بحث:امامه بنت ابیالعاص
مقدمه
امامه همسر امیرالمؤمنین و دختر زینب خواهر فاطمه زهرا (س) و دختر ابوالعاص (داماد رسول خدا (ص)) بود. وی در عهد رسول خدا (ص) به دنیا آمد و مورد توجه خاندان پیامبر (ص) قرار داشت، لذا فاطمه زهرا (س) موقع شهادتش به امیرالمؤمنین (ع) وصیت کرد که بعد از او با امامه ازدواج کند و فرمود: «چون امامه برای فرزندانم مثل خودم میباشد»؛ امیرالمؤمنین (ع) نیز به وصیت حضرت فاطمه (س) عمل کرد و پس از رحلت آن بانوی دو سرا با امامه دختر خواهر فاطمه ازدواج کرد.
این بانوی مکرمه همواره طرفدار امیرالمؤمنین (ع) بود و امیرالمؤمنین (ع) هم در موقع شهادت به مغیرة بن نوفل بن حارث بن عبدالمطلب فرمود که: «پس از من، با امامه ازدواج کن»؛ زیرا حضرت میترسید که معاویه او را به همسری خود درآورد، لذا مغیره پس از شهادت حضرت علی (ع) با امامه ازدواج کرد (با این که معاویه به خواستگاری او آمد، نپذیرفت) و امامه در زمان حیات مغیره هم از دنیا رفت. او از حضرت علی (ع) و مغیره فرزندی نیاورد[۱].[۲]
امامه بنت ابیالعاص
امامه دختر ابوالعاص بن ربیع بن عبدالعزی و زینب دختر رسول خدا(ص) است[۳]. مادرش زینب در خانه نبوت رشد کرد و از سرچشمه اخلاق و رفتار پدر و مادر بزرگوارش سیراب گشته بود. او بسیار مورد توجه پیامبر اکرم(ص) بود. زینب در آغاز سال هشتم هجری و در سن سی و یک سالگی از دنیا رفت[۴]. پدرش ابوالعاص نیز یکی از بزرگان و ثروتمندان مکه بود. مادر ابوالعاص، هاله دختر خویلد بن اسد بن عبدالعزی، خواهر حضرت خدیجه(س) است. امامه در چنین خانوادهای رشد کرد و بزرگ شد. امامه برادری به نام علی داشت که در کودکی درگذشت[۵]. از زندگی امامه اطلاع چندانی در دست نیست. گفته شده او نیز چون مادرش بسیار مورد توجه و علاقه رسول الله(ص) بود. پیامبر اکرم(ص) او را که دخترک کوچکی بود، در آغوش میگرفت. اگر آن حضرت در حال نماز بود و امامه گریه میکرد، او را بر دوش میگرفت و نماز میگزارد و هرگاه که به رکوع میرفت، او را بر زمین مینهاد و چون برمیخاست، طفل را دوباره بر دوش مینهاد و تا پایان نماز همینگونه رفتار میفرمود[۶]. روزی پیامبر اکرم(ص) پیش بانوان خانواده خود رفت و همراه آن حضرت گردنبندی از سنگهای یمنی بود و خطاب به آنها فرمود: اینک این گردنبند را به محبوبترین شما میدهم. آنگاه امامه را فراخواند و آن را با دست خویش به گردن او بست. در آن موقع چشمان امامه اندک چرکی بود و آن حضرت با دست خویش آن را تمیز کرد[۷].
همچنین نجاشی پادشاه حبشه زیورهایی به رسول خدا(ص) هدیه داد که انگشتری زرین هم میان آنها بود. آن حضرت آن را برای امامه فرستاد و پیام داد که دخترک عزیزم این را زیور خود قرار بده![۸] امامه به دلیل علاقه زیادی که به خالهاش فاطمه(س) و فرزندان آن حضرت داشت، بعد از رحلت فاطمه(س) و بنا به وصیت او، با امیرالمؤمنین علی(ع) ازدواج کرد[۹] و برای او پسری به نام محمد اوسط به دنیا آورد[۱۰]. پس از شهادت آن حضرت، معاویه از او خواستگاری کرد و مهر او را صد هزار دینار قرار داد، ولی او نپذیرفت و با مغیرة بن نوفل بن حارث بن عبدالمطلب ازدواج کرد[۱۱]. گویند امیرالمؤمنین در هنگام شهادت به او فرمود: من از اینکه معاویه به سراغت بیاید و به ازدواج با خود تو را مجبور کند، بر تو میترسم؛ پس اگر مایلی بعد از من با مغیرة بن نوفل ازدواج کن، و او پذیرفت[۱۲].
وی از مغیره صاحب فرزندی به نام یحیی شد[۱۳]. امامه در زمان حیات مغیره و به سال ۵۰ هجری از دنیا رفت[۱۴]. هنگام وفات و در حال احتضار، امام حسن و امام حسین(ع) بر بالین او حاضر شدند و به وصایای او گوش فرادادند. امهیثم نخعیه بعد از شهادت امیرالمؤمنین علی(ع) به نزد امامه آمد و چنین سرود: أَشَابَ ذَوَائِبِي وَ أَذَلَّ رُكْنِي *** أَمَامَةُ حِينَ فَارَقتِ الْقَرِينَا تُطِيفُ بِهِ لِحَاجَتِهَا إِلَيْهِ *** فَلَمَّا اسْتَيْأَسَتْ رَفَعَتْ رَنِينًا[۱۵][۱۶]
پانویس
- ↑ اسدالغابه، ج۵، ص۴۰۰؛ تنقیح المقال، ج۳، ص۶۹، فصل النساء.
- ↑ ناظمزاده، سید اصغر، اصحاب امام علی، ج۲، ص۱۴۷۲-۱۴۷۳.
- ↑ الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۲؛ المحبر، ص۵۳؛ المعرفة و التاریخ، ج۳، ص۲۷۰؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۷۸۸؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۴.
- ↑ الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۲؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۸۵۴، ۱۷۸۸؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۴.
- ↑ المحبر، ص۵۳؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۷۸۸.
- ↑ الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۸؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۴.
- ↑ الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۸؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۵.
- ↑ الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۹؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۵.
- ↑ انساب الاشراف، ج۲، ص۲۷؛ الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۸؛ المعارف، ص۱۲۷؛ المعرفة و التاریخ، ج۳، ص۲۷۰؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۷۹۰؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۵.
- ↑ انساب الاشراف، ج۲، ص۲۷.
- ↑ انساب الاشراف، ج۲، ص۲۸؛ الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۸؛ المعارف، ص۱۲۷؛ المعرفة و التاریخ، ج۳، ص۲۷۰؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۷۹۰؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۵.
- ↑ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۷۸۹.
- ↑ المعارف، ص۱۲۷؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۵.
- ↑ برای تفصیل بیشتر، ر.ک: اسدالغابة، ج۵، ص۴۰۰؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۵؛ اعلام النساء، ج۱، ص۷؛ أعیان الشیعه، ج۱۲، ص۲۹۵؛ تنقیح المقال، ج۳، ص۶۹؛ جمهرة انساب العرب، ص۱۶؛ شرح نهجالبلاغه، ج۱۵، ص۲۶۵؛ معجم رجال الحدیث، ج۲۳، ص۱۸۱؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۷۸۹.
- ↑ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۵.
- ↑ محمدزاده، مرضیه، زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین، ص ۳۰.