شرایط نبوت: تفاوت میان نسخه‌ها

==شرایط و مؤلفه‌های [[نبوت]]==

نکته دیگر این که بعضی از متکلمان مانند [[محقق طوسی]] و [[ابن میثم بحرانی]] در تعریف نبی به جای اخبار از عالم غیب، به [[بعثت]] و [[مأموریت]] از سوی خداوند تأکید داشتند؛ این قید هر چند مقدم بر مقام اخبار است و اخبار به نوعی متأخر و محصول بعثت است اما قید [[اخبار از غیب]] نیز بر آن دلالت دارد، علاوه این که قید اخبار با واژه «نبی» مطابقت تام دارد.

در تحلیل و جمع این دو نظریه می‌توان گفت که هر دو قید در تحصیل نبوت نقشی دارند و می‌توان دو دیدگاه مختلف را به دیدگاه واحد برگرداند. توضیح این که مقصود تفضلی‌انگاران نبوت، [[نفی]] و [[انکار]] نقش [[مجاهدت]] و تعالی و [[آمادگی]] نفس [[نبوی]] برای [[دریافت وحی]] نیست. آنان نیز معتقدند پیش از [[وحی]]، [[نبی]] باید به [[تهذیب]] و تعالی نفس خود بپردازد تا [[استعداد]] و [[شایستگی]] مقام نبوت و مواجهه با امر قدسی را داشته باشد. بعد از گذر از این مرحله اعطای مقام نبوت یا عدم اعطای آن صرفاً به خواست و لطف و تفضل الهی بستگی دارد، به عبارت منطقی [[تهذیب نفس]] شرط ناقص نه تام نبوت است. پس تفضلی و جعلی بودن نبوت به این معنا نیست که [[خداوند]] آن را در [[اختیار]] هر انسانی اعم از دارای شرایط و عدم آن قرار می‌دهد، بلکه [[تفضل الهی]] تنها درباره انسان‌های واجد شرایط معنا و مصداق پیدا می‌کند که آن نیز بر اساس معیارها و ملاک‌ها و [[مصالح]] مختلف تحقق می‌یابد<ref>توضیح این که تقریر و جمع فوق بیشتر با تعاریف متکلمان امامیه همخوانی دارد،؛ چراکه متکلمان اشاعره مانند قاضی ایجی، جرجانی و شهرستانی به عدم اشتراط استعداد و قابلیت تصریح دارند. لکن به نظر می‌رسد مقصود آنان، نفی وجوب لحاظ استعداد بر خداوند است. آنان منکر هر گونه وجوب بر خداوند هستند و چون اعتبار شرط استعداد نوعی محدودیت و وجوب بر خداوند در زعم اشاعره است، آنان را انکار کردند. اما پاسخ آن خلط وجوب فقهی و کلامی است که اشاعره نتوانستند آن را تفکیک کنند.</ref>.

در [[روایات]] نیز به این نکته اشاره شده است، [[پیامبر اسلام]]{{صل}} در روایتی [[انتخاب]] [[پیغمبر]] توسط [[خداوند]] را به استکمال [[عقل]] بلکه کاملیت وی از تمامی صاحبان [[خرد]] [[امت]]، منوط کرده است.

{{متن حدیث|وَ لَا بَعَثَ اللَّه نَبِيّاً وَ لَا رَسُولًا حَتّى يَسْتَكْمِلَ الْعَقْلَ، وَ يَكُونَ عَقْلُهُ أَفْضَلَ مِنْ عُقُولِ جَمِيعِ أُمَّتِهِ}}<ref>نهج السعادة، ج۸، ص١٨۴؛ میزان الحکمه، ج۳، ص١٠٣۴.</ref>؛

به دیگر سخن، از منظر [[متکلمان]] و [[فلاسفه]] قلمرو [[دعوت]] [[پیامبران]] و [[رسالت]] آنان به [[معنویت]] و [[وعده]] و وعیدهای اخروی منحصر نشده، بلکه [[مأموریت]] آنان «دو ساحتی» و شامل اصلاح [[امور دنیوی]] نیز می‌شود. توضیح بیشتر این بحث در فصلی مستقل به نام «[[اهداف پیامبران]]» خواهد آمد.

بحث بیشتر درباره اصل اعجاز و اعتبار شرط فوق را نگارنده در موضع دیگر به تفصیل بیان کرده است<ref>ر.ک: نگارنده، معجزه در قلمرو عقل و دین.</ref>.

== منابع ==