صراط مستقیم: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
(←منابع) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
===صراط مستقیم سلوکی=== | ===صراط مستقیم سلوکی=== | ||
==رابطۀ صراط مستقیم و غضب الهی== | ==رابطۀ صراط مستقیم و غضب الهی== | ||
==چیستی صراط مستقیم== | |||
*صراط مستقیم در آموزههای قرآنی اصطلاحی خاص با معنا و مفهومی ویژه است. این اصطلاح که ترکیبی از دو واژه عربی صراط و مستقیم است بار مفهومی خاصی را با خود به دوش دارد که میتوان گفت که همه آیات قرآنی تنها تبیینگر همین مفهومی است که قرآن از صراط مستقیم اراده کرده است؛ زیرا خداوند پس از فرمان هبوط به [[حضرت آدم]] {{ع}} (ع) و [[حوا]] به آنان گوشزد میکند به سبب ترک اولی ایشان و خوردن از میوه درخت ممنوع و بروز مسائلی که در شأن جنت عدن و بهشت آدم نیست میبایست از آن بیرون روند و در زمین تا زمانی خاص مستقر گردند و از متاع و نعمتهای آن بهره گیرند تا این که از سوی خداوند برای ایشان دستور هدایتی فروآید و آنان را با آموزههای دستوری و راهنمایی خاص خود در مسیر قرار دهد تا بتوانند استعدادها و قوای خویش را به فعلیت رسانند و دوباره خود را در مسیر و راه انسانیت قرار دهند که راه خلافت الهی و ولایت بر همه هستی است ازاین روست که همه کتب آسمانی و آیات وحیانی در حکم بیان راهی است که آنان را از جایگاه هبوطی برانگیزاند و راه را از چاه بنمایاند و کمک و یاری کند تا بتوانند قوای خویش را فعال کرده و در مسیر تکاملی قرار دهند. بنابراین آن چه در آیات کتاب مقدس قرآن و آموزههای وحیانی آن آمده است همانند دیگر کتب آسمانی تبیین کننده و تشریح گر راه مستقیمی است که انسان میبایست آن را طی نماید. از این روست که میتوان گفت اکثر آیات قرآنی تفسیر و تشریح و تبیین کننده اصطلاح قرآنی صراط مستقیم است و آن چه در این جا به عنوان ویژگیها و یا خصوصیات راه راست و صراط مستقیم بیان میشود تنها بخشی کوچک از آن تفسیر است که میتواند در شناخت بهتر و ساده تر این راه کمک و یاری رساند. باتوجه به این نکته است که اگر در تفاسیر روایی در بیان و یا از باب ذکر مصداق و تطبیق و تاویل سخن از این به میان میآید که نحن الصراط المستقیم و یا الصراط هو صراط الولایه و مانند آن در حقیقت بیانگر نمادهای عینی از این واقعیت و حقیقت است که همه قرآن و یا همه اسوههای قرآنی چون [[پیامبر خاتم|پیامبراکرم]]{{صل}} و معصومان دیگر {{عم}} تفسیر صراط مستقیم میباشند. <ref>[[ابوالفضل کمالی|کمالی، ابوالفضل]]، [[صراط مستقیم (مقاله)|صراط مستقیم]] صفحه ۱.</ref> | |||
==واژه شناسی لغوی== | ==واژه شناسی لغوی== | ||
*صراط در لغت به معنای راه راست و اصل آن سراط از مصدر "سرط" و "استراط" است، به معنای ابتلاع و بلعیدن. از این رو، "سراط" به معنی راه گفته شده است؛ راهیکه رهرو خود را فرومیبلعد، به گونهای که رجوع از آن امکانپذیر نیست. و چون "صاد: با "طا" قریب المخرج است، لذا قلب سین به صاد بر اثر تناسب آن با "طا" است. | *صراط در لغت به معنای راه راست و اصل آن سراط از مصدر "سرط" و "استراط" است، به معنای ابتلاع و بلعیدن. از این رو، "سراط" به معنی راه گفته شده است؛ راهیکه رهرو خود را فرومیبلعد، به گونهای که رجوع از آن امکانپذیر نیست. و چون "صاد: با "طا" قریب المخرج است، لذا قلب سین به صاد بر اثر تناسب آن با "طا" است. | ||
* "مستقیم" اسم فاعل استقامت از ثلاثی مجرد "قام" به معنای راست و درست و پایداری میباشد. راغب گوید: استفامت طریق، آن است که راست و بر خط مستوی باشد و طریق حق را به آن تشبیه کردهاند<ref>مفردات فی غریب القرآن ۴۰۷.</ref> | * "مستقیم" اسم فاعل استقامت از ثلاثی مجرد "قام" به معنای راست و درست و پایداری میباشد. راغب گوید: استفامت طریق، آن است که راست و بر خط مستوی باشد و طریق حق را به آن تشبیه کردهاند<ref>مفردات فی غریب القرآن ۴۰۷.</ref> | ||
*صراط مستقیم ترکیبی از دو واژه صراط و مستقیم است. صراط کلمه مشتق و گرفته شده از واژه سرط است. <ref>مجمع البیان ج۱و ۲ص ۱۰۳ </ref> سرط در لغت تازی به معنای بلعیدن سریع و تند آمده است <ref>ترتیـب العیـن ج۲ ص۸۱۳</ref> از آن رو بـه راه روشـن و وسیع که روندگان بسیاری را در خود جا میدهد صراط گفته شده است.<ref>مجمع البیان ج۱و ۲ ص۱۰۴</ref> اما واژه مستقیم به راه راستی گفته میشود که هیچ گونه کژی در آن نباشد. بنابراین صراط مستقیم یعنی راه روشـن و راست که همه را در برمیگیرد و دارای روندگان بسیاری است.<ref>[[ابوالفضل کمالی|کمالی، ابوالفضل]]، [[صراط مستقیم (مقاله)|صراط مستقیم]] صفحه ۲.</ref> | |||
==صراط مستقیم در قرآن== | ==صراط مستقیم در قرآن== | ||
* "صراط مستقیم" را مفسران راه راست و آسان، راه آشکار، واضح و راه دین حق معرفی کردهاند.<ref>دایرة المعارف تشیع، ۳۲۴/۱.</ref> این راه همان راه استقامت است در برابر راه اعوجاج. و راه"معوج" راهی است که همراه با تخلف و اختلاف است ولی "صراط مستقیم" راهی است که از این دو آسیب مصون باشد.<ref>تسنیم ۴۶۶/۲.</ref> | * "صراط مستقیم" را مفسران راه راست و آسان، راه آشکار، واضح و راه دین حق معرفی کردهاند.<ref>دایرة المعارف تشیع، ۳۲۴/۱.</ref> این راه همان راه استقامت است در برابر راه اعوجاج. و راه"معوج" راهی است که همراه با تخلف و اختلاف است ولی "صراط مستقیم" راهی است که از این دو آسیب مصون باشد.<ref>تسنیم ۴۶۶/۲.</ref> | ||