←اوصاف امر تکوینی
| خط ۴۹: | خط ۴۹: | ||
امر الهی واحد بوده و هیچگونه تدریجی در آن راه ندارد<ref>سوره قمر، آیه ۵۰.</ref> در این آیه امر خداوند به چشم برهم زدن تشبیه شده است که این تشبیه برای [[نفی]] هرگونه تدریج است و از آن بر میآید که اشیایی که به تدریج و از طریق اسباب کونیّه حادث میشوند و دارای زمان و مکان هستند، جهت دیگری نیز دارند که آن جهت تهی از تدریج و خارج از حیطه زمان و مکان است و بنابر نظری اشیا از جهت اوّل [[خلق الهی]] بوده و از جهت دوم امر، قول و کلمه الهی هستند<ref>سوره اعراف، آیه ۵۴.</ref>.<ref>المیزان، ج۱۳، ص۱۹۷.</ref>، بنابراین، عبارت {{متن قرآن|أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ}} بدین معنا نیست که لفظی وجود دارد که با تلفظ آن، شییء موجود میشود<ref> مجمعالبیان، ج۸، ص۶۷۹؛ الکشاف، ج۲، ص۶۰۶.</ref>؛ زیرا در این صورت وجود آن لفظ نیز محتاج به لفظی دیگر و این مستلزم [[تسلسل]] و [[باطل]] است و نیز معنای عبارت بالا این نیست که مخاطبی وجود دارد که خطاب [[الهی]] را میشنود؛ زیرا در صورت وجود مخاطب، افاضه وجود به آن بیمعنا خواهد بود، پس عبارت فوق برای بیان چگونگی افاضه وجود از طرف [[خداوند]]، بدون اینکه نیاز به چیزی داشته باشد و بدون تخلف و تدریج است<ref>المیزان، ج ۱۷، ص۱۱۵.</ref>.<ref>[[احمد جمالیزاده|جمالیزاده، احمد]]، [[امر الهی (مقاله)| امر الهی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴]]، ص۳۳۴-۳۳۵.</ref> | امر الهی واحد بوده و هیچگونه تدریجی در آن راه ندارد<ref>سوره قمر، آیه ۵۰.</ref> در این آیه امر خداوند به چشم برهم زدن تشبیه شده است که این تشبیه برای [[نفی]] هرگونه تدریج است و از آن بر میآید که اشیایی که به تدریج و از طریق اسباب کونیّه حادث میشوند و دارای زمان و مکان هستند، جهت دیگری نیز دارند که آن جهت تهی از تدریج و خارج از حیطه زمان و مکان است و بنابر نظری اشیا از جهت اوّل [[خلق الهی]] بوده و از جهت دوم امر، قول و کلمه الهی هستند<ref>سوره اعراف، آیه ۵۴.</ref>.<ref>المیزان، ج۱۳، ص۱۹۷.</ref>، بنابراین، عبارت {{متن قرآن|أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ}} بدین معنا نیست که لفظی وجود دارد که با تلفظ آن، شییء موجود میشود<ref> مجمعالبیان، ج۸، ص۶۷۹؛ الکشاف، ج۲، ص۶۰۶.</ref>؛ زیرا در این صورت وجود آن لفظ نیز محتاج به لفظی دیگر و این مستلزم [[تسلسل]] و [[باطل]] است و نیز معنای عبارت بالا این نیست که مخاطبی وجود دارد که خطاب [[الهی]] را میشنود؛ زیرا در صورت وجود مخاطب، افاضه وجود به آن بیمعنا خواهد بود، پس عبارت فوق برای بیان چگونگی افاضه وجود از طرف [[خداوند]]، بدون اینکه نیاز به چیزی داشته باشد و بدون تخلف و تدریج است<ref>المیزان، ج ۱۷، ص۱۱۵.</ref>.<ref>[[احمد جمالیزاده|جمالیزاده، احمد]]، [[امر الهی (مقاله)| امر الهی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴]]، ص۳۳۴-۳۳۵.</ref> | ||
=== اوصاف امر تکوینی === | ==== اوصاف امر تکوینی ==== | ||
