متأسفانه روایتی را که سیره شامیه معروف به سبل الهدی و الرشاد از [[ابویعلی]] نقل میکند و آن را صحیح میداند که در آن مسئله برادری و [[اخوت]] در دوران مکه در چاپهای [[مسند]] ابویعلی به شکل ناقص آورده شده است و در واقع بخش عمده آن را دزدیدهاند<ref>{{متن حدیث|عن یونس بن ابی اسحاق عن أبیه عن البراء عن زید بن حارثه انه قال: اخیت بینی و بین حمزة بن عبد المطلب}}؛ مسند ابی یعلی، ج۱۳، ص۱۶۹، ش۷۲۱۰ و ۷۲۱۱.</ref>. آیا این روشی نیست که در بسیاری از شرایط دیگر نیز عمل کردهاند؟<ref>[[محمد علی جاودان|جاودان، محمد علی]]، [[جانشین پیامبر (کتاب)|جانشین پیامبر]]، ص ۶۵.</ref>.
متأسفانه روایتی را که سیره شامیه معروف به سبل الهدی و الرشاد از [[ابویعلی]] نقل میکند و آن را صحیح میداند که در آن مسئله برادری و [[اخوت]] در دوران مکه در چاپهای [[مسند]] ابویعلی به شکل ناقص آورده شده است و در واقع بخش عمده آن را دزدیدهاند<ref>{{متن حدیث|عن یونس بن ابی اسحاق عن أبیه عن البراء عن زید بن حارثه انه قال: اخیت بینی و بین حمزة بن عبد المطلب}}؛ مسند ابی یعلی، ج۱۳، ص۱۶۹، ش۷۲۱۰ و ۷۲۱۱.</ref>. آیا این روشی نیست که در بسیاری از شرایط دیگر نیز عمل کردهاند؟<ref>[[محمد علی جاودان|جاودان، محمد علی]]، [[جانشین پیامبر (کتاب)|جانشین پیامبر]]، ص ۶۵.</ref>.
== برادری علی{{ع}} ==
[[احمد بن حنبل]] روایت کرده که رسول خدا{{صل}} مسلمانان را با هم برادر کرد و علی{{ع}} را با کسی برادر نساخت. چنان که برای او برادری دیده نمیشد. علی گفت: یا [[رسول الله]]؛ یارانت را با هم [[برادر]] قرار دادی ولی مرا رها کردی؟ [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: ترا برای خودم گذاشتم، تو برادر [[منی]] و من برادر تو. هرگاه کسی ترا پرسید، بگو: من [[بنده]] [[خدا]] و [[برادر رسول خدا]] هستم. احدی پس از تو چنین ادّعایی نخواهد کرد مگر دروغگویان. [[سوگند]] به خدایی که مرا به [[حق]] [[مبعوث]] کرده است، ترا به تأخیر نینداختم مگر برای خودم. تو برای من همانند هارونی نسبت به موسی جز این که پس از من [[پیامبری]] نیست، تو برادر و [[وارث]] من هستی<ref>بنگرید: دلائل الصدق، ج۲، ص۲۶۷؛ ینابیع الموده، ص۵۶؛ تذکرة الخواص، ص۲۳؛ الریاض النضره، ج۲، ص۲۹؛ تاریخ مدینة دمشق، ج۶، ص۲۱؛ الثقات، ص۱۴۱- ۱۴۳.</ref>.
شگفتا؛ علی{{ع}} پس از [[رحلت]] جانگداز [[رسول خدا]]{{صل}} در میانه حوادث [[غصب خلافت]] فرمود: من بنده خدا و برادر رسول خدا هستم. آنان او را [[تکذیب]] کردند و گفتند: بنده خدا آری، امّا برادر رسول خدا نه!<ref>الامامه و السیاسة، ج۱، ص۱۳؛ اعلام النساء، ج۴، ص۱۱۵؛ البرهان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص۹۳.</ref>. [[حدیث برادری]] خصوصا [[برادری]] رسول خدا{{صل}} و علی{{ع}}، خواه در برادری نخست در [[مکّه]] و خواه در برادری دوم در [[مدینه]]، چنان [[متواتر]] است که قابل [[انکار]]، و بلکه قابل [[شک و تردید]] نیست.
