غفلت در حدیث

این مدخل زیرشاخهٔ بحث غفلت است. غفلت از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود: غفلت در قرآن - غفلت در حدیث - غفلت در نهج البلاغه - غفلت در اخلاق اسلامی - غفلت در معارف دعا و زیارات - پرسش‌های مرتبط

روایات مرتبط

1. امیرالمؤمنین (ع) فرمودند: "دو نوع نزدیک شدن وجود دارد، یکی از شیطان و یکی از فرشته. امّا نزدیک شدن فرشته به نازکدلی و فهم است، و امّا نزدیک شدن شیطان به فراموشی و سنگدلی"؛
2. امام صادق (ع) فرمودند: "اگر شیطان دشمن آدمی است پس غفلت چرا، و اگر مرگ حتمی است پس شادی چرا؟!" ؛
3. امیرالمؤمنین (ع) فرمودند: "هرچه انسان را از یاد خدا باز دارد در شمار قمار حرام است" ؛
4. امام صادق (ع) فرمودند: "خداوند به حضرت موسی (ع) وحی نمود که: ای موسی! از بسیاری مال شادمان نشو و یاد مرا در هیچ حالی ترک منما، چراکه ثروت گناهان را از یاد انسان می‌‌برد و ترک یاد من قلوب را سخت و سنگوار می‌نماید" ؛
5. امام صادق (ع) فرمودند: "قلبها را چهار نوع اعراب است: رفع و فتح و خفض و وقف. آنگاه - با توجّه به معانی لغوی این اصطلاحات نحوی- فرمودند: رفع و برتری قلب، در آنست که خدا را یاد کند؛ و فتح و گشایش قلب، در رضایت از حضرت حق و تقدیر اوست؛ و خفض و پستی قلب، در اشتغال بغیر خداست؛ و وقف و بی تحرّکی آن، در غفلت از خداست. آیا توجّه نمی‌کنی که بنده چون خدا را خالصانه به بزرگی یاد کند، تمامی حجابهائی که میان او و حضرت حق است از بین می‌‌رود؟! و چون قلبْ قضاء خدا را با رضایت از آن بپذیرد و مطیع آن گردد، چگونه شادی و راحتی به آن روی می‌‌کند؟!؛ و چون قلب از ذکر خدا غفلت ورزد، بعد از آن در پرده حجاب رفته وقف و سکون می‌‌پذیرد، پس سنگوار و سیاه می‌‌شود از آن هنگام که نور بزرگداشت حضرت حق را ترک کند"؛
6. پیامبر اکرم (ص) فرمودند: "غافلترین مردم، کسی است که از تغییر دنیا از حالتی به حالتی دیگر اندرز نپذیرد".

غفلت قلب

1. پیامبر اکرم (ص) فرمودند: "عجب است از غافلی که خود غفلت کرده امّا از او غافل نشده‌اند، و عجب است از کسی که دنیا را طلب می‌کند و مرگ در طلب اوست، و عجب است از کسی که می‌خندد و خنده دهانش را پر می‌کند در حالی که نمی‌داند این خنده رضایت خداوند است یا نارضایتی اوست!"؛
2. امیرالمؤمنین (ع) فرمودند: "چه بسیار غافلی که لباسی را می‌دوزد که بپوشد، در حالی که آن لباس کفن اوست؛ و خانه را بنا می‌کند تا در آن سکونت کند، در حالی که آن خانه محل قبر اوست" ؛
3. امیرالمؤمنین (ع) فرمودند: "... غافل‌ترین مردم کسی است که از تغییر دنیا از حالی به حالی دیگر، وعظ نپذیرد"؛
4. امام صادق (ع) فرمودند: "خداوند به حضرت موسی (ع) وحی نمود که: ای موسی! از بسیاری مال شادمان نشو و یاد مرا در هیچ حالی ترک منما، چرا که ثروت گناهان را از یاد انسان می‌برد و ترک یاد من قلوب را سخت و سنگوار می‌نماید"؛
5. بنابر آنچه در "غُرر الحِکَم" آمده، امیرمؤمنان (ع) فرمودند: "غفلت پرضررترین دشمنان است؛ از غفلت برحذر باشید، که در نتیجه فاسد شدن ادراک پدید می‌آید؛ از مکان‌های غفلت و ناسپاسی برحذر باشید، و از اندکی یاران بر اطاعت خداوند؛ اگر طالب نجات هستید غفلت و بازی‌گوشی را کنار نهید، و تلاش و کوشش را پیشه کنید؛ مستی غفلت و فریب‌خوردگی، دیرتر از مستی؛ خمر به هوش می‌آید؛ روش عاقلان کم شهوتی و کم غفلتی است؛ وای بر آدمیزاد! چقدر غافل است و از کمال خود چه اندازه روی‌گردان است؛ وای بر انسان خواب! چه اندازه زیانکار است، عمرش کوتاه می‌شود و اجرش اندک می‌گردد؛ هرکس که غفلت بر او غلبه کند، قلبش می‌میرد".

منابع

• مظاهری، حسین، دانش اخلاق اسلامی ج۱