نویسنده در چکیده مقاله خود مینویسد: «ریشهیابی معنایی عبارت نوظهور «ولایت تکوینی» نزد متکلمانمکتببغداد اهمیت فراوانی دارد و این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی، اندیشه متکلمان بغداد را در مسئله «ولایت تکوینی» بررسی میکند. برخی از عالمان معاصر برای ولایت تکوینی شاخصههایی مانند: خلق ایجادی کل یا بخشی از عالم توسط اولیا (علت فاعلیبودن اولیا برای عالم)؛ ابقای وجودی کل یا بخشی از نظام عالم توسط اولیا (اولیا علت ابقای عالم باشند)؛ تدبیر کل نظام عالم و یا بخشی از نظام عالم بهتوسط اولیا؛ وساطت آنان در همه فیوضات و یا وساطت در بخشی از فیوضات؛ اطاعت کل عالم از ولیّ و یا اطاعت بخشی از عالم از او؛ تحقق معجزه، خرق عادت و کرامت به دست اولیا را مطرح میکنند. از میان شاخصههای ولایت تکوینی، تنها شاخصهای که در اندیشه متکلمان بغداد قابل رصد است، تحقق امور خارق العاده به دست ائمه بوده و دیگر شاخصهها از شئون ائمه محسوب نمیشده است. در این پژوهش نشان داده میشود که از متکلمان بغداد، یعنی شیخ مفید، سید مرتضی، شیخ طوسی و محقق کراجکی بسیاری از روایتهای اعجاز ائمه را در آثارشان منعکس نکردهاند. آنان تصریح دارند که اعجاز و تصرف خارقالعاده که گاهی به ائمه نسبت داده شده، فعل خداوند است که به دست انبیا و اوصیا انجام میدهد».
