بحث:خداشناسی در کلام اسلامی

امکان و حدود شناخت خدا

انسان از نیروهای عقلی و فطری و ابزارهای درونی شناخت خداوند بهره‌مند است و از آن سو نیز پیامبران الهی او را در این راه مدد می‌رسانند و بدین کار وامی‌دارند. این بهترین دلیل برای امکان شناخت خدا است. با این همه، وجود خدای متعال را حد و مرزی نیست و بدین روی، دست ادراکات بشری از احاطه به او کوتاه است. انسان را توان آن نیست که به کنه ذات و صفات خداوند راه یابد و برخی روایات بزرگان معصوم(ع) نیز بدین حقیقت اشارت برده‌اند؛ همانند روایتی که پیامبر اسلام(ص) می‌فرماید: "خداوندا! آن سان که می‌شاید، تو را نشناختم و به عبادت تو نپرداختم". نیز از امام سجاد(ع) نقل است: "خِرَدهای آدمیان از راه یافتن به کنه جمال تو ناتوان‌اند". اما چنین هم نیست که خداوند راه شناخت خویش را بر انسان بسته باشد؛ چنان که در روایتی از امام علی(ع) آمده است که خداوند متعال، عقل آدمی را بر نهایت اوصاف خویش آگاه نساخته است؛ اما او را چنان نیز از آن محروم نساخته است‌ که راه به خوشبختی نبرد.