حسن بن قاسم بجلی کوفی
این مدخل زیرشاخهٔ بحث اصحاب امام رضا است. حسن بن قاسم بجلی کوفی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: حسن بن قاسم بجلی کوفی در معارف و سیره رضوی - حسن بن قاسم بجلی کوفی در تراجم و رجال - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
حسن بن قاسم بن حسین بجلی کوفی[۱] ملقب به تمار[۲]، از راویان شیعه است. اگرچه در برخی منابع شخصی با نام حسن بن قاسم از اصحاب امام رضا(ع) شمرده شده[۳]، اما به دلیل تفاوت فاحش طبقه و زمان حیات، این شخص قطعاً با راوی مورد بحث متحد نیست. حسن بن قاسم از محدثانی همچون علی بن ابراهیم معلی، محمد بن عبدالله بن صالح، بشیر بن ابراهیم و ثبیر بن ابراهیم بن شیبان حدیث آموخته و روایت کرده است[۴]. وی دارای شاگردانی چون احمد بن محمد بن سعید (ابن عقده) میباشد که فراوان از وی نقل حدیث نموده است[۵]. ابن عقده آثاری چون کتاب علی بن ابی رافع و کتاب علی بن عبیدالله بن محمد را از طریق وی روایت کرده است[۶].
نام راوی در کتب رجالی قدما ذکر نشده است و از این رو برخی محققان وی را به دلیل جهالت تضعیف کردهاند[۷]؛ با این حال، برای اثبات حسن حال او تنها به راههای غیرمستقیم شناخت وی استناد شده است. گروهی از علما با تکیه بر روایت محدث جلیلالقدر ابن عقده از او[۸] و همچنین مضامین روایاتش که بر حقانیت شأن امامت امیرمؤمنان(ع) دلالت دارد[۹]، به حسن حال و تشیع وی استدلال نمودهاند. بر همین اساس، نام وی در برخی متون متأخر در زمره فقهای شیعه نیز درج شده است[۱۰].[۱۱]
منابع
پانویس
- ↑ طوسی، الأمالی، ص۳۴۲، ح۶۹۹؛ بحار الأنوار، ج۱۰۰، ص۱۷۱، ح۱؛ جامع أحادیث الشیعه، ج۱۸، ص۴۴۴.
- ↑ سنن الدارقطنی، ج۲، ص۱۲۱، ح۲۰۴۹: حدثنا أحمد بن محمد بن سعید، أخبرنی الحسن بن القاسم التمار، ثنا علی بن ابراهیم بن المعلی، ثنا عمر بن محمد بن عمر بن علی بن الحسین...، عن علی: أن بعض البادیة جائوا إلی رسول الله(ص)، فقالوا: هل علینا زکاة الفطر؟....
الأغانی، ج۱۶، ص۳۸۲: أخبرنی الحسن بن القاسم البجلی الکوفی قال: حدثنا علی بن إبراهیم بن المعلی؛
إکمال الکمال، ج۱، ص۳۶۸: بنین بن ابراهیم، عن سلیمان بن بلال؛ و روی عنه الحسن بن القاسم البجلی؛
مسند أبی حنیفه، ص۱۶۰-۱۶۱ پس از نقل حدیث نبوی: «أن النبی(ص) نهی عن بیع و شرط. البیع باطل، و الشرط باطل». رواه ابن عقدة، عن الحسن بن القاسم البجلی}}.
ابن حجر عسقلانی در عنوان ثبین بن إبراهیم بن شیبان نوشته است: روی عن جعفر الصادق؛ و عنه الحسین ابن قاسم ذکره ابن عقدة فی الشیعة. (لسان المیزان، ج۲، ص۸۲، ش۳۲۷). - ↑ رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، ص۶۱۳، ش۱۱۴۳.
- ↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۱۰، ص۱۷۲؛ ج۱۴، ص۴۲۵؛ طوسی، الأمالی، ص۳۳۶، (ح ۶۸۳) و ۳۴۲، (ح ۶۹۹).
- ↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۱۰، ص۱۷۲.
- ↑ طوسی، الفهرست، ص۲۷۷، ش۴۰۴؛ رجال النجاشی، ص۶، ش۲.
- ↑ تهذیب المقال، ج۲، ص۶۸؛ تهذیب المقال، ج۱، ص۱۸۲.
- ↑ نجاشی دربارهاش نوشته است: رجل جلیل فی أصحاب الحدیث، مشهور بالحفظ، و الحکایات تختلف عنه فی الحفظ و عظمه، و کان کوفیا زیدیا جارودیا علی ذلک حتی مات، و ذکره أصحابنا لاختلاطه بهم و مداخلته إیاهم و عظم محله و ثقته و أمانته. (رجال النجاشی، ص۹۴، ص۲۳۳).
- ↑ ابن عقده، فضائل أمیرالمؤمنین(ع)، ص۱۱۸-۱۲۱؛ نیز ر.ک: من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۳۸۱-۳۸۴، ح۵۸۳۳؛ و....
- ↑ موسوعة طبقات الفقهاء، ج۴، ص۱۵۰-۱۵۱، ش۱۳۶۵.
- ↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۶، ص۵۶۰-۵۷۷.