رفاعة بن اوس اشهلی

آشنایی اجمالی

وی از تیره بنی زعوراء بن عبدالاشهل، از قبیله اوس است و به صورت انتساب به جد اعلا، او را رفاعة بن اوس بن زعوراء بن عبدالاشهل[۱] گفته‌اند. طبرانی[۲] و ابونعیم[۳] به نقل از عروة بن زبیر نام او را در فهرست شهدای احد آورده‌اند. ابن اثیر[۴] این مدخل را به نقل از ابونعیم و ابوموسی مدینی نام برده و ابن حجر[۵] در این گزارش، اندکی تصحیف کرده و آن تصحیف کلمه «استشهد» (شهید شد) به «شهد» (شاهد و حاضر بود) است. همه منابع یاد شده، گزارش عروة بن زبیر را از طبرانی گرفته و منبع مستقل محسوب نمی‌شوند و با توجه به اینکه هیچ‌یک از سیره‌نویسان متقدم اعم از موسی بن عقبه، ابن اسحاق، ابن هشام، واقدی و ابن سعد چنین نامی را نه تنها در فهرست شهدای احد، که از حاضران احد نیز نبرده‌اند، بنابراین، تنها شهادت عروة بن زبیر در این میان مستند صحابی بودن اوست که در نتیجه، بر اساس راه‌های اثبات صحابی بودن فردی، موضوع، مورد بحث، نه متواتر و نه مستفیضه است، بلکه در اینجا تنها شهادت دادن یک تابعی (یعنی عروة بن زبیر) است که بر فرض قبول عدالت واحد، صحابی بودن این شخص ثابت می‌شود که این صورت نیز بر فرض صحت سند است و چون در سند خبر مزبور ابن‌لهيعه قرار دارد و علمای اهل سنت نوعاً او را تضعیف کرده و روایاتش را قبول نمی‌کنند، پذیرش این خبر که تنها مستند صحابی بودن فرد مورد بحث است مشکل می‌نماید.[۶]

جستارهای وابسته

منابع

پانویس

  1. طبرانی، المعجم الکبیر، ج۵، ص۵۲؛ ابن جوزی، ص۱۹۱ و احتمال تصحیف «من» به «بن» بعید نیست.
  2. طبرانی، المعجم الکبیر، ج۵، ص۵۲.
  3. ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۱۰۷۸.
  4. ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۲۷۷.
  5. ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۰۵.
  6. هدایت‌پناه، محمدرضا، مقاله «رفاعة بن اوس اشهلی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۳۴۴-۳۴۵.