اسحاق بن جعفر بن محمد الصادق
این مدخل زیرشاخهٔ بحث فرزندان امام صادق است. اسحاق بن جعفر بن محمد الصادق از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: اسحاق بن جعفر بن محمد الصادق در تراجم و رجال - اسحاق بن جعفر بن محمد الصادق در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردمقدمه
اسحاق بن جعفر بن محمد بن علی بن حسین بن علی بن ابی طالب مدنی[۱]، ملقب به المؤتمن و مکنّی به ابومحمد، فرزند امام صادق(ع) و از اصحاب امام باقر، امام صادق و امام کاظم(ع)[۲] بود؛ هرچند شیخ طوسی وی را تنها در شمار اصحاب امام صادق(ع) ذکر کرده است[۳]. وی از پدرش امام صادق(ع)[۴] و برادرش امام کاظم(ع)[۵] و اساتیدی چون عبدالله بن حسین بن عطاء بن یسار و عمر بن علی بن جعفر بن محمد[۶] و عیسی بن زید[۷] روایت کرده و شاگردانی مانند عبدالله بن ابراهیم جعفری و شعیب بن واقد داشته است[۸]. وی طبقه امامت چهار امام معصوم تا زمان امام رضا(ع) را درک کرده است[۹].
درباره شخصیت اسحاق بن جعفر، نام او در رجال نجاشی و فهرست شیخ طوسی عنوان نشده و در رجال برقی و شیخ طوسی نیز جرح و تعدیلی صورت نگرفته است؛ تا جایی که عدهای از شیعیان به غلط به امامت وی معتقد شدند[۱۰]. در مقابل، بزرگانی چون شیخ مفید بر جلالت قدر وی تأکید کردهاند. شیخ مفید نوشته است: إسحاق بن جعفر از اهل فضل و صلاح و ورع و اجتهاد بود و مردم از او حدیث نقل میکردند[۱۱]. وحید بهبهانی نیز نوشته است: در فضل و ورع او دو نفر اختلاف ندارند[۱۲]. رجالیان سنی مانند ابوحاتم رازی و ابن حبان نیز وی را صدوق و ثقه دانستهاند[۱۳]. اسحاق از شاهدان وصیت امام صادق(ع) بر امامت امام کاظم(ع) بود[۱۴] و پس از وفات برادرش، قویاً از امامت امام رضا(ع) در برابر شبههافکنان دفاع کرد[۱۵]. وی همچنین از راویان حدیث منزلت میباشد[۱۶].
تاریخ دقیق وفات وی معلوم نیست، ولی از بعضی اخبار فهمیده میشود که وی در زمان امام رضا(ع) درگذشته است[۱۷].[۱۸]
جستارهای وابسته
- امام جعفر صادق(ع) (پدر)
- نفیسه بنت حسن بن زید (همسر)
- محمد بن اسحاق بن جعفر (فرزند)
- امام موسی بن جعفر کاظم (برادر)
- علی بن جعفر بن محمد الصادق (برادر)
- اسماعیل بن محمد بن اسحاق بن جعفر (نواده)
منابع
پانویس
- ↑ رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۳.
- ↑ رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۳؛ رجال البرقی، ص۱۰ و ۴۷.
- ↑ رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۳.
- ↑ «... إِسْحَاقَ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ: قَالَ لِي أَبُو عَبْدِ اللَّهِ(ع) يَا بُنَيَّ اتَّخِذِ الْغَنَمَ...»؛ المحاسن، ج۲، ص۶۴۰، ح۱۵۰.
- ↑ «...إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، قَالَ: حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي إِسْحَاقُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ أَخِيهِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ(ع)، قَالَ: سَمِعْتُ أَبِي جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ(ع) يَقُولُ: أَحْسَنُ مِنَ الصِّدْقِ قَائِلُهُ، وَ خَيْرٌ مِنَ الْخَيْرِ فَاعِلُهُ»؛ طوسی، الأمالی، ص۲۲۲-۲۲۳، ح۳۸۵.
«إِسْحَاقُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ أَخِيهِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِيٍّ(ع) عَنِ النَّبِيِّ(ص) قَالَ: يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ مَخْلُوقٍ يَعْتَصِمُ بِمَخْلُوقٍ دُونِي إِلَّا قَطَعْتُ أَسْبَابَ السَّمَاوَاتِ وَ أَسْبَابَ الْأَرْضِ مِنْ دُونِهِ...»؛ أعلام الدین، ص۲۱۳. - ↑ فضائل أمیرالمؤمنین(ع)، ص۵۹، ح۵۷؛ الجعفریات، ص۲۱۳، ح۴؛ علل الشرائع، ج۱، ص۱۳۷، ح۵؛ مفید، الأمالی، ص۵۳ - ۵۴، ح۱۶؛ دلائل الإمامه، ص۱۵۲، ح۶۶.
- ↑ فضائل أمیرالمؤمنین(ع)، ص۵۹، ح۵۷؛ الجعفریات، ص۲۱۳، ح۴؛ علل الشرائع، ج۱، ص۱۳۷، ح۵؛ الأمالی (مفید)، ص۵۳ - ۵۴، ح۱۶؛ دلائل الإمامه، ص۱۵۲، ح۶۶.
- ↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۸، ص۲۲۲؛ فضائل أمیر المؤمنین(ع)، ص۵۹، ح۵۷؛ الجعفریات، ص۲۱۳، ح۴؛ علل الشرائع، ج۱، ص۱۳۷، ح۵.
