سریه ابوعبیدة بن جراح در ذیالقصه
سریه چیست؟
سَریّه به معنای شبانه راه پیمودن است. در اصطلاح تاریخ اسلام به دستهای از سپاهیان که از سوی حضرت محمد (ص) به عنوان هجوم بر دشمن، یا دفع تجاوز یا کسب اطلاعات نظامی اعزام میشدند و پیامبر شخصاً در آن عملیات شرکت نداشت، "سریّه" گفته میشد. جمع آن "سرایا" است. بر خلاف غزوهها که خود پیامبر در آن لشکرکشی و جنگ، حضور داشت. تعداد سریّههای پیامبر اسلام را تا حدود ۳۶ مورد نقل کردهاند[۱].
ابوعبیدة بن جراح کیست؟
از زندگی پیش از اسلام ابوعبیده جراح اطلاعی در دست نیست. پس از بعثت پیامبر (ص) او را از نخستین اسلام آورندگان دانستهاند[۲]. هنگام اسلام آوردن، حدود ۳۰ سال داشته است. پس از اسلام، بر اثر فشار مشرکان، پیش از جعفر بن ابیطالب به حبشه هجرت کرد[۳] و در هجرت دوم نیز با او همراه شد[۴] و سپس به مکه بازگشت[۵] و پس از آن، به مدینه هجرت کرد. در همه جنگهای زمان پیامبر (ص) حضور داشت[۶]. در جنگ اُحُد شرکت کرد و برخی او را از ثابت قدمان این جنگ شمردهاند[۷]. او در فتح مکه، فرماندهی بخشی از سپاه را برعهده داشت[۸]. در واقعه تبوک حضور داشت و براساس برخی از روایات شیعیِ منقول از حذیفه و عمار، از کسانی بود که در بازگشت از آن جنگ، در ترور ناکام پیامبر (ص) شرکت کرد[۹]. ابوعبیده در وقایع سیاسی ـ اجتماعیِ پس از پیامبر نقشی برجسته داشت. او یکی از سه تن سازنده جریان سقیفه[۱۰] و کسی بود که به احتمال بسیار، پیش از درگذشت رسول خدا، برنامههایی را در جلسات مخفی، برای خلافت طراحی کرده بود[۱۱]. بنا به نقل یعقوبی، ابوعبیده نخستین کسی است که با ابوبکر بیعت کرد[۱۲]. عیاشی در تفسیر خود، وی را از کسانی میشمرد که در هجوم به در خانه فاطمه (س) و اعمال فشار و ستم بر آن حضرت و نیز بیرون کشیدن علی (ع) از خانه جهت اخذ بیعت، نقش داشته است[۱۳].[۱۴]
تاریخچه سیره
پس از شکست محمد بن مسلمه در اعزام به سوی قبایل بنیثعلبه بنیعوال و کشته شدن یارانش، پیامبر(ص) "ابوعُبَیده جَراح" را با چهل نفر به محل کشتگان مسلمانان اعزام فرمود؛ اما ابوعُبَیده جَراح کسی را نیافت و چند شتری را که یافته بود به غنیمت گرفت و به مدینه آمد[۱۵].[۱۶]
منابع
پانویس
- ↑ محدثی، جواد، فرهنگنامه دینی.
- ↑ السیرة النبویه، ج۱، ص۲۵۲.
- ↑ السیر و المغازی، ص۱۷۶ـ۱۷۷.
- ↑ السیرة النبویه، ج۱، ص۳۲۹؛ المستدرک، ج۳، ص۲۹۹.
- ↑ السیرة النبویه، ج۱، ص۳۶۹.
- ↑ اسدالغابه، ج۳، ص۱۲۶.
- ↑ المستدرک، ج۳، ص۲۹۹.
- ↑ فتوحالبلدان، ص۵۲؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۱۵۹.
- ↑ الخصال، ج۲، ص۴۹۹؛ بحارالانوار، ج۲۱، ص۲۲۲ـ۲۲۳؛ البرهان، ج۲، ص۸۱۹.
- ↑ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۳.
- ↑ الکافی، ج۸، ص۱۷۹ـ۱۸۰؛ تاریخ العرب، ص۱۹۶.
- ↑ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۳.
- ↑ تفسیر عیاشی، ج۲، ص۶۶.
- ↑ واسعی، سید علی رضا، مقاله «ابوعبیده جراح»، دائرة المعارف قرآن کریم ج۲، ص۳۵ ـ ۳۹.
- ↑ محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۲، ص۵۵۱؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۶۵؛ ابن جوزی، المنتظم فی تاریخ الأمم و الملوک، ج۳، ص۲۵۵؛ ابن سیدالناس، عیون الأثر، ج۲، ص۱۴۲.
- ↑ اکبری، هادی، سریه محمد بن مسلمه به ذی القصه، فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱، ص۵۰۵.