دانشنامه قرآن و اخلاق ج۱ (کتاب)
این کتاب، جلد اول از مجموعهٔ دو جلدی دانشنامه قرآن و اخلاق است که با زبان فارسی به بررسی مبانی، فضایل و رذایل اخلاق اسلامی از منظر قرآن و معارف دینی میپردازد. این مجموعه اثر علی اکبر رشاد است و انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی نشر آن را به عهده داشته است.
| دانشنامه قرآن و اخلاق کلیات و اخلاق بندگی | |
|---|---|
 | |
| از مجموعه | دانشنامه قرآن و اخلاق |
| زبان | فارسی |
| نویسنده | علی اکبر رشاد |
| موضوع | اخلاق، قرآن |
| مذهب | شیعه |
| ناشر | انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی |
| محل نشر | تهران، ایران |
| سال نشر | ۱۴۰۳ ش |
| تعداد صفحه | ۵۸۰ |
| شابک | ۹۷۸-۶۰۰-۱۰۸-۶۱۳-۷ |
| شماره ملی | ۱۰۳۱۹۸۹۹ |
دربارهٔ کتاب
کتاب «دانشنامه قرآن و اخلاق: کلیات و اخلاق بندگی» اثری است که در زمره متون مرجع و تخصصی با رویکرد ساختارگرا به آموزههای وحیانی طبقهبندی میشود. این کتاب نخستین گام از یک طرح کلان برای تدوین نظام اخلاقی بر پایه متن قرآن به شمار میرود. جلد حاضر با تمرکز بر مبانی نظری و مفهومسازیهای اولیه، تلاش میکند تا چهارچوبی مستحکم برای فهم نسبت میان خالق و مخلوق در ساحت رفتار و انگیزه ارائه دهد.
بخش نخست کتاب به کلیات و مبانی اختصاص دارد که در آن مفاهیم بنیادین اخلاق، فلسفه اخلاق و روششناسی استخراج گزارههای ارزشی از متن وحی تبیین میشود. بخش دوم که بدنه اصلی این مجلد را تشکیل میدهد، تحت عنوان اخلاق بندگی به بررسی نسبتهای وجودی و رفتاری انسان در قبال خداوند میپردازد. موضوعاتی نظیر اخلاص، توکل، تسلیم، رضا و خشیت نه به عنوان مفاهیمی انتزاعی، بلکه به مثابه مولفههای یک نظام کنشگری فعال تحلیل شدهاند. نویسندگان با واکاوی ریشههای لغوی و سیاق آیات، تلاش کردهاند تا مرزهای ظریف میان مفاهیم مشابه را روشن کنند و تاثیر هر یک از این فضایل را در ساختار روانی و اجتماعی فرد مسلمان نشان دهند. یکی از نکات تاملبرانگیز در این تحلیلها، بررسی پیوند ناگسستنی میان جهانبینی توحیدی و خروجیهای رفتاری است؛ به گونهای که اخلاق بندگی تنها در اطاعت خلاصه نمیشود، بلکه به عنوان مسیری برای کمال وجودی و آزادی حقیقی انسان از قیود غیرالهی بازنمایی میگردد.
این کتاب به دلیل ساختار مقالهمحور و ارجاعات گسترده به منابع اصیل تفسیری و حدیثی، به عنوان یک متن پایه در دورههای تحصیلات تکمیلی رشتههای علوم قرآن و حدیث و فلسفه اخلاق جایگاه ویژهای یافته است. از جمله نقاط قوت این اثر، طبقهبندی موضوعی است که امکان دسترسی سریع پژوهشگر به شبکه مفاهیم همبسته را فراهم میآورد. پیام اصلی این اثر، ضرورت بازگشت به متن قرآن برای بازسازی هویت اخلاقی در دوران مدرن و ارائه الگویی جامع از زیست بندگی است که همزمان واجد اصالت سنتی و کارآمدی معاصر باشد. این مجموعه برای پژوهشگران حوزه دینپژوهی، مبلغان مذهبی که به دنبال عمقبخشی به مباحث خود هستند و همچنین سیاستگذاران فرهنگی که قصد تدوین اسناد بالادستی بر اساس ارزشهای قرآنی را دارند، ابزاری حیاتی و راهگشا محسوب میشود[۱].
فهرست کتاب
: «مقدمه» اثر ابوالقاسم مقیمی
کلیات
مقالۀ (1): «اخلاق» اثر رمضان علیتبار- مقالۀ (2): «دین و اخلاق» اثر سید علی اکبر حسینی رامندی
- مقالۀ (3): «هستیشناسی و اطلاق و نسبیت اخلاق» اثر سید علی اکبر حسینی رامندی
اخلاق بندگی
مقالۀ (4): «اخلاص» اثر سید حسن بطحایی گلپایگانی و علی گرامی- مقالۀ (5): «اطاعت» اثر علی گرامی
مقالۀ (6): «تسلیم» اثر مهدی نجیبی و حسن کامران- مقالۀ (۷): «تقوا» اثر علی گرامی و امیر غنوی
- مقالۀ (8): «توبه» اثر مهدی نجیبی
مقالۀ (9): «توکل» اثر حسین روحانینژاد
مقالۀ (10): «خشوع» اثر احمد جمالی- مقالۀ (11): «خوف و رجا» اثر مهدی نجیبی
مقالۀ (12): «دعا» اثر عنایتالله شریفی- مقالۀ (13): «ذکر» اثر عنایتالله شریفی و سید محمد کلانتر کوشه
- مقالۀ (14): «رضا» اثر علی نبیاللهی
مقالۀ (15): «شکر» اثر محمد رضا جباران- مقالۀ (16): «طمأنینه» اثر احمد پوراکبر
مقالۀ (17): «عبادت» اثر علی گرامی و غلام حسین زینلی- فهرست تفصیلی
دربارهٔ ناظر علمی و کیفی