- ↑ «عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا(ع) قَالَ قَالَ: أُتِيَ أَبِي بِسِلَاحِ رَسُولِ اللَّهِ(ص) وَ لَقَدْ دَخَلَ عُمُومَتِي مِنْ ذَلِكَ كلمة [حَسَدٌ] فَقَالَ صَفْوَانُ وَ ذَكَرْنَا سَيَفَ رَسُولِ اللَّهِ(ص) فَقَالَ أَتَانِي إِسْحَاقُ بْنُ جَعْفَرٍ فَعَظَّمَ عَلَيَّ رِسَالَتِي بِالْحَقِّ وَ الْحُرْمَةِ السَّيْفَ الَّذِي أَخَذَهُ هُوَ سَيْفُ رَسُولِ اللَّهِ(ص) قَالَ فَقُلْتُ لَا كَيْفَ يَكُونُ هَذَا...»؛ بصائر الدرجات، ج۱، ص۱۸۹، ح۵۷.
- ↑ و کان محدثاً جلیلاً وادعت فیه طائفة من الشیعة الإمامیة؛ عمدة الطالب، ص۲۲۹.
- ↑ الإرشاد، ج۲، ص۲۱۱.
- ↑ "وكانا إسحاق و علي من الفضل و الورع ما لا يختلف فيه اثنان" تعلیقة علی منهج المقال، ص۸۳.
- ↑ "قال سألت يحيى بن معين عن إسحاق بن جعفر فقال: ما أرى إلا كان صدوقاً الجرح و التعدیل، ج۲، ص۲۱۵، ش۷۳۹؛ ابن حبان، الثقات، ج۸، ص۱۱۱.
- ↑ «عَنْ يَزِيدَ بْنِ سَلِيطٍ قَالَ: لَمَّا أَوْصَى أَبُو إِبْرَاهِيمَ(ع) أَشْهَدَ إِبْرَاهِيمَ بْنَ مُحَمَّدٍ الْجَعْفَرِيَّ وَ إِسْحَاقَ بْنَ مُحَمَّدٍ الْجَعْفَرِيَّ وَ إِسْحَاقَ بْنَ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ وَ...»؛ الکافی، ج۱، ص۳۱۶، ح۱۵.
- ↑ «... فَلَمَّا مَضَى مُوسَى قَدَّمَهُ إِخْوَتُهُ إِلَى الطَّلْحِيِّ الْقَاضِي فَقَالَ الْعَبَّاسُ بْنُ مُوسَى أَصْلَحَكَ اللَّهُ وَ أَمْتَعَ بِكَ إِنَّ فِي أَسْفَلِ هَذَا الْكِتَابِ كَنْزاً وَ جَوْهَراً وَ يُرِيدُ أَنْ يَحْتَجِبَهُ وَ يَأْخُذَهُ دُونَنَا وَ لَمْ يَدَعْ أَبُونَا رَحِمَهُ اللَّهُ شَيْئاً إِلَّا أَلْجَأَهُ إِلَيْهِ وَ تَرَكَنَا عَالَةً وَ لَوْ لَا أَنِّي أَكُفُّ نَفْسِي لَأَخْبَرْتُكَ بِشَيْءٍ عَلَى رُءُوسِ الْمَلَإِ... ثُمَّ وَثَبَ إِلَيْهِ إِسْحَاقُ بْنُ جَعْفَرٍ عَمُّهُ فَأَخَذَ بِتَلْبِيبِهِ فَقَالَ لَهُ إِنَّكَ لَسَفِيهٌ ضَعِيفٌ أَحْمَقُ اجْمَعْ هَذَا مَعَ مَا كَانَ بِالْأَمْسِ مِنْكَ وَ أَعَانَهُ الْقَوْمُ أَجْمَعُونَ...»؛ الکافی، ج۱، ص۳۱۷، ضمن ح۱۵.
- ↑ فضائل أمیرالمؤمنین(ع)، ص۵۹، ح۵۷.
- ↑ «... عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ دَاوُدَ قَالَ: كُنْتُ أَنَا وَ أَخِي عِنْدَ الرِّضَا(ع) فَأَتَاهُ مَنْ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَدْ رُبِطَ ذَقَنُ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ فَمَضَى أَبُو الْحَسَنِ(ع) وَ مَضَيْنَا مَعَهُ وَ إِذَا لِحْيَاهُ قَدْ رُبِطَا وَ إِذَا إِسْحَاقُ بْنُ جَعْفَرٍ وَ وُلْدُهُ وَ جَمَاعَةُ آلِ أَبِي طَالِبٍ يَبْكُونَ فَجَلَسَ أَبُو الْحَسَنِ(ع) عِنْدَ رَأْسِهِ وَ نَظَرَ فِي وَجْهِهِ فَتَبَسَّمَ فَنَقِمَ مَنْ كَانَ فِي الْمَجْلِسِ عَلَيْهِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّمَا تَبَسَّمَ شَامِتاً بِعَمِّهِ قَالَ وَ خَرَجَ لِيُصَلِّيَ فِي الْمَسْجِدِ فَقُلْنَا لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ سَمِعْنَا فِيكَ مِنْ هَؤُلَاءِ مَا نَكْرَهُ حِينَ تَبَسَّمْتَ فَقَالَ أَبُو الْحَسَنِ(ع) إِنَّمَا تَعَجَّبْتُ مِنْ بُكَاءِ إِسْحَاقَ وَ هُوَ يَمُوتُ وَ اللَّهِ قَبْلَهُ وَ يَبْكِيهِ مُحَمَّدٌ قَالَ فَبَرَأَ مُحَمَّدٌ وَ مَاتَ إِسْحَاقُ»؛ عیون أخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۲۰۶، ح۶.
- ↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۳، ص۴۳۳-۴۳۴.