وفای به عهد
 | این یک مقالهٔ خرد است. میتوانید با گسترش آن به امامتپدیا کمک کنید. |
- مدخلهای وابسته به این بحث:
- در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل وفای به عهد (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.
مقدمه
- وفای به عهد و پیمان در فرهنگ دینی، جایگاهی والا دارد و از مصادیق مسئولیتپذیری انسان بهشمار میرود. خداوند در قرآن کریم به این موضوع اشاره دارد. آیات نخستین سوره مائده و آیه ۳۴ سورل اسراء و آیه ۹۱ سوره نحل، آشکارا به این موضوع اشاره کرده است:ای کسانیکه ایمان آوردهاید، به پیمانها وفا کنید...[۱][۲].
- وفای به عهد از دو بعد فردی و اجتماعی مورد توجه امام(ع) قرار گرفته است. همبستگی این صفت با کمال روحی و انسانیَت انسان در ارتباط مستقیم است. انسان هرقدر از کمال انسانی برخوردار باشد، نسبت به عهده و پیمان خویش پایبندی بیشتری دارد. از دیگر سو، پایبند نبودن به عهد و پیمان، پایههای ایمان را متزلزل میکند. از اینرو امام(ع) بنیاد دیندرای را ادای امانت و وفای به پیمان، امانتداری را معیار ایمان و دیانت، امین بودن و ادای امانت را رأس اسلام برمیشمرد و پایبندی به تعهدات و پیمانها را عامل بازدارنده انسان از خیانت و رعایت اخلاق در همه وجوه فردی و اجتماعی و خانوادگی میداند. بههمین دلیل از دیدگاه امام، بدترین مردمان کسی است که بر عهد خویش پایبند نباشد[۳].
- از دیگر سو، وفای به عهد بهدلیل ارزش اجتماعی آن و تأثیری که در روابط اجتماعی و تثبیت بنیاد جامعه میگذارد، مورد توجه امام علی(ع) است. وفای به عهد موجب برقراری اعتماد در جامعه و به تبع ان ایجاد انس و الفت افراد با یکدیگر و گسترش تعامل بین آنها و در نتیجه، ایجاد وحدت و همبستگی اجتماعی میشود. امام(ع) در نهج البلاغه بر این موضوع تأکید دارد و حتی رعایت آن را در مورد دشمن نیز مورد تصدیق قرار میدهد: اگر با دشمن پیمانی بستی یا او را امان دادی، پیمان را وفا کن و امان را ادا، و از دل و جان بر سر آن باش، زیرا مردم (با وجود گوناگونیِ خواستها و اختلافنظرهاشان) اتفاق نظری که در اهمیت وفای به عهد دارند، در هیچ یک از فرایض دیگر الهی ندارند. حتی مشرکان هم آن را رعایت میکنند، زیرا عواقب پیمانشکنی را میدانند[۴][۵].
- امام(ع) در فرازی دیگر از نامه ۵۳ وفای به عهد و پیمان را مایه امن و آسایش در جامعه میداند که در سایه آن امنیت جامعه و مردمان تأمین میشود. از اینرو خود چندان پایبند به عهد و پیمان خویش بود که پس از ماجرای حکمیت که امام به آن راضی نبود، در پاسخ برخی که نقض عهدنامه را از او میخواستند، فرمود: آیا پس از اینکه عهدی را نوشتیم، آن را نقض کنیم؟ این کار جایز نیست[۶].
- اندیشه توحیدی امام(ع) هر پیمان و تعهدی را مانند پیمان با خدا میبیند و هرگز اجازه عهدشکنی به خود نمیدهد. خداوند در قرآن کریم میفرماید: ﴿ وَأَوْفُواْ بِعَهْدِ اللَّهِ إِذَا عَاهَدتُّمْ وَلاَ تَنقُضُواْ الأَيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيدِهَا وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللَّهَ عَلَيْكُمْ كَفِيلاً إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ﴾[۷][۸].
- از اینرو شکستن عهد و پیمان گناه است. پایبندی امام(ع) بر عهد و پیمان به اندازهای است که حتی حاضر نشد با کسی که نیرنگ میبست و نقص پیمان را بدون کمترین دغدغهای بهکار میگرفت، مقابله به مثل کند[۹].
- خیانت در امانت و شکستن عهد و پیمان، انسان را در این جهان خوار و رسوا میکند و اثر آن در آخرت بس بزرگتر از اثر اینجهانی آن است[۱۰].
- آن کس که به امانت الهی بیاعتنا باشد و در کشتزار خیانت چرد و شخصیت انسانی و دینی خود را پاس ندارد، ذلت و خواری را در دنیا برای خود خریده است و در آخرت نیز، ذلیلتر و بدبختتر خواهد شد[۱۱][۱۲].
پرسشهای وابسته
جستارهای وابسته
منابع
پانویس
با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل میشوید:
- ↑ ﴿ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَوْفُواْ بِالْعُقُودِ أُحِلَّتْ لَكُم بَهِيمَةُ الأَنْعَامِ إِلاَّ مَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ غَيْرَ مُحِلِّي الصَّيْدِ وَأَنتُمْ حُرُمٌ إِنَّ اللَّهَ يَحْكُمُ مَا يُرِيدُ﴾؛ سوره مائده، آیه ۱
- ↑ دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 890
- ↑ دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 890.
- ↑ نهج البلاغه، نامه ۵۳
- ↑ دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 890.
- ↑ دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 890.
- ↑ سوره نحل، آیه ۹۱
- ↑ دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 891.
- ↑ دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 891.
- ↑ دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 891.
- ↑ نهج البلاغه، نامه ۲۶
- ↑ دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 891.