ابوحمزه ثمالی
این مدخل زیرشاخهٔ بحث اصحاب امام سجاد است. ابوحمزه ثمالی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: ابوحمزه ثمالی در تاریخ اسلامی - ابوحمزه ثمالی در معارف و سیره رضوی - ابوحمزه ثمالی در علوم قرآنی - ابوحمزه ثمالی در تراجم و رجال - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
ثابت بن دینار معروف به ابوحمزه ثمالی، محدث و مفسر امامی، از اصحاب امام سجاد(ع)[۱]، امام باقر(ع)[۲]، امام صادق(ع)[۳] و امام کاظم(ع)[۴] بود و از آن چهار بزرگوار روایت کرده است[۵]. ابوحمزه ثمالی افزون بر امامان معصوم، از محدثانی همچون سعید بن مسیب، جابر بن عبدالله انصاری و عبدالرحمن بن جندب فزاری حدیث آموخته و روایت کرده است[۶]. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان مفضل بن عمر، محمد بن الفضیل و عثمان بن عیسی میباشند[۷]. بر اساس گزارشها، وی از راویان طبقه چهارم به شمار میرود[۸].
علما و رجالنویسان شیعه بر وثاقت و جلالت قدر ابوحمزه ثمالی تأکید کردهاند. نجاشی نوشته است: ابوحمزه ثمالی ثقه، از برگزیدگان اصحاب و از معتمدان در روایت و حدیث بود[۹]. فضل بن شاذان نیز روایتی را نقل کرده که امام رضا(ع) ابوحمزه را ستوده و او را به منزله لقمان و سلمان نسبت به زمان خویش دانسته است[۱۰]. رجالیان اهل سنت، ابوحمزه ثمالی را صرفاً به دلایل مذهبی همچون تشیع، اعتقاد به رجعت و رافضی بودن تضعیف کردهاند[۱۱]. افزون بر این، اتهاماتی چون شرب نبیذ که در برخی روایات به ابوحمزه نسبت داده شده، از نظر سندی و متنی مخدوش بوده و از سوی عالمان شیعه کاملاً مردود و فاقد اعتبار دانسته شده است[۱۲].
وی به سال ۱۵۰ هجری قمری درگذشت[۱۳] و کتابهای تفسیر القرآن، کتاب النوادر، رسالة الحقوق و کتاب الزهد از آثار اوست[۱۴].[۱۵]
جستارهای وابسته
منابع
پانویس
- ↑ رجال الطوسی، ص۱۱۰، ش۱۰۸۳: ثابت بن أبیصفیة، دینار الثمالی الأزدی، یکنی أبا حمزة الکوفی.
- ↑ رجال الطوسی، ص۱۲۹، ش۱۳۰۷: ثابت بن دینار، أبو صفیة الأزدی الثمالی الکوفی، یکنی أبا حمزة.
- ↑ رجال الطوسی، ص۱۷۴، ش۲۰۴۷: ثابت بن أبیصفیة دینار الأزدی الثمالی الکوفی، یکنی أبا حمزة، مات سنة خمسین و مائة.
- ↑ رجال الطوسی، ص۳۳۳، ش۴۹۵۹: ثابت بن دینار، یکنی دینار أبا صفیة، و کنیة ثابت أبو حمزة الثمالی.
- ↑ لقی علی بن الحسین و أبا جعفر و أبا عبدالله [و] أبا الحسن(ع) و روی عنهم. رجال النجاشی، ص۱۱۵، ش۲۹۶.
- ↑ "اعتمد علیه أبو عمر والکشی فی کتاب الرجال، صاحب الفضل بن شاذان وراویة کتبه" رجال النجاشی، ص۲۵۹، ش۶۷۸.
- ↑ حدثنا أبو الحسن علی بن محمد بن قتیبة النیسابوری رجال الکشّی، إختیار معرفة الرجال، ص۲۴۶، ح۴۵۳.
حدثنی أبو الحسن علی بن محمد بن قتیبة رجال الکشّی، إختیار معرفة الرجال، ص۵۵، (ح ۱۰۴) و ص۱۶۵، (ح ۲۷۹). - ↑ الموسوعة الرجالیه، طبقات رجال الکافی، ج۴، ص۴۱۸.
- ↑ رجال النجاشی، ص۱۱۵، ش۲۹۶.
- ↑ رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، ص۲۰۳، ح۳۵۷.
- ↑ ابن حبان: "کثیر الوهم فی الأخبار حتّی خرج عن حدّ الإحتجاج به إذا انفرد مع غلوه فی تشیعه" المجروحین، ج۱، ص۲۰۶؛ نیز ر.ک: سمعانی، الأنساب، ج۱، ص۵۱۳؛ تاریخ الإسلام، ج۹، ص۸۴.
ذهبی: "وعده السلیمانی فی قوم من الرافضة" میزان الإعتدال، ج۱، ص۳۶۳، ش۱۳۵۸.
ابن حجر: "ضعیف رافضی" تقریب التهذیب، ج۱، ص۱۴۶، ش۸۲۰.
نسائی: "لیس بثقة" تهذیب التهذیب، ج۲، ص۷، ش۱۰. - ↑ منتهی المقال، ج۲، ص۱۹۶، ش۵۰۳؛ معجم رجال الحدیث، ج۴، ص۲۹۶، ش۱۹۶۰.
- ↑ رجال النجاشی، ص۱۱۵، ص۲۹۶: مات سنة خمسین و مائة؛
رجال الطوسی، ص۱۱۰، (ش (۱۰۸۳) و ص۱۷۴، (ش ۲۰۴۷): مات سنة خمسین و مائة؛
من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۴۴۴: و توفی سنة خمسین و مائة،...، قد لقی أربعة من الأئمة: علی بن الحسین، و محمد بن علی و جعفر بن محمد و موسی بن جعفر(ع). - ↑ طوسی، الفهرست، ص۱۰۵، ش۱۳۸؛ رجال النجاشی، ص۱۱۵، ش۲۹۶.
- ↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۵، ص۹۶-۱۲۲.