این داستان از دهها تن از [[صحابه]] و [[تابعین]] [[روایت]] شده است<ref>بنگرید: تاریخ الخمیس، ج۱، ص۳۵۳؛ وفاء الوفاء، ج۱، ص۲۶۷- ۲۶۸؛ ینابیع الموده، ص۵۶- ۵۷؛ تذکرة الخواص، ص۲۲- ۲۴؛ سیره حلبی، ج۲، ص۲۰، ۹۰؛ مستدرک حاکم، ج۳، ص۱۴؛ الثقات، ج۱، ص۱۳۸؛ فرائد السمطین، ج۱، ص۲۰؛ الفصول المهمه، ص۲۲، ۲۹؛ البدایة و النهایه، ج۳، ص۲۲۶؛ ج۵، ۳۵؛ تاریخ الخلفاء، ص۱۷؛ دلائل الصدق، ج۲، ص۲۶۸- ۲۷۰؛ سیره ابن هشام، ج۲، ص۱۵۰؛ الغدیر، ج۳، ص۱۱۲- ۱۲۵؛ جامع الصحیح، ج۲، ص۱۳؛ الاستیعاب، ج۲، ص۴۶۰؛ تیسیر الوصول، ج۳، ص۲۷۱؛ شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۶۲؛ کنز العمّال، ج۶، ص۲۹۴- ۳۰۰.</ref>.
پیامبر{{صل}} به علی{{ع}} فرمود: [[روز قیامت]] از میانههای [[عرش]] فریاد زنند: [[بهترین]] پدر، پدر تو ابراهیم است و [[بهترین]] [[برادر]]، برادر تو [[علی بن ابی طالب]]{{ع}}<ref>ربیع الابرار، ج۱، ص۷۰۷- ۷۰۸.</ref>.
بیتردید ادعای [[برادری]] علی و [[عثمان]] یا برادری [[پیامبر]]{{صل}} و عثمان، [[باطل]] است<ref>الغدیر، ج۹، ص۹۴- ۹۵؛ شرح نهج البلاغه، ج۱، ص۱۶۵؛ الریاض النضره، ج۱، ص۱۷.</ref>. قطعاً [[هدف]] از طرح چنین [[کذب]] آشکاری بالا بردن مرتبه عثمان و [[تکذیب]] [[فضیلت]] علی بن ابی طالب{{ع}} و بلکه همطراز قرار دادن علی{{ع}} و عثمان است!
ابوتراب گفته میشود که علی{{ع}} وقتی دید، پیامبر{{صل}} او را با کسی از اصحاب برادر نکرده، [[اندوهگین]] به [[مسجد]] رفت و روی [[زمین]] خوابید. پیامبر{{صل}} به سراغ علی{{ع}} آمد و در حالی که خاکها را از پشت او میتکاند، فرمود: برخیز یا [[ابوتراب]]؛ سپس او را با خود برادر کرد<ref>الفصول المهمّة، ص۲۲؛ مجمع الزوائد، ج۹، ص۱۱۱؛ مناقب خوارزمی، ص۷؛ کفایة الطالب، ص۱۹۳.</ref>. ظاهراً این نامگذاری در مناسبت دیگری بوده است<ref>[[سید جعفر مرتضی عاملی|عاملی، سید جعفر مرتضی]]، [[سیرت جاودانه ج۱ (کتاب)|سیرت جاودانه ج۱]]، ص ۵۳۵.</ref>.
