بر اساس آیات و روایاتعلم غیب ذاتی مختص خداوند است و فرشتگان از آن بهره ایی ندارند منتها خداوندعلم غیب غیرذاتی را به ایشان عنایت کرده است،[۱] یعنی فرشتگان نیز عالم به غیب هستند.[۲] منتها به مقداری که خداوند به آنها تعلیم و اذن در آن داده است. قرآن کریم در این زمینه میفرماید، ملائکه در زمان خلقتآدم اعتراف کردند: لاَ عِلْمَ لَنَا إِلاَّ مَا عَلَّمْتَنَا[۳]خداوند متعال ملائکۀ رسول را از محتوای پیاموحیآگاه کرده و آنها چنین پیامی را به پیامبرانابلاغ میکنند، بنابراین روشن است که در این فرآیند، ملائکه نیز به طور طبیعی از امور غیبیآگاه میشوند. چنان که در قرآن کریم به این مطلب اشاره شده است:[۴]وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَن يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلاَّ وَحْيًا أَوْ مِن وَرَاء حِجَابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولا فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ مَا يَشَاء إِنَّهُ عَلِيٌّ حَكِيمٌ[۵]، نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلَى قَلْبِكَ[۶]
ملائکه خودشان این مطلب را از کلمه «فی الارض» دریافته بودند، زیرا میدانستند انسان از خاک آفریده میشود و ماده به خاطر محدودیتی که دارد طبعاً مرکز نزاع و تزاحم است. [۸] بنابراین امکان پذیر نیست که کسی درون تضاد باشد، اما یکی از دو ضد، به ضد دیگر ضربه نزند.[۹] و جهان محدود مادی، طبع زیاده طلب انسانها را نمیتواند اشباع کند، حتی اگر همه دنیا را به یک فرد بدهند باز ممکن است سیر نشود، این وضع مخصوصا در صورتی که توأم با احساس مسئولیت کافی نباشد سبب فساد و خونریزی میشود.[۱۰]
پیشگوئی فرشتگان به خاطر آن بوده که آدم نخستین مخلوق روی زمین نبود، بلکه پیش از او نیز مخلوقات دیگری بودند که به نزاع و خونریزی پرداختند، پرونده سوء پیشینه آنها سبب بدگمانیفرشتگان نسبت به نسلآدم شد.[۱۱]
این تفسیرهای سه گانه چندان منافاتی با هم ندارند یعنی ممکن است همه این امور سبب توجه فرشتگان به این مطلب شده باشد، و اتفاقا این یک واقعیت بود که آنها بیان داشتند، و لذا خداوند هم در پاسخ هرگز آن را انکار نفرمود، بلکه اشاره کرد در کنار این واقعیت، واقعیتهای مهمتری درباره انسان و مقام او وجود دارد که فرشتگان از آن آگاه نیستند،[۱۲] در برخی از روایات آمده است، شما تنها انسان هایی نیستید که، در این زمینزندگی کردهاید؛ آدمهای قبل از حضرت آدم نیز بودهاند. نسلهای گذشتهای هم وجود داشتند. گرچه این روایات به لحاظ سندی محکم نیست، اما به عنوان احتمال میتوان در نظر گرفت. به هر حال فرشتگان یا از طریق آگاهی از سابقه ساکنان زمین یا شواهد و قرائن دیگر از ماجرای جنگ و خونریزیانسان اطلاع داشتند.[۱۳]
با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل میشوید:
↑ر.ک. هاشمی، سید علی، ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی، مکاتبه اختصاصی دانشنامه مجازی امامت و ولایت؛ ر.ک. سیده رابیل، جستاری در مسئله علم غیب، منتشر شده در نشریه الکترونیکی قرآنپژوهی
↑ر.ک. سیده رابیل، جستاری در مسئله علم غیب، منتشر شده در نشریه الکترونیکی قرآنپژوهی
↑«گفتند: پاکاکه تویی! ما دانشی جز آنچه تو به ما آموختهای، نداریم، بیگمان تویی که دانای فرزانهای» سوره بقره، آیه ۳۲.
↑ر.ک. سیده رابیل، جستاری در مسئله علم غیب، منتشر شده در نشریه الکترونیکی قرآنپژوهی
↑«و هیچ بشری نسزد که خداوند با او سخن گوید مگر با وحی یا از فراسوی پردهای یا فرستادهای فرستد که به اذن او آنچه میخواهد وحی کند؛ بیگمان او فرازمندی فرزانه است» سوره شوری، آیه ۵۱.
↑«که روح الامین آن را فرود آورده است بر قلب تو» سوره شعراء، آیه ۱۹۳ و ۱۹۴
↑ر.ک. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱، ص ۱۷۳ -۱۷۴ ؛ ر.ک. هاشمی، سید علی، ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی، صفحه؟؟؟؛ صمدی آملی، داوود، آیا امام علم به جزئیات دارد؟ پایگاه اطلاعرسانی و خبری جماران
↑ر.ک. صمدی آملی، داوود، آیا امام علم به جزئیات دارد؟ پایگاه اطلاعرسانی و خبری جماران