خالد بن ربیعة بن مر جدلی

(تغییرمسیر از خالد بن معبد)

آشنایی اجمالی

در نام و نسبش اختلاف وجود دارد. بیشتر نام و نسب وی را خالد بن ربیعة بن مر بن حارثة بن ناصره نوشته‌اند که در انتساب به قبیله خود جدیله، به جدلی منسوب شده است[۱]. افزون بر آنچه درباره نام و نسبش گذشت، او را خالد بن معبد نیز گفته‌اند[۲]. ابن اثیر[۳] برخلاف مشهور تراجم‌نگاران، به عنوان اخیر نسبت حُدَلی داده که اشتباه به نظر می‌رسد. ابونعیم[۴] ذیل عنوان «خالد ابومعبد» شرح حالش را آورده است که ابن حجر[۵] همین را درست می‌داند.

در صحابی بودن خالد تردید جدی وجود دارد[۶]. ابن حبان[۷] او را تابعی معرفی می‌کند، چنان‌که ابونعیم[۸] صحابی بودنش را نپذیرفته است. ابن حجر[۹] نیز در بخش سوم الاصابه (مخضرمین) از او یاد کرده و گوید: دوره رسول خدا(ص) را درک کرده است.

فرزندش معبد روایتی از ابوسریحه حذیفة بن اسید[۱۰] نقل کرده است که بر پایه آن، خالد در فتح شهر عذراء و فتح دمشق در سال ۱۴ هجری حضور داشته است[۱۱]. ابن حجر[۱۲] نیز به نقل از مرزبانی (م۳۸۴)، خالد را مردی سخنور معرفی می‌کند که با سرودن شعری رسا، معاویه را که قصد داشت زنان قبیله ربیعه را به جرم شرکت مردانشان در جنگ صفین به اسارت ببرد، توبیخ می‌کند. البته منقری[۱۳] چنین شعری را از خالد بن معمر که از یاران نامدار حضرت علی(ع) در صفین بود، آورده است.[۱۴]

جستارهای وابسته

منابع

پانویس

  1. هشام کلبی، جمهرة النسب، ج۲، ص۱۸۵؛ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۱۶، ص۲۴؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۹۶.
  2. ذهبی، تجرید أسماء الصحابه، ج۱، ص۱۵۴؛ مغلطای، الإنابة، ج۱، ص۲۰۴.
  3. ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۱۳۸.
  4. ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۹۵۹.
  5. ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۹۶.
  6. ر.ک: مغلطای، الإنابة، ج۱، ص۲۰۴.
  7. ابن حبان، کتاب الثقات، ج۴، ص۲۰۸.
  8. ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۹۵۹.
  9. ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۹۶.
  10. وی صحابی است، ر.ک: مدخل مربوط.
  11. ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۹۵۹؛ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۱۶، ص۲۴.
  12. ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۹۷؛ نیز ر.ک: امین، أعیان الشیعه، ج۶، ص۲۸۲.
  13. منقری، وقعة صفین، ص۲۹۴.
  14. بانشی، رحمت‌الله، مقاله «خالد بن ربيعة بن مر جدلى»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۱۸۴.