زیاد بن عیاض اشعری
زیاد بن عیاض اشعری از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: زیاد بن عیاض اشعری در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
بر اساس خبری که (در آینده) از وی نقل میشود، او از قبیله ابوموسی اشعری و از اشعریان یمن است. البته ابن عبدالبر[۱] وی را با نسبت «اشهلی» معرفی کرده و تنها گفته است که در صحابی بودن وی اختلاف است که اگر چنین باشد، او یمنی نیست، اما بیشتر منابع نسبت او را «اشعری» آوردهاند.
در صحابی بودن وی اختلاف است. از خود او نقل کردهاند که گفت: من رسول خدا(ص) را دیدهام[۲]، اما ابونعیم[۳]، با صراحت صحابی بودن وی را رد کرده و ابن حبان[۴] هم او را در شمار تابعین آورده است. ابن سعد[۵]، نیز وی را تابعی دانسته و از او نقل کرده است که گفت: عمر در جاییه[۶] با ما نماز عشا خواند و من نشنیدم که قرائت نماز را بخواند. بر اساس برخی منابع چون از عمر سبب را پرسیدند، عمر گفت: اذان بگویند و نماز را اعاده کرد[۷] و گفت: نماز بدون قرائت درست نیست[۸]. اما ابن حجر[۹] در بخش سوم الاصابه (مخضرمین) از وی یاد کرده و میگوید: او داماد ابوموسی اشعری بود و زمان رسول خدا(ص) را درک کرد. ابن حجر به همان خبر ابن سعد نیز اشاره کرده، سپس به نقل از ابن منده[۱۰]، خبر دیگری از وی نقل کرده است که گفت: هر چیزی را که دیدم رسول خدا(ص) انجام میدهد، دیدم شما غیر از آن را انجام میدهید، شما در عید غسل نمیکنید (لا تغتسلون). ابن اثیر[۱۱]، همین خبر را با مفهوم و عبارتی متفاوت آورده و میگوید: او گفت: هر چیزی که دیدم رسول خدا(ص) انجام میدهد، دیدم شما نیز انجام میدهید جز آنکه شما در دو عید (به احتمال عید فطر و قربان) غسل نمیکنید. بغوی[۱۲] و ابونعیم[۱۳]، دو خبر آوردهاند که در هر دو به جای عبارت «لا تغتسلون»، «لا تُقَلِّسون» نقل کردهاند که به معنی «دف زدن و خواندن» است. گذشته از اختلافی که در مفهوم و عبارت این نقلها وجود دارد و موجب ضعف روایات میشود، در سلسله سند و راوی اصلی روایت نیز اختلافاتی وجود دارند که سبب شدهاند ابن حجر روایت را از عیاض اشعری (نه زیاد) بداند چنانکه بغوی[۱۴] و ابونعیم[۱۵]، نیز این خبرها را با اختلاف، از «زیاد» و «عیاض»، نقل کردهاند. از سویی، ابن حجر[۱۶]، خبر مربوط به (تقلس) را در ذیل نام «عیاض بن عمرو اشعری» آورده است و به نظر میرسد راوی این اخبار را یکی نمیداند برخلاف بغوی که اخبار را در ذیل یک عنوان آورده و میگوید: جز نقل این خبر از وی اطلاعی ندارم[۱۷].[۱۸]
جستارهای وابسته
- اشعر (قبیله)
منابع
پانویس
- ↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۱۰۷.
- ↑ ابن ابیحاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۵۴۰؛ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۹، ص۲۱۴.
- ↑ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۳، ص۱۲۱۳.
- ↑ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۴، ص۲۵۸.
- ↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۱۹۷-۱۹۸.
- ↑ از روستاهای دمشق در ناحیه جولان و نزدیک مرج صفر که عمر در آنجا خطبهای مشهور خواند، ر.ک: یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۹۱.
- ↑ عبدالرزاق صنعانی، المصنف، ج۲، ص۱۲۴؛ و به اختصار، بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۳۶۵.
- ↑ ابن عبدالبر، التمهید، ج۲۰، ص۱۹۴.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۲۹.
- ↑ م۳۹۵ و صاحب کتاب معرفة الصحابه.
- ↑ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۳۳۸.
- ↑ بغوی، معجم الصحابه، ج۲، ص۵۰۳.
- ↑ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۳، ص۱۲۱۳.
- ↑ بغوی، معجم الصحابه، ج۲، ص۵۰۳-۵۰۴.
- ↑ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۳، ص۱۲۱۳.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۴، ص۶۲۹.
- ↑ برای اطلاع بیشتر، ر.ک: عیاض بن عمرو اشعری.
- ↑ خانجانی، قاسم، مقاله «زیاد بن عیاض اشعری»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۴۱۷-۴۱۸.