حوط عبدی
حوط عبدی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: حوط عبدی در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
به احتمال زیاد وی همان حوط بن عبدالعزیز عبدی است که راوی حدیث عبدالله بن مسعود و زید بن ارقم است[۱]؛ اما به جز او، در منابع از دو نام دیگر یعنی «حوط بن عبدالله بن رافع عبدی یا حوط بن ابیرافع» و نیز «حوط کوفی» یاد شده است. بخاری[۲] و ابن حبان[۳] حوط عبدی مورد بحث را که از عبدالله بن مسعود روایت میکند، غیر از حوط (کوفی) که از زید بن ارقم روایت دارد و نیز حوط بن عبدالله متفاوت قرار داده است. ابن ابیحاتم[۴] مدخل مورد بحث را متحد با حوط بن عبدالله و متفاوت با حوط کوفی دانسته است. همچنین طبرانی[۵] و ابونعیم[۶] حوط عبدی را همان کوفی دانستهاند که او از زید بن ارقم و ابو حنیفه از ایشان روایت دارند.
قرائن نشان میدهند این دو نام اخیر با حوط عبدی مورد بحث یکی هستند. از جمله شواهد اتحاد حوط عبدی با حوط کوفی آن است که از یک سو، فرد مورد بحث را از راویان عبدالله بن مسعود شمردهاند[۷] و از سوی دیگر، حوط عبدی میگوید: عبدالله بن مسعود مرا بر بیتالمال کوفه گماشت[۸]. همچنین حوط بن عبدالله را راوی عبدالله بن مسعود معرفی کردهاند[۹]. حال اگر این مطلب که ابونعیم[۱۰] تصریح کرده حوط کوفی از زید بن ارقم روایت میکند و این بیان که فرد مورد بحث نیز کوفی است و سخن اخیر ابن ابیحاتم درباره حوط بن عبدالله به هم ضمیمه شوند، این نتیجه حاصل میشود که هر سه یکی هستند. به خصوص که گفته شد حوط بن عبدالعزیز عبدی راوی عبدالله بن مسعود و زید بن ارقم شمرده شده است. ذهبی[۱۱] حوط را که از زید بن ارقم روایت کرده، نشناخته است.
به هر حال، حوط عبدی مورد بحث، صحابی نیست. ابوموسی مدینی و به نقل از او ابن اثیر[۱۲] و ابن حجر[۱۳] از عبدان[۱۴] نقل کردهاند که عبدان میگوید: برخی اصحاب ما نام حوط عبدی را در شمار صحابه آوردهاند، اما این مطلب صحیح نیست و او از پیامبر(ص) روایتی ندارد، بلکه حدیث دجال را از عبدالله بن مسعود نقل کرده است. یحیی بن معین با توصیف او به «ثقه» و نیز ابن ابیحاتم[۱۵] به اینکه وی شیخی است که حدیثش نوشته میشود، بر تابعی بودن حوط عبدی تصریح کردهاند. بر این اساس ابن حجر[۱۶] از او در بخش چهارم الاصابه (توهمات) یاد کرده است.
روایت حوط عبدی از عبدالله بن مسعود چنین است که گفت: گوش دجال بر هفتاد هزار نفر سایه میاندازد![۱۷]. روایت حوط عبدی چنین است که گفت: از زید بن ارقم درباره شب قدر پرسیدم. زید گفت: به یقین روز هفدهم یا نوزدهم ماه رمضان (تصحیف سبع و تسع) است، یعنی همان روزی که قرآن نازل شد و جنگ بدر اتفاق افتاد[۱۸]. با توجه به اتفاق نظر مورخان درباره جنگ بدر در هفدهم ماه رمضان باید نوزدهم تصحیف باشد.[۱۹]
منابع
پانویس
- ↑ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۴، ص۱۸۱ و بنگرید: ادامه مدخل.
- ↑ بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۹۱.
- ↑ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۶، ص۲۴۱.
- ↑ ابن ابیحاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۲۸۸.
- ↑ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۵، ص۱۹۸.
- ↑ ابونعیم اصفهانی، مسند ابی حنیف، ص۹۷.
- ↑ بنگرید: ادامه مدخل، ذیل حدیث دجال.
- ↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۲۳۵؛ ابن ابی شیبه، المصنف، ج۵، ص۳۴۸.
- ↑ ابن ابیحاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۲۸۸.
- ↑ ابونعیم اصفهانی، مسند ابی حنیف، ص۹۷.
- ↑ ذهبی، میزان الاعتدال، ج۱، ص۶۲۲.
- ↑ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۴.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۸۵.
- ↑ ابو محمد عبدالله بن محمد بن عیسی مروزی، م ۲۹۳، مؤلف معرفة الصحابه.
- ↑ ابن ابیحاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۲۸۸.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۸۵.
- ↑ ابن ابی شیبه، المصنف، ج۸، ص۶۵۵ و ۶۶۲؛ مروزی، کتاب الفتن، ص۳۳۳؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۴؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۸۵.
- ↑ بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۹۱؛ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۵، ص۱۹۸. تضعیف این حدیث را بنگرید: بخاری، الضعفاء الصغیر، ص۴۰؛ ابن عدی، الکامل، ج۲، ص۴۴۸؛ عقیلی، الضعفاء الکبیر، ج۱، ص۳۲۰.
- ↑ هدایتپناه، محمد رضا، مقاله «حوط عبدی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۱۵۶-۱۵۷.