حسین بن احمد مالکی

آشنایی اجمالی

ابوعلی حسین بن احمد مالکی از بنی مالک بن حبیب و مشهور به اسدی، بغدادی و آمدی^[۱]، از اصحاب امام عسکری(ع)^[۲] به شمار می‌رود. وی از آن حضرت روایتی نقل نکرده، اما از محدثانی همچون پدرش احمد مالکی، محمد بن عیسی بن عبید یقطینی، عبدالله بن طاووس و احمد بن هلال کرخی حدیث آموخته و روایت کرده است^[۳] و دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان محمد بن عباس، علی بن حسین بن بابویه، ابن عقده کوفی، محمد بن یعقوب کلینی و محمد بن حسن بن بندار قمی می‌باشند^[۴]. مضامین روایات وی نشان می‌دهد که او از راویان امامی بوده و در زمره فقهای امامیه به شمار آمده است^[۵].

نام این راوی در کتب رجالی قدما به صورت مستقل ذکر نشده است و تنها در رجال شیخ طوسی عنوان گردیده^[۶]، از این رو گزارشی صریح از توثیق یا تضعیف وی در اختیار نیست و برخی او را مجهول شمرده‌اند^[۷]. با این حال، برخی علما از راه‌های غیرمستقیم بر وثاقت وی تأکید کرده‌اند؛ استناد این گروه به قرار گرفتن نام وی در مشیخه شیخ صدوق^[۸] و همچنین نقل روایتِ بزرگان و اجلای اصحاب از وی بوده است^[۹]. درباره هویت و نام او میان علما اختلاف است؛ گروهی به اتحاد دو عنوان «حسن» و «حسین» و وقوع تصحیف اعتقاد پیدا کرده^[۱۰] و برخی مغایرت آن دو را ترجیح داده‌اند^[۱۱]، اما بررسی‌ها نشان می‌دهد عنوان صحیح، حسین بن احمد مالکی است^[۱۲]. همچنین وحید بهبهانی به اشتباه او را با حسن بن مالک اشعری متحد دانسته است^[۱۳]، در حالی که این انتساب نادرست خوانده شده است^[۱۴]. افزون بر این، ابن حجر عسقلانی از علمای اهل سنت، ضمن نقل حدیثی از وی درباره فضائل امام علی(ع)، آن را خبری باطل توصیف کرده است^[۱۵]. کتاب النوادر از آثار اوست^[۱۶].^[۱۷]

جستارهای وابسته

بنی‌مالک بن حبیب (قبیله)
احمد مالکی (پدر)

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۶

پانویس

↑ طوسی، الأمالی، ص۴۵۸، ح۱۰۲۳؛ تهذیب الکمال، ج۳۱، ص۲۰۹؛ تاریخ الإسلام، ج۲۲، ص۱۳۲، ش۴.
↑ رجال الطوسی، ص۳۹۸، ش۵۸۴۰.
↑ کتاب سلیم بن قیس الهلالی، ج۲، ص۹۴۸؛ عیون أخبار الرضا(ع)، ج۱، ص۳۰۳، ح۶۳؛ معانی الأخبار، ص۲۶۳، ح۱؛ تهذیب الأحکام، ج۱، ص۱۱۷، ح۳۰۸؛ إعلام الوری، ج۲، ص۱۱۷؛ رجال النجاشی، ص۱۵۶، (ش ۴۱۰) و ۴۱۹، (ش ۱۱۲۰).
↑ کتاب سلیم بن قیس الهلالی، ج۲، ص۹۴۸؛ عیون أخبار الرضا(ع)، ج۱، ص۳۰۳، ح۶۳؛ تهذیب الأحکام، ج۱، ص۱۱۷، ح۳۰۸؛ طوسی، الأمالی، ص۳۰۵، ح۶۱۳؛ إعلام الوری، ج۲، ص۱۱۷؛ الولایه (ابن عقده)، ص۱۰۳؛ رجال الکشی (إختیار معرفة الرجال)، ص۶۰۴، ح۱۱۲۳.
آیة الله خویی با استناد به عبارت شیخ طوسی در ترجمه علی بن یقطین (و رواه محمد بن علی بن الحسین، عن الحسین بن أحمد المالکی (طوسی، الفهرست، ص۲۷۱، ش۳۸۹)) او را از مشایخ صدوق دانسته است: معجم رجال الحدیث، ج۶، ص۲۱۳، ش۳۳۱۲: الحسین بن أحمد المالکی: من مشایخ الصدوق روی عن أحمد بن هلال، ذکره الشیخ فی ترجمة علی بن یقطین ۳۹۰ که صحیح نیست، چنان که گذشت.
↑ موسوعة طبقات الفقهاء، ج۴، ص۱۵۸، ش۱۳۷۳: أحد علماء الإمامیة.
↑ رجال الطوسی، ص۳۹۸، ش۵۸۴۰.
↑ زبدة المقال، ج۱، ص۲۸۶ و ۳۳۷.
↑ من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۴۲۸، طریق شیخ صدوق به ابراهیم بن ابی محمود.
↑ ر.ک: طوسی، الأمالی، ص۳۰۶، ح۶۱۴: أخبرنا ابن همام، قال: حدثنا الحسین بن أحمد المالکی.
↑ منهج المقال، ج۴، ص۱۹۶، ش۵۳۴: الحسین بن أحمد المالکی کذا فی بعض الروایات و لعله الحسن و حسبان التعدد و إنهما أخوان لا مستند له.
↑ موسوعة طبقات الفقهاء، ج۴، ص۱۵۹، ش۱۳۷۳: و للحسین هذا أخ یسمی الحسن و هو محدث، و قد شارک أخاه فی عدد من الشیوخ، مثل: محمد بن عیسی الیقطینی، و عبدالله بن طاوس،کما روی عنه عدد من تلامذة الحسین، مثل: أبی طالب الأنباری، و والد الصدوق؛
معجم رجال الحدیث، ج۵، ص۲۷۲، ش۲۷۲۵: الحسن بن أحمد المالکی: من أصحاب الحسن العسکری(ع)؛
معجم رجال الحدیث، ج۶، ص۲۱۳، ش۳۳۱۲: الحسین بن أحمد المالکی: من مشایخ الصدوق روی عن أحمد بن هلال.
↑ عیون أخبار الرضا(ع)، ج۱، ص۳۰۳، ح۶۳: حدثنا أبی قال: حدثنا الحسین بن أحمد المالکی عن أبیه؛
صدوق، الأمالی، ص۳۰۴، ح۹: حدثنا أبی -رضوان الله علیه- قال: حدثنا الحسن بن أحمد المالکی عن أبیه.
↑ منهج المقال، ج۴، ص۱۷، ش۴۲۶.
↑ قاموس الرجال، ج۳، ص۱۹۲، ش۱۸۴۴.
↑ لسان المیزان، ج۲، ص۲۶۶، ش۱۱۱۲.
↑ ثقة. له کتاب النوادر، أخبرناه محمد بن محمد، عن أبی غالب الزراری، عن محمد بن یعقوب، عنه رجال النجاشی، ص۶۶، ش۱۵۶.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۶، ص۳۶۸-۳۷۸.

[1] طوسی، الأمالی، ص۴۵۸، ح۱۰۲۳؛ تهذیب الکمال، ج۳۱، ص۲۰۹؛ تاریخ الإسلام، ج۲۲، ص۱۳۲، ش۴.

[2] رجال الطوسی، ص۳۹۸، ش۵۸۴۰.

[3] کتاب سلیم بن قیس الهلالی، ج۲، ص۹۴۸؛ عیون أخبار الرضا(ع)، ج۱، ص۳۰۳، ح۶۳؛ معانی الأخبار، ص۲۶۳، ح۱؛ تهذیب الأحکام، ج۱، ص۱۱۷، ح۳۰۸؛ إعلام الوری، ج۲، ص۱۱۷؛ رجال النجاشی، ص۱۵۶، (ش ۴۱۰) و ۴۱۹، (ش ۱۱۲۰).

[4] کتاب سلیم بن قیس الهلالی، ج۲، ص۹۴۸؛ عیون أخبار الرضا(ع)، ج۱، ص۳۰۳، ح۶۳؛ تهذیب الأحکام، ج۱، ص۱۱۷، ح۳۰۸؛ طوسی، الأمالی، ص۳۰۵، ح۶۱۳؛ إعلام الوری، ج۲، ص۱۱۷؛ الولایه (ابن عقده)، ص۱۰۳؛ رجال الکشی (إختیار معرفة الرجال)، ص۶۰۴، ح۱۱۲۳.
آیة الله خویی با استناد به عبارت شیخ طوسی در ترجمه علی بن یقطین (و رواه محمد بن علی بن الحسین، عن الحسین بن أحمد المالکی (طوسی، الفهرست، ص۲۷۱، ش۳۸۹)) او را از مشایخ صدوق دانسته است: معجم رجال الحدیث، ج۶، ص۲۱۳، ش۳۳۱۲: الحسین بن أحمد المالکی: من مشایخ الصدوق روی عن أحمد بن هلال، ذکره الشیخ فی ترجمة علی بن یقطین ۳۹۰ که صحیح نیست، چنان که گذشت.

[5] موسوعة طبقات الفقهاء، ج۴، ص۱۵۸، ش۱۳۷۳: أحد علماء الإمامیة.

[6] رجال الطوسی، ص۳۹۸، ش۵۸۴۰.

[7] زبدة المقال، ج۱، ص۲۸۶ و ۳۳۷.

[8] من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۴۲۸، طریق شیخ صدوق به ابراهیم بن ابی محمود.

[9] ر.ک: طوسی، الأمالی، ص۳۰۶، ح۶۱۴: أخبرنا ابن همام، قال: حدثنا الحسین بن أحمد المالکی.

[10] منهج المقال، ج۴، ص۱۹۶، ش۵۳۴: الحسین بن أحمد المالکی کذا فی بعض الروایات و لعله الحسن و حسبان التعدد و إنهما أخوان لا مستند له.

[11] موسوعة طبقات الفقهاء، ج۴، ص۱۵۹، ش۱۳۷۳: و للحسین هذا أخ یسمی الحسن و هو محدث، و قد شارک أخاه فی عدد من الشیوخ، مثل: محمد بن عیسی الیقطینی، و عبدالله بن طاوس،کما روی عنه عدد من تلامذة الحسین، مثل: أبی طالب الأنباری، و والد الصدوق؛
معجم رجال الحدیث، ج۵، ص۲۷۲، ش۲۷۲۵: الحسن بن أحمد المالکی: من أصحاب الحسن العسکری(ع)؛
معجم رجال الحدیث، ج۶، ص۲۱۳، ش۳۳۱۲: الحسین بن أحمد المالکی: من مشایخ الصدوق روی عن أحمد بن هلال.

[12] عیون أخبار الرضا(ع)، ج۱، ص۳۰۳، ح۶۳: حدثنا أبی قال: حدثنا الحسین بن أحمد المالکی عن أبیه؛
صدوق، الأمالی، ص۳۰۴، ح۹: حدثنا أبی -رضوان الله علیه- قال: حدثنا الحسن بن أحمد المالکی عن أبیه.

[13] منهج المقال، ج۴، ص۱۷، ش۴۲۶.

[14] قاموس الرجال، ج۳، ص۱۹۲، ش۱۸۴۴.

[15] لسان المیزان، ج۲، ص۲۶۶، ش۱۱۱۲.

[16] ثقة. له کتاب النوادر، أخبرناه محمد بن محمد، عن أبی غالب الزراری، عن محمد بن یعقوب، عنه رجال النجاشی، ص۶۶، ش۱۵۶.

[17] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۶، ص۳۶۸-۳۷۸.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]