حکومت بصره
آشنایی اجمالی
بصره یکی از شهرهای مهم و بزرگ و بندری عراق در کنار اروند رود (شط العرب) و نزدیک خرمشهر و دارای کشتزارها و نخلستانهای بسیار است. معنای لغوی بصره، زمین سخت، سنگلاخ و پر سنگریزه است. بصره در سال ۱۴ هجری، در زمان عمر بن خطاب بنا شد. امام علی (ع) در زمان خلافت خویش با شورشیان بصره جنگید و آن درگیری به جنگ جمل شهرت یافت. امروز، مردم بصره اغلب شیعه اثنی عشریاند و بخشی هم اخباری[۱].
در بصره پنج اتحاد قبیلهای تشکیل شد که به آنها اخماس گفته میشد: بنیتمیم؛ بنی بکر بن وائل؛ بنیعبدالقیس؛ بنی ازد و اهلالعالیه. اما بهطورکلی میتوان بیان کرد بصره، هم در ترکیب قبایل عربی و هم در ترکیب عربها با اقوام بومی که از پیش در عراق ساکن بودهاند نسبت به کوفه، ترکیب یکنواختتری داشت[۲].
حاکمان بصره
در خلافت امام علی (ع)
عبدالله بن عباس
او عبدالله بن عباس بن عبدالمطلب بن هاشم بن عبدمناف بن قصی بن کلاب است. مادرش امالفضل، لبابه کبری دختر حارث بن حزن هلالیه و کنیهاش ابوالعباس است. عبدالله، پسرعموی پیامبر(ص) و حضرت علی(ع) و پسرخاله خالد بن ولید بود. او سه سال قبل از هجرت پیامبر(ص) و درحالیکه بنیهