغازی والسیر، وکان إماما عارفا بالوقائع وأیام الناس" زرکلی، الاعلام، ج۱، ص۳۱۷.
↑ إسماعیل بن عبدالرحمن السدی من الکوفه. رجال الطوسی، ص۱۰۹، ش۱۰۶۲.
↑ إسماعیل بن عبدالرحمن بن أبی کریمة السدی الکوفی. رجال الطوسی، ص۱۲۴، ش۱۲۴۷.
↑ إسماعیل بن عبدالرحمن السدی، أبومحمد القرشی، المفسر الکوفی. رجال الطوسی، ص۱۶۰، ش۱۸۰۱.
↑ ر.ک: تهذیب الکمال، ج۳، ص۱۳۲، ش۴۶۲.
↑ تهذیب الکمال، ج۳، ص۱۳۴، ش۴۶۲.
↑ احمد بن حنبل: "ثقة" ابن عدی، الکامل، ج۱، ص۲۷۸.
یحیی بن معین: فی حدیثه ضعف ابن عدی، الکامل، ج۱، ص۲۷۸.
الجوزجانی: "کذاب شتام" تهذیب التهذیب، ج۱، ص۲۷۳.
أبوزرعة: "لین" سیر اعلام النبلاء، ج۵، ص۲۶۴.
↑ لسان المیزان، ج۱، ص۷۷، ش۲۱۰؛ تقریب التهذیب، ج۱، ص۹۷، ش۴۶۴.
↑ یحیی بن سعید القطان: "لا بأس به" سیر اعلام النبلاء، ج۵، ص۲۶۴.
احمد بن حنبل: "ثقة" ابن عدی، الکامل، ج۱، ص۲۷۸.
نسائی: "صالح الحدیث" سیر اعلام النبلاء، ج۵، ص۲۶۴.
ابن عدی: "له أحادیث یرویها عن عدة شیوخ، وهو عندی مستقیم الحدیث، صدوق لا بأس به" الکامل فی ضعفاء الرجال، ج۱، ص۲۷۸.
وحید بهبهانی: "وصفه بالمفسر مدح" تعلیقة الوحید، ج۲، ص۷۰، ش۳۶۲.
ابو علی حائری: "ویظهر من مجموع ما ذکر جلالته" منتهی المقال فی احوال الرجال، ج۲، ص۷۰.
↑ «حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ: حَدَّثَنَا إِبْرَاهِیمُ بْنُ یَعْقُوبَ قَالَ: سَمِعْتُ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ بْنِ وَاقِدٍ یُحَدِّثُ عَنْ أَبِیهِ قَالَ: قَدِمْتُ الْکُوفَةَ فَأَتَیْتُ السُّدِّیَّ فَسَأَلْتُهُ عَنْ تَفْسِیرِ آیَةٍ مِنْ کِتَابِ اللَّهِ فَحَدَّثَنِی بِهَا فَلَمْ أُتِمَّ مَجْلِسِی حَتَّی سَمِعْتُهُ یَشْتُمُ أَبَا بَکْر وَعُمَرَ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُمَا فَلَمْ أَعُدْ إِلَیْهِ» ضعفاء العقیلی، ج۱، ص۸۷، ش۱۰۱.
↑ سمعانی، الأنساب، ج۷، ص۱۰۹، ش۲۰۶۶.
↑ ابن الندیم، الفهرست، ص۳۶؛ کشف الظنون، ج۱، ص۴۴۸؛ الذریعة إلی تصانیف الشیعه، ج۴، ص۲۶۱ و ۲۷۶؛ زرکلی، الاعلام، ج۱، ص۳۱۷.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۴، ص۱۳۵-۱۴۵.

[1] در علت نامگذاریاسماعیل بن عبدالرحمن به السدی وجوهی ذکر شده است:
أ. کنار در مسجد جامع کوفه مینشست: کان یقعد فی سدة باب الجامع فسمی بالسدی؛ تهذیب التهذیب، ج۱، ص۲۷۴.
ب. در مکانی در مدینه به نام سد مینشست: کان یجلس بالمدینة فی موضع یقال له السد. الجرح و التعدیل، ج۲، ص۱۸۵.
ج. کنار در مسجد به فروش مقنعه میپرداخت: إنما سمی السدی لأنه کان یبیع الخمر (جمع خمار بالکسر یعنی المقانع) بسدة المسجد، یعنی باب المسجد. سمعانی، الأنساب، ج۷، ص۱۰۹، ش۲۰۶۶.
د. کنار در مسجد کوفه به فروش پارچه‌های ابریشمی سرگرم بود:و فی النهایة نقلاً: أنه سمی السدی لأنه کان یبیع الخز فی سدة المسجد، أی مسجد الکوفة؛ الرسائل الرجالیه، ج۳، ص۳۲۹.

[2] تهذیب التهذیب، ج۱، ص۲۷۴.

[3] کسی که یک چشمش نابینا باشد. خلقة أو بآفة أو قصاص أو جنایة.

[4] سدی صغیر، محمد بن مروان است.

[5] ذهبی: "إسماعیل بن عبدالرحمن بن أبی کریمة؛ الامام؛ المفسر أبو محمد الحجازی ثم الکوفی الأعور السدی، أحد موالی قریش" سیر اعلام النبلاء، ج۵، ص۲۶۴، ش۱۲۴.

[6] زرکلی: "إسماعیل بن عبدالرحمن السدی تابعی حجازی الأصل سکن الکوفة، قال فیه ابن تغری بردی: صاحب التفسیر والمغازی والسیر، وکان إماما عارفا بالوقائع وأیام الناس" زرکلی، الاعلام، ج۱، ص۳۱۷.

[7] إسماعیل بن عبدالرحمن السدی من الکوفه. رجال الطوسی، ص۱۰۹، ش۱۰۶۲.

[8] إسماعیل بن عبدالرحمن بن أبی کریمة السدی الکوفی. رجال الطوسی، ص۱۲۴، ش۱۲۴۷.

[9] إسماعیل بن عبدالرحمن السدی، أبومحمد القرشی، المفسر الکوفی. رجال الطوسی، ص۱۶۰، ش۱۸۰۱.

[10] ر.ک: تهذیب الکمال، ج۳، ص۱۳۲، ش۴۶۲.

[11] تهذیب الکمال، ج۳، ص۱۳۴، ش۴۶۲.

[12] احمد بن حنبل: "ثقة" ابن عدی، الکامل، ج۱، ص۲۷۸.
یحیی بن معین: فی حدیثه ضعف ابن عدی، الکامل، ج۱، ص۲۷۸.
الجوزجانی: "کذاب شتام" تهذیب التهذیب، ج۱، ص۲۷۳.
أبوزرعة: "لین" سیر اعلام النبلاء، ج۵، ص۲۶۴.

[13] لسان المیزان، ج۱، ص۷۷، ش۲۱۰؛ تقریب التهذیب، ج۱، ص۹۷، ش۴۶۴.

[14] یحیی بن سعید القطان: "لا بأس به" سیر اعلام النبلاء، ج۵، ص۲۶۴.
احمد بن حنبل: "ثقة" ابن عدی، الکامل، ج۱، ص۲۷۸.
نسائی: "صالح الحدیث" سیر اعلام النبلاء، ج۵، ص۲۶۴.
ابن عدی: "له أحادیث یرویها عن عدة شیوخ، وهو عندی مستقیم الحدیث، صدوق لا بأس به" الکامل فی ضعفاء الرجال، ج۱، ص۲۷۸.
وحید بهبهانی: "وصفه بالمفسر مدح" تعلیقة الوحید، ج۲، ص۷۰، ش۳۶۲.
ابو علی حائری: "ویظهر من مجموع ما ذکر جلالته" منتهی المقال فی احوال الرجال، ج۲، ص۷۰.

[15] «حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ: حَدَّثَنَا إِبْرَاهِیمُ بْنُ یَعْقُوبَ قَالَ: سَمِعْتُ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ بْنِ وَاقِدٍ یُحَدِّثُ عَنْ أَبِیهِ قَالَ: قَدِمْتُ الْکُوفَةَ فَأَتَیْتُ السُّدِّیَّ فَسَأَلْتُهُ عَنْ تَفْسِیرِ آیَةٍ مِنْ کِتَابِ اللَّهِ فَحَدَّثَنِی بِهَا فَلَمْ أُتِمَّ مَجْلِسِی حَتَّی سَمِعْتُهُ یَشْتُمُ أَبَا بَکْر وَعُمَرَ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُمَا فَلَمْ أَعُدْ إِلَیْهِ» ضعفاء العقیلی، ج۱، ص۸۷، ش۱۰۱.

[16] سمعانی، الأنساب، ج۷، ص۱۰۹، ش۲۰۶۶.

[17] ابن الندیم، الفهرست، ص۳۶؛ کشف الظنون، ج۱، ص۴۴۸؛ الذریعة إلی تصانیف الشیعه، ج۴، ص۲۶۱ و ۲۷۶؛ زرکلی، الاعلام، ج۱، ص۳۱۷.

[18] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۴، ص۱۳۵-۱۴۵.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]