زید بن جبله تمیمی
زید بن جبله تمیمی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: زید بن جبله تمیمی در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
ابن عساکر[۱] نسب او را چنین آورده است: زید بن جبلة بن مرادس بن بو بن عبدشمس بن سلمة بن عامر بن عبید سعدی بصری. برخی نسبت او را تمیمی بوی آوردهاند[۲] که به احتمال قوی نسبت او به تمیمی، به سبب اجداد بالاتر اوست. ابن حجر[۳] در بخش سوم الاصابه (مخضرمین) از او یاد کرده است. نام پدرش افزون بر جبله[۴]، حیله، جلبه و رواس[۵] نیز آمده است. به نظر میرسد حیله تصحیف شده جبله بوده و رواس تصحیف مرداس جد او باشد که به اشتباه پدر زید گفته شده است. دیگر آنکه ابن عساکر[۶] نام او را میان زید بن ثابت و زید بن حارثه آورده که ابن حجر[۷] میگوید: این دلالت دارد که نزد او به جبله شناخته شده است؛ زیرا بر اساس ترتیب حروف الفبا، حرف «ج» میان حروف «ث» و «خ» قرار دارد. برخی دیگر نام او را یزید بن جبله آوردهاند[۸].
زید مردی شریف بود چنان که احنف بن قیس میگوید: چه بسیار طول کشید و ما کفشهایی نزد او پاره کردیم تا مردانگی را (در جاهلیت) از او یاد بگیریم[۹]. به نقل از رشاطی زید بن جبله به عنوان یکی از رؤسای وفد تمیم نزد عمر آمد[۱۰] و زمانی که عثمان مصحفها را به شهرها فرستاد یکی از مصحفها را نزد اهل بصره فرستاد و مصحف دیگری را به زید داد که به گفته یعقوب بن شیبه تا زمان وی، میان فرزندان او دست به دست میشد[۱۱].
وی از اصحاب امیرمؤمنان علی(ع) شمرده شده است[۱۲] و در جنگ جمل، آن حضرت او را بر قبیله بنیسعد گماشت[۱۳]. با این حال، وقتی عایشه به بصره آمد، روبندش که صورت را میپوشاند را به فرزند زید داد[۱۴] که به احتمال برای جذب او در میان طرفدارانش بود. پس از ورود امیرمؤمنان علی(ع) به شهر کوفه، جمعی از بزرگان آنجا از جمله زید، به حضور آن حضرت رسیدند[۱۵]. زید که یکی از فصحای عرب بود بعدها در هیئتی نزد معاویه آمد، از گفتگوهایی که میان آن رد و بدل شده میتوان گفت زید در جنگ صفین با امام علی(ع) بوده است[۱۶]. معاویه در سال ۴۱ هجری ولایت بصره را به عبدالله بن عامر سپرد و برای رفتن به جنگ خراسان و سیستان، ابن عامر، زید را به عنوان نخستین رئیس پلیس (بصره) انتخاب کرد، اما زید نپذیرفت[۱۷]. با توجه به این حادثه او تا سال ۴۱ زنده بوده است ولی از تاریخ مرگ او اطلاعی در دست نیست.[۱۸]
جستارهای وابسته
- بنیتمیم (قبیله)
منابع
پانویس
- ↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۹، ص۳۴۱.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۳۱.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۳۱.
- ↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۶۹، ص۸۵.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۳۱.
- ↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۹، ص۲۵۹ و ص۳۴۱.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۳۱.
- ↑ طوسی، رجال الطوسی، ص۸۶؛ خویی، معجم الرجال الحدیث، ج۲۱، ص۱۱۷.
- ↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۹، ص۳۴۱؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۳۱.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۳۱.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۳۲.
- ↑ طوسی، رجال الطوسی، ص۸۶؛ اردبیلی، جامع الرواه، ج۲، ص۳۴۲.
- ↑ مفید، الجمل، ص۱۹۱.
- ↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۹، ص۳۴۲.
- ↑ منقری، وقعه صفین، ص۲۰.
- ↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۹، ص۳۴۱.
- ↑ طبری، تاریخ، ج۵، ص۱۷۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۳۱.
- ↑ مرادینسب، حسین، مقاله «زید بن جبله تمیمی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۴۳۳-۴۳۴.