== مقدمه ==
[[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{صل}} چند ماه پس از [[هجرت به مدینه]]، بین [[مسلمانان]] [[مهاجر]] و [[انصار]]، [[عقد اخوّت]] ایجاد کرد و آنان را که حدود [[صد]] نفر میشدند، دوبهدو با هم برادر ساخت. تنها [[امام علی|علی]]{{ع}} مانده بود که خود را برادر او قرار داد. این است که [[امام علی|علی]]{{ع}} برادر پیامبر به شمار میرود و در [[احادیث]] فراوانی [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{صل}} دربارۀ او {{متن حدیث|أَنْتَ أَخِي وَ وَصِيِّي وَ وَارِثِي وَ خَلِيفَتِي...}} تعبیر کرده است<ref>ر. ک: «بحار الأنوار»، ج ۳۸ ص ۳۳۰ تا ۳۴۸ «باب الأخوّة» و کتاب «حدیث برادری در سیرۀ نبوی» محمّد رضا هدایت پناه.</ref>. خود آن حضرت هم بارها از خویش با عنوان {{متن حدیث|أَنَا عَبْدُ اَللَّهِ وَ أَخُو رَسُولِهِ}} یاد کرده است<ref>بحار الأنوار، ج ۳۸، ص ۳۳۲.</ref>. برادری علی با پیامبر{{صل}} از ازل بوده است، نه آنکه از روز [[عقد]] [[اخوّت]] ایجاد شده باشد. از قول [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] [[روایت]] شده که در [[معراج]] دید بر در [[بهشت]] نوشته است: {{متن حدیث|مُحَمَّدٌ رَسُولُ اَللَّهِ وَ عَلِيٌّ أَخُو رَسُولِ اَللَّهِ}} و این دوهزار سال قبل از خلقت آسمانها بوده است<ref>بحار الأنوار، ج ۳۸، ص ۳۳۰.</ref>. به [[نقل]] [[روایات]]، غیر از روز مؤاخات، در مواقع دیگر نیز، همچون روز [[خیبر]]، روز [[مباهله]] و صحنههای گوناگون، [[پیامبر خاتم|پیامبر خدا]]{{صل}} آن حضرت] را برادر خویش خوانده است. حدیث مؤاخات، یکی از بزرگترین افتخارات [[امام علی|علی]]{{ع}} و از برجستهترین [[فضایل امام علی|فضایل آن حضرت]] است<ref>در این مورد، ر. ک: «موسوعة الامام علی بن ابی طالب»، ج ۹ ص ۳۸۷، «احقاق الحق»، ج ۷ ص ۴۴۱، «دائرة المعارف تشیّع»، مدخل «حدیث مؤاخات»، «فضائل الخمسه من الصحاح السته» ج ۱ ص ۳۳۳.</ref>. مسئله برادر خواندگی یا [[عقد اخوت]]، الآن هم مطرح است<ref>آشنایی با قرآن، جلد سوم، ص۱۹۷.</ref>.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۵۲۵؛ [[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۵۶۰.</ref>
از جمله اتفاقات دوران قبل از هجرت، پیمان برادری بود که پیامبر بین اصحاب خود برقرار کردند. البته تاریخ دقیق این پیمان مشخص نیست. پیامبر بین مسلمانانمکه (که بعدها مهاجرانلقب گرفتند) عقد اخوت بست تا در تحملآزار و اذیتهای مشرکان و نیز مشکلاتی که در آینده در راه هجرت برای آنان پیش میآمد، یاور یکدیگر باشند. همچنین پیش درآمدی برای حکومت آینده اسلام باشد.
متأسفانه روایتی را که سیره شامیه معروف به سبل الهدی و الرشاد از ابویعلی نقل میکند و آن را صحیح میداند که در آن مسئله برادری و اخوت در دوران مکه در چاپهای مسند ابویعلی به شکل ناقص آورده شده است و در واقع بخش عمده آن را دزدیدهاند[۲]. آیا این روشی نیست که در بسیاری از شرایط دیگر نیز عمل کردهاند؟[۳].
پانویس
↑السیرة الحلبیة، ج۲، ص۲۷؛ الاستیعاب، ج۳، ص۱۰۹۸؛ سبل الهدی، ج۳، ص۳۶۳؛ مسند ابی یعلی، ج۱۳، ص۱۶۹، ش۷۲۱۰؛ المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۶، ش۴۲۸۹. (حاکم نیشابوری این روایت را در فصل اختلاف الصحابة فی مقام رسول الله بمکه آورده است. این یعنی این حادثه در مکه و قبل از هجرت اتفاق افتاده است. ذهبی در ذیل آن توضیحی نداده است که این خود دلیل بر قبول این روایت از جانب اوست).
↑«عن یونس بن ابی اسحاق عن أبیه عن البراء عن زید بن حارثه انه قال: اخیت بینی و بین حمزة بن عبد المطلب»؛ مسند ابی یعلی، ج۱۳، ص۱۶۹، ش۷۲۱۰ و ۷۲۱۱.
