بحث:پادشاهی در قرآن

آیات مُلک

قال تعالی: ﴿قُلِ اللَّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَاءُ﴾.

این آیه افزون بر دلالت صریح بر حصر سلطنت و مُلک در ذات خدای متعال، با جملۀ ﴿مَالِكَ الْمُلْكِ﴾ بر این معنا نیز دلالت دارد که هیج موجودی حق سلطنت و مُلک ندارد مگر آنکه خدای متعال او را برای مُلک و سلطنت برگزیند تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَاءُ}}؛ «ملک را به هر که بخواهی می‌دهی و از هر که بخواهی ملک را می‌ستانی».

نتیجۀ قهری حصر پادشاهی و مُلک در ذات اقدس حق تعالی این است که هیچ موجودی دیگر حق سلطنت و مُلک ندارد مگر آنکه خداوند او را برا ی مُلک و سلطنت برگزیند و به او حق مُلک و سلطنت عطا کند. این مطلب در سورۀ بقره مورد تأکید قرار گرفته است آنجا که خداوند در‌بارۀ تعیین طالوت از سوی خدا برای رهبری بنی اسرائیل فرمود: ﴿وَاللَّهُ يُؤْتِي مُلْكَهُ مَنْ يَشَاءُ﴾.

و قال تعالی: ﴿ذَلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ لَهُ الْمُلْكُ﴾.

در این آیه از طریق تقدیم جار و مجرور بر متعلق ﴿لَهُ الْمُلْكُ﴾ بر حصر مُلک در ذات اقدس خداوند تأکید شده است.

و قال تعالی: ﴿الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلَمْ يَتَّخِذْ وَلَدًا وَلَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيكٌ فِي الْمُلْكِ﴾. این آیه ضمن دلالت بر حصر مُلک آسمان‌ها و زمین در ذات خداوند، به نفی شریک برای خداوند در مُلک پرداخته، که انحصار سلطنت و مُلک در ذات خداوند را مورد تأکید مضاعف قرار می‌هد.

و قال تعالی: ﴿قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ * مَلِكِ النَّاسِ * إِلَهِ النَّاسِ﴾.

اضافۀ ﴿مَلِكِ﴾ به ﴿النَّاسِ﴾ دلالت بر این دارد که خداوند مَلِک همۀ مردم است که نتیجۀ آن انحصار پادشاهی در ذات اقدس حق تعالی است، افزون بر این در سیاق واحد آوردن ﴿مَلِكِ﴾ با رَبِّ و إِلَهِ که دو وصف انحصاری خدا به شمار می‌‌آید نیز دلالت بر حصر وصف ﴿مَلِكِ﴾ در ذات اقدس حق دارد.