# امر تکوینی [[الهی]] همه عالم ممکنات را در برگرفته است؛ زیرا هر شأنی از [[شئون]] ایجاد از | # امر تکوینی [[الهی]] همه عالم ممکنات را در برگرفته است؛ زیرا هر شأنی از [[شئون]] ایجاد از امر الهی است و [[خداوند]] مالک هر امری است<ref>سوره اعراف، آیه ۵۴.</ref>.<ref>المیزان، ج ۱۱، ص۱۱۱.</ref>؛ همچنین [[مالکیت]] امر تکوینی مختص خداوند است و هیچکس حتّی رسول اکرم{{صل}} هیچگونه مالکیتی نسبت به امور الهی ندارد<ref>سوره آل عمران، آیه ۱۲۸.</ref>.<ref>رحمة من الرحمن، ج ۱، ص۴۶۶.</ref> | ||
# تحقق | # تحقق امر الهی [[قطعی]] است؛ زیرا [[خداوند]] بر امر خویش غالب است و امر الهی مغلوب او بوده و چارهای جز [[اطاعت]] از او ندارد، بنابراین، تخلف از امر الهی غیر ممکن است و هیچکس نمیتواند مانع تحقق [[امر تکوینی]] خداوند شود. علت این امر آن است که اسباب ظاهری در تأثیرات خود مستقل نیستند، بلکه اثرگذاری آنها به [[اذن خداوند]] است<ref>سوره یوسف، آیه ۲۱.</ref>. | ||
# [[امر خداوند]] دارای اندازه، تقدیر و [[تدبیر]] است و او برای هر کسی چیزی را تقدیر میکند که مناسب با حال وی است: {{متن قرآن|... وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ قَدَرًا مَقْدُورًا}}<ref>«... و فرمان خداوند دارای اندازهای سنجیده است» سوره احزاب، آیه ۳۸.</ref>.<ref>المیزان، ج ۱۶، ص۳۲۴.</ref> و در نظام هستی نیز [[خداوند]] [[امر]] عالم را تدبیر میکند، بدین معنا که با آوردن امری پس از امری دیگر، بهترین [[نظام]] را بین موجودات عالم برقرار میسازد، بهگونهای که هر چیزی به سوی غایتی که مقصود از [[آفرینش]] آن چیز است حرکت کند و مجموع [[عالم دنیا]] نیز به سوی غایت خویش که رجوع به سوی خدا و ظهور [[آخرت]] پس از دنیاست حرکت کند<ref>سوره رعد، آیه ۲.</ref>.<ref>المیزان، ج ۸، ص۱۵۳؛ ج ۱۱، ص۲۹۰.</ref>. | # [[امر خداوند]] دارای اندازه، تقدیر و [[تدبیر]] است و او برای هر کسی چیزی را تقدیر میکند که مناسب با حال وی است: {{متن قرآن|... وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ قَدَرًا مَقْدُورًا}}<ref>«... و فرمان خداوند دارای اندازهای سنجیده است» سوره احزاب، آیه ۳۸.</ref>.<ref>المیزان، ج ۱۶، ص۳۲۴.</ref> و در نظام هستی نیز [[خداوند]] [[امر]] عالم را تدبیر میکند، بدین معنا که با آوردن امری پس از امری دیگر، بهترین [[نظام]] را بین موجودات عالم برقرار میسازد، بهگونهای که هر چیزی به سوی غایتی که مقصود از [[آفرینش]] آن چیز است حرکت کند و مجموع [[عالم دنیا]] نیز به سوی غایت خویش که رجوع به سوی خدا و ظهور [[آخرت]] پس از دنیاست حرکت کند<ref>سوره رعد، آیه ۲.</ref>.<ref>المیزان، ج ۸، ص۱۵۳؛ ج ۱۱، ص۲۹۰.</ref>. | ||
# [[امر تکوینی]] [[الهی]]، دفعی است و تدریج در آن راه ندارد: {{متن قرآن|وَمَا أَمْرُنَا إِلَّا وَاحِدَةٌ كَلَمْحٍ بِالْبَصَرِ}}<ref>«و فرمان ما یک کلمه بیش نیست مانند یک چشم بر هم زدن» سوره قمر، آیه ۵۰.</ref><ref>المیزان، ج ۱۳، ص۱۹۷.</ref> و تدریجی که در موجودات مادّی مشاهده میشود، مربوط به نحوه وجود و جنبه مادیّت آنهاست<ref>[[احمد جمالیزاده|جمالیزاده، احمد]]، [[امر الهی (مقاله)| امر الهی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴]]، ۳۳۵-۳۳۶.</ref>. | # [[امر تکوینی]] [[الهی]]، دفعی است و تدریج در آن راه ندارد: {{متن قرآن|وَمَا أَمْرُنَا إِلَّا وَاحِدَةٌ كَلَمْحٍ بِالْبَصَرِ}}<ref>«و فرمان ما یک کلمه بیش نیست مانند یک چشم بر هم زدن» سوره قمر، آیه ۵۰.</ref><ref>المیزان، ج ۱۳، ص۱۹۷.</ref> و تدریجی که در موجودات مادّی مشاهده میشود، مربوط به نحوه وجود و جنبه مادیّت آنهاست<ref>[[احمد جمالیزاده|جمالیزاده، احمد]]، [[امر الهی (مقاله)| امر الهی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴]]، ۳۳۵-۳۳۶.</ref>. | ||