حمیضة بن نعمان بارقی
این مدخل زیرشاخهٔ بحث صحابه است. حمیضة بن نعمان بارقی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: حمیضة بن نعمان بارقی در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
وی منسوب به بارق، از قبایل ازدی و قحطانی است[۱]. ابن حجر[۲]، شرح حال او را در قسم اول الاصابه (صحابه) آورده و مستند صحابی بودنش را فرماندهی او در دوره فتوحات اسلامی دانسته است؛ زیرا طبق قاعده مورد پذیرش ابن حجر، در فتوحات، تنها صحابه به امارت برگزیده میشدند.
حمیضة بن نعمان در جریان ارتداد قبایل پس از رحلت رسول خدا(ص)، رهبری بخشی از نیروهای مرتدان ازد، بجیله و خثعم را بر عهده داشت که مسلمانان توانستند آنها را پراکنده سازند و حمیضه را فراری دهند[۳]. بعدها حمیضه به مسلمانان پیوست و در فتوحات به آنان یاری رساند[۴]. بر اساس گزارش سیف بن عمر، او در نبرد قادسیه (سال چهاردهم)، فرماندهی بخشی از نیروهای یمنی (بارق المع و غامد) را که از منطقه سراه یمن بودند، بر عهده داشت[۵] و در درگیریها با اهل فارس (ایرانیان) پیشگام بود و در شبیخونی پیش از شروع نبرد قادسیه توانست غنایمی از ایرانیان به دست آورد[۶]. او در این نبرد، در درگیری با دشمن از خود شجاعت نشان میداد و دیگر نیروها را نیز تشویق به نبرد میکرد[۷]. علامه عسکری[۸] او را از صحابه ساختگی سیف بن عمر میداند، و بالا کشیدن قبیله تمیم از سوی سیف بن عمر را در اخبار مربوط به وی پی میگیرد و در پایان میگوید: ابن حجر خبر ارتداد حمیضه را مخصوصاً در کتاب الاصابه نیاورده و به عمد از آن چشم پوشیده است؛ زیرا یقین داشته که این خبر با ضابطه شناخت صحابی او سخت مخالف و مغایر بوده است. اما به نظر میرسد، سخن علامه عسکری در ساختگی بودن وی را نمیتوان پذیرفت؛ زیرا برخی گزارشهای مربوط به او در خصوص شورشهای رده که پیش از این گذشت از طریق دیگری غیر از سیف نیز روایت شده و حمیضه را فردی واقعی نشان میدهد. هر چند برخی اخبار مربوط به شجاعتهای او در عصر فتوحات - که منحصر به او نیست - را میتوان ساختگی دانست.[۹]
جستارهای وابسته
- ازد (قبیله)
منابع
پانویس
- ↑ کحاله، معجم قبائل العرب القدیمه و الحدیثه، ج۱، ص۵۷.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۱۳.
- ↑ طبری، تاریخ، ج۳، ص۳۲۰؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۳، ص۳۷۵.
- ↑ ابن ماکولا، الاکمال، ج۲، ص۵۳۶.
- ↑ طبری، تاریخ، ج۳، ص۲۸۴.
- ↑ طبری، تاریخ، ج۳، ص۵۶۳.
- ↑ طبری، تاریخ، ج۳، ص۵۶۳.
- ↑ علامه عسکری، یکصد و پنجاه صحابی ساختگی، ج۴ ص۵۹.
- ↑ داداشنژاد، منصور، مقاله «حمیضة بن نعمان بارقی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۱۳۴.