بحث:دین در کلام اسلامی
دین در اصطلاح
«دین» شیوه خاصی از زندگی است که صلاح دنیا را مطابق با کمال اخروی و زندگی حقیقی عندالله تأمین میکند[۱]. همچنین به مجموعهای از عقاید، اخلاق، قوانین و مقرراتی اطلاق میگردد که برای اداره امور جامعه انسانی و پرورش نوع بشر آمده است؛ گاه همه این مجموعه «حق»، گاهی همه آن «باطل» و زمانی مخلوط از «حق و باطل» میباشد[۲]. این مجموعه هدایتهای علمی و عملی، از طریق وحی و سنت برای رستگاری آدمی در دنیا و آخرت بیان شده است[۳].
«دین» مذهبی است که فرد دیندار، معتقد است از طریق آن به خداوند (معبود) نزدیک میشود، هر چند که در آن شریعتهایی نیز وجود نداشته باشد؛ مثل دین اهل شرک[۴].[۵]
دینشناسان تعریفهای گوناگونی برای دین به دست دادهاند که با یکدیگر تفاوت بنیادی دارند و ذکر و بررسی آنها از حوصله این نوشتار خارج است. با توجه به اختلاف تعاریف دین و تنوع در مصادیق آن، تعریفی قراردادی از دین ارائه میکنیم که مقصود ما از دین در این بحث همان است: «نظام فکری و عملی که برای سعادت بشر از جانب خداوند به مردم ابلاغ شده است». به بیان دیگر، «دین مجموعهای از هستها و بایدهاست که برای هدایت و کمال انسانها از جانب خداوند بر پیامبر نازل شده است»[۶].
از آنجا که به باور مسلمانان، همه ادیان الهی جز دین اسلام دچار تحریف شدهاند، تنها دینی که از عقاید صحیح برخودار است و قوانین و دستورهای غیر خرافی دارد، دین اسلام است. از نظر قرآن کریم نیز تنها دینی که در پیشگاه خداوند اعتبار دارد، دین اسلام است؛ دینی که هماهنگ با فطرت انسان بوده، همیشه پابرجاست: ﴿فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفًا فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ﴾[۷].
از همین جاست که همه انسانها موظفاند دین اسلام را برگزینند و بر اساس دستورهای آن عمل کنند. اگر کسی غیر از اسلام دینی را برگزیند، از او پذیرفته نخواهد شد[۸].
از تعریف یاد شده به دست میآید که محتوای دین دارای سه بخش است:
- عقاید و باورهای دینی؛
- ارزشها و آموزههای اخلاقی؛
- احکام و قوانین فردی و اجتماعی[۹].
پانویس
- ↑ سید محمد حسین طباطبائی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص۱۳۰.
- ↑ ر.ک: عبدالله جوادی آملی، شریعت در آینه معرفت، ص۱۱۲.
- ↑ محمد تقی جعفری، فلسفه دین، ص۱۷.
- ↑ ابوهلال عسکری، معجم الفروق اللغویه، ص۵۰۹.
- ↑ ابوالحسنی، نفیسه، خاتمیت در قرآن ص۴۳.
- ↑ ر.ک: محمدحسین طباطبایی، المیزان، ج۱۰، ص۲۶۹؛ محمدتقی جعفری، فلسفه دین، دفتر نخست، ص۱۷.
- ↑ «بنابراین با درستی آیین روی (دل) را برای این دین راست بدار! بر همان سرشتی که خداوند مردم را بر آن آفریده است؛ هیچ دگرگونی در آفرینش خداوند راه ندارد؛ این است دین استوار» سوره روم، آیه ۳۰.
- ↑ ﴿وَمَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلَامِ دِينًا فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ﴾ «و هر کس جز اسلام دینی گزیند هرگز از او پذیرفته نمیشود» سوره آل عمران، آیه ۸۵.
- ↑ عارفی، محمد اسحاق، خاتمیت و پرسشهای نو ج۲، ص۲۵۷.