مقدمه

امام صادق(ع) به القاب بسیاری ملقّب گردیده‌اند که هرکدام از آن القاب، جلوه‌ای از ابعاد شخصیتی آن امام همام است. اینک بعضی از آن القاب را ذکر می‌کنیم:

  1. صادق: جدّش پیامبر اکرم، آن حضرت را به این لقب خوانده است. چون او را راستگوترین انسان در حدیث و گفتار می‌دانسته است‌[۱]. و گفته شده است که منصور دوانیقی که خود از کینه‌توزترین دشمنان امام صادق(ع) است، این لقب را به او نسبت داده است. در بیان سبب این مطلب آورده‌اند که ابو مسلم خراسانی از امام صادق(ع) خواست که او را به قبر جدّش امیر المؤمنین(ع) که در آن زمان مخفی بود، راهنمایی کند. امّا امام صادق(ع) از این کار خودداری کرده و به او خبر دادند که قبر امام امیر المؤمنین(ع) در ایام حکومت مردی هاشمی که او را ابو جعفر منصور می‌نامند ظاهر خواهد شد. ابو مسلم به منصور این خبر را در ایام حکومتش داد. در آن زمان منصور در رصّافه بغداد ساکن بود. او از شنیدن این خبر خوشحال شد و گفت: این همان شخص راستگوست‌[۲].
  2. صابر[۳]: از آنجا که امام صادق(ع) صبر بسیار بزرگی بر محنت‌های دشوار و مصیبت‌های مرارت‌باری که از جانب دشمنان اموی و عبّاسی خود می‌دید از خود نشان می‌داد، به لقب صابر ملقّب گردیده بود.
  3. فاضل‌[۴]: آن حضرت به این جهت به لقب فاضل ملقّب گردید که افضل اهل زمانه خود بود و نه تنها در امور شرعی، بلکه در تمامی علوم و دانش‌ها، داناترین اهل زمانه خود بود. پس او برتر از دیگران، و سایران از نظر رتبه و فضیلت پایین‌تر از آن حضرت بودند.
  4. طاهر[۵]: آن حضرت پاکترین انسانی بود که در آن زمان از نظر علم و رفتار و موضع‌گیری یافت می‌شد و لذا آن حضرت را طاهر و پاک لقب داده‌اند.
  5. عمود الشرف (استوانه شرافت)[۶]: آن حضرت برای همه مسلمانان، همچون ستون خیمه شرف و باعث فخر و مباهات و عزّت تمام مسلمانان بود.
  6. قائم‌[۷]: آن حضرت به زنده کردن دین خدا کمر بسته و برای دفاع از شریعت سید المرسلین(ص) به پا خواسته و قیام کرده بود. و بدین‌جهت او را قائم لقب دادند.
  7. کافل (سرپرست)[۸]: آن حضرت سرپرست و کفالت‌کننده فقرا، یتیمان و محرومین بوده و دائما در انفاق و کمک به آنها می‌کوشیدند. فلذا آن حضرت را کافل لقب داده‌اند.
  8. منجی‌[۹]: آن حضرت هرکس را که به ایشان پناه می‌آورد، از گمراهی نجات می‌دادند، و هرکس به ایشان متّصل می‌شد، از خطر گمراهی در امان بود.

این بعضی از القاب گرامی آن حضرت بود که حکایت از بعضی صفات و ویژگی‌های شخصیتی امام صادق(ع) داشت[۱۰].

منابع

پانویس

  1. سمعانى در انساب، ج۳، ص۵۰۷ گفته است صادق لقب جعفر صادق است که به جهت صدق در گفتارش ملقب به این لقب گردیده است.
  2. موسوعة الإمام الصادق، ج۱، ص۲۲.
  3. تذکرة الخواص، ص۳۰۷؛ مرآة الزمان، ج۵، ص۱۶۶ از نسخه عکسى کتابخانه امام امیر المؤمنین(ع).
  4. تاریخ اهل البیت(ع)، ص۱۳۱؛ تذکرة الخواص، ص۳۰۷.
  5. مرآت الزمان، ج۵، ص۱۶۶.
  6. سر السلسلة العلویة، ص۳۴.
  7. مناقب آل ابى طالب، ج۴، ص۲۸۱.
  8. مناقب آل ابى طالب، ج۴، ص۲۸۱.
  9. مناقب آل ابى طالب، ج۴، ص۲۸۱.
  10. حکیم، سید منذر، پیشوایان هدایت ج۸، ص ۴۸.