ترس در معارف و سیره نبوی: تفاوت میان نسخهها
HeydariBot (بحث | مشارکتها) جز (وظیفهٔ شمارهٔ ۵) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
(یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
خط ۶: | خط ۶: | ||
}} | }} | ||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
[[خوف و رجا]]، دو عامل نیرومند [[روانی]] برای حرکت [[انسان]] به سوی [[سعادت]] و دستیابی به [[فضیلتها]] و [[خوشبختی]] در هر دو [[جهان]] است. در سایه [[خوف]] از [[خداوند]]، [[آدمی]] به مقامهای بالا دست مییازد، چنان که خداوند میفرماید: {{متن قرآن|وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى * فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوَى}}<ref>«و اما آنکه از ایستادن در پیشگاه پروردگارش پروا کرده و روان خود را از خواهش (ناروا) بازداشته باشد * تنها بهشت جایگاه اوست» سوره نازعات، آیه ۴۰-۴۱.</ref>. | [[خوف و رجا]]، دو عامل نیرومند [[روانی]] برای حرکت [[انسان]] به سوی [[سعادت]] و دستیابی به [[فضیلتها]] و [[خوشبختی]] در هر دو [[جهان]] است. در سایه [[خوف]] از [[خداوند]]، [[آدمی]] به مقامهای بالا دست مییازد، چنان که خداوند میفرماید: {{متن قرآن|وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى * فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوَى}}<ref>«و اما آنکه از ایستادن در پیشگاه پروردگارش پروا کرده و روان خود را از خواهش (ناروا) بازداشته باشد * تنها بهشت جایگاه اوست» سوره نازعات، آیه ۴۰-۴۱.</ref>. | ||
[[پیامبر گرامی اسلام]] در روایتهای متعددی به [[خداترسی]] [[مؤمن]] اشاره میکند و میفرماید: {{متن حدیث|أَعْلَى النَّاسِ مَنْزِلَةً عِنْدَ اللَّهِ أَخْوَفُهُمْ مِنْهُ}}<ref>«بلندپایهترین مردم نزد خدا، خداترسترین آنهاست» میزان الحکمه، ج۴، ص۱۵۶۴.</ref>. | [[پیامبر گرامی اسلام]] در روایتهای متعددی به [[خداترسی]] [[مؤمن]] اشاره میکند و میفرماید: {{متن حدیث|أَعْلَى النَّاسِ مَنْزِلَةً عِنْدَ اللَّهِ أَخْوَفُهُمْ مِنْهُ}}<ref>«بلندپایهترین مردم نزد خدا، خداترسترین آنهاست» میزان الحکمه، ج۴، ص۱۵۶۴.</ref>. | ||
[[رسول الله]]{{صل}} [[خوف از خدا]] را [[عامل نجات]] آدمی شمرده و فرموده است: {{متن حدیث|ثَلَاثٌ مُنْجِيَاتٌ... خَوْفُ اللَّهِ فِي السِّرِّ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ}}<ref>«سه چیز نجاتبخش است:...ترس از خدا در نهان، چنان که گویی او را میبینی، چه اگر تو، او را نمیبینی، او، تو را میبیند» میزان الحکمه، ج۴، ص۱۵۶۶.</ref>. | [[رسول الله]] {{صل}} [[خوف از خدا]] را [[عامل نجات]] آدمی شمرده و فرموده است: {{متن حدیث|ثَلَاثٌ مُنْجِيَاتٌ... خَوْفُ اللَّهِ فِي السِّرِّ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ}}<ref>«سه چیز نجاتبخش است:...ترس از خدا در نهان، چنان که گویی او را میبینی، چه اگر تو، او را نمیبینی، او، تو را میبیند» میزان الحکمه، ج۴، ص۱۵۶۶.</ref>. | ||
از آموزههای [[نبوی]] برمیآید که مؤمن همواره باید میان دو صفت [[بیم و امید]] قرار داشته باشد. [[پیامبر]] [[رحمت]] میفرماید: | از آموزههای [[نبوی]] برمیآید که مؤمن همواره باید میان دو صفت [[بیم و امید]] قرار داشته باشد. [[پیامبر]] [[رحمت]] میفرماید: | ||
{{متن حدیث|لَوْ تَعْلَمُونَ قَدْرَ رَحْمَةِ اللَّهِ لَاتَّكَلْتُم عَلَيْها وَ مَا عَمِلْتُمْ إِلَّا قَلِيلاً وَ لَوْ تَعْلَمُونَ قَدْرَ غَضَبِ اللَّهِ لَظَنَنْتُمْ بِأَنْ لَا تَنْجُوا}}<ref>«اگر اندازه رحمت خدا را بدانید، بر آن تکیه خواهید کرد (و آسوده خاطر خواهید شد) و جز اندکی عمل نخواهید کرد و اگر اندازه خشم خدا را بدانید، خواهید پنداشت که هرگز نجات نمییابید». میزان الحکمه، ج۴، ص۱۵۶۸.</ref>. | {{متن حدیث|لَوْ تَعْلَمُونَ قَدْرَ رَحْمَةِ اللَّهِ لَاتَّكَلْتُم عَلَيْها وَ مَا عَمِلْتُمْ إِلَّا قَلِيلاً وَ لَوْ تَعْلَمُونَ قَدْرَ غَضَبِ اللَّهِ لَظَنَنْتُمْ بِأَنْ لَا تَنْجُوا}}<ref>«اگر اندازه رحمت خدا را بدانید، بر آن تکیه خواهید کرد (و آسوده خاطر خواهید شد) و جز اندکی عمل نخواهید کرد و اگر اندازه خشم خدا را بدانید، خواهید پنداشت که هرگز نجات نمییابید». میزان الحکمه، ج۴، ص۱۵۶۸.</ref>. | ||
یکی از مهمترین آثار خوف آن است که آدمی را از [[گناه]] بازمیدارد. خائفان همواره [[خدا]] را ناظر بر احوال و [[رفتار]] خود میدانند. ازاین رو، [[فطرت]] [[پاک]] خود را به گناه نمیآلایند. آدمی در پرتو این [[احتیاط]] و توجه، در [[قیامت]]، [[لباس]] [[امنیت]] و [[آسایش]] [[ابدی]] بر تن میکند. [[پیامبر اکرم]]{{صل}} میفرماید: | یکی از مهمترین آثار خوف آن است که آدمی را از [[گناه]] بازمیدارد. خائفان همواره [[خدا]] را ناظر بر احوال و [[رفتار]] خود میدانند. ازاین رو، [[فطرت]] [[پاک]] خود را به گناه نمیآلایند. آدمی در پرتو این [[احتیاط]] و توجه، در [[قیامت]]، [[لباس]] [[امنیت]] و [[آسایش]] [[ابدی]] بر تن میکند. [[پیامبر اکرم]] {{صل}} میفرماید: | ||
{{متن حدیث|قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي لَا أَجْمَعُ عَلَى عَبْدِي خَوْفَيْنِ وَ لَا أَجْمَعُ لَهُ أَمْنَيْنِ فَإِذَا أَمِنَنِي فِي الدُّنْيَا أَخَفْتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ إِذَا خَافَنِي فِي الدُّنْيَا آمَنْتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ}}<ref>«خدای تبارک و تعالی فرمود: به عزت و جلالم سوگند که برای بندهام، دو ترس و دو امنیت را با هم فراهم نمیآورم. پس اگر در دنیا، خود را از من ایمن بداند، در روز رستاخیز، او را هراسان کنم و اگر در دنیا از غضب من بترسد، در روز قیامت، او را ایمن گردانم» میزان الحکمه، ج۴، ص۱۵۷۶.</ref>. | {{متن حدیث|قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي لَا أَجْمَعُ عَلَى عَبْدِي خَوْفَيْنِ وَ لَا أَجْمَعُ لَهُ أَمْنَيْنِ فَإِذَا أَمِنَنِي فِي الدُّنْيَا أَخَفْتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ إِذَا خَافَنِي فِي الدُّنْيَا آمَنْتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ}}<ref>«خدای تبارک و تعالی فرمود: به عزت و جلالم سوگند که برای بندهام، دو ترس و دو امنیت را با هم فراهم نمیآورم. پس اگر در دنیا، خود را از من ایمن بداند، در روز رستاخیز، او را هراسان کنم و اگر در دنیا از غضب من بترسد، در روز قیامت، او را ایمن گردانم» میزان الحکمه، ج۴، ص۱۵۷۶.</ref>. | ||
خط ۳۰: | خط ۳۰: | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده: | [[رده:ترس]] | ||
[[رده:خوف]] | [[رده:خوف]] |
نسخهٔ کنونی تا ۳۰ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۴۵
مقدمه
خوف و رجا، دو عامل نیرومند روانی برای حرکت انسان به سوی سعادت و دستیابی به فضیلتها و خوشبختی در هر دو جهان است. در سایه خوف از خداوند، آدمی به مقامهای بالا دست مییازد، چنان که خداوند میفرماید: وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى * فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوَى
[۱].
پیامبر گرامی اسلام در روایتهای متعددی به خداترسی مؤمن اشاره میکند و میفرماید: «أَعْلَى النَّاسِ مَنْزِلَةً عِنْدَ اللَّهِ أَخْوَفُهُمْ مِنْهُ»[۲].
رسول الله (ص) خوف از خدا را عامل نجات آدمی شمرده و فرموده است: «ثَلَاثٌ مُنْجِيَاتٌ... خَوْفُ اللَّهِ فِي السِّرِّ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ»[۳]. از آموزههای نبوی برمیآید که مؤمن همواره باید میان دو صفت بیم و امید قرار داشته باشد. پیامبر رحمت میفرماید: «لَوْ تَعْلَمُونَ قَدْرَ رَحْمَةِ اللَّهِ لَاتَّكَلْتُم عَلَيْها وَ مَا عَمِلْتُمْ إِلَّا قَلِيلاً وَ لَوْ تَعْلَمُونَ قَدْرَ غَضَبِ اللَّهِ لَظَنَنْتُمْ بِأَنْ لَا تَنْجُوا»[۴].
یکی از مهمترین آثار خوف آن است که آدمی را از گناه بازمیدارد. خائفان همواره خدا را ناظر بر احوال و رفتار خود میدانند. ازاین رو، فطرت پاک خود را به گناه نمیآلایند. آدمی در پرتو این احتیاط و توجه، در قیامت، لباس امنیت و آسایش ابدی بر تن میکند. پیامبر اکرم (ص) میفرماید: «قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي لَا أَجْمَعُ عَلَى عَبْدِي خَوْفَيْنِ وَ لَا أَجْمَعُ لَهُ أَمْنَيْنِ فَإِذَا أَمِنَنِي فِي الدُّنْيَا أَخَفْتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ إِذَا خَافَنِي فِي الدُّنْيَا آمَنْتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ»[۵].
انسان مؤمن معتقد است که خداوند میتواند او را از نعمتهای دنیوی و اخروی بهره مند سازد و میتواند او را محروم کند. این اعتقاد، منشأ ایجاد خوف و رجا به خدا است. هرگاه این اندیشه، در قلب آدمی راسخ شود، انسان پی میبرد که همه چیز دست خداست و تنها باید به او امید بست و از او هراسید. البته خوف و رجا باید متعادل باشند. هرگاه خوف و رجای مؤمن با هم مقایسه شود، هیچ یک بر دیگری نمیچربد. خداوند میفرماید: يَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَيَرْجُو رَحْمَةَ رَبِّهِ
[۶].
باید توجه داشت که خوف و رجا در نقطه مقابل یکدیگر قرار ندارند. نقطه مقابل رجا، ناامیدی از رحمت خداست و نقطه مقابل خوف، امنیت کامل از عذاب و کیفر الهی است که هر دو از گناهان بزرگ به شمار میآیند.[۷]
منابع
پانویس
- ↑ «و اما آنکه از ایستادن در پیشگاه پروردگارش پروا کرده و روان خود را از خواهش (ناروا) بازداشته باشد * تنها بهشت جایگاه اوست» سوره نازعات، آیه ۴۰-۴۱.
- ↑ «بلندپایهترین مردم نزد خدا، خداترسترین آنهاست» میزان الحکمه، ج۴، ص۱۵۶۴.
- ↑ «سه چیز نجاتبخش است:...ترس از خدا در نهان، چنان که گویی او را میبینی، چه اگر تو، او را نمیبینی، او، تو را میبیند» میزان الحکمه، ج۴، ص۱۵۶۶.
- ↑ «اگر اندازه رحمت خدا را بدانید، بر آن تکیه خواهید کرد (و آسوده خاطر خواهید شد) و جز اندکی عمل نخواهید کرد و اگر اندازه خشم خدا را بدانید، خواهید پنداشت که هرگز نجات نمییابید». میزان الحکمه، ج۴، ص۱۵۶۸.
- ↑ «خدای تبارک و تعالی فرمود: به عزت و جلالم سوگند که برای بندهام، دو ترس و دو امنیت را با هم فراهم نمیآورم. پس اگر در دنیا، خود را از من ایمن بداند، در روز رستاخیز، او را هراسان کنم و اگر در دنیا از غضب من بترسد، در روز قیامت، او را ایمن گردانم» میزان الحکمه، ج۴، ص۱۵۷۶.
- ↑ «از جهان واپسین میهراسد و به بخشایش پروردگارش امید میبرد؟» سوره زمر، آیه ۹.
- ↑ اسحاقی، سید حسین، مروارید نبوت ص ۱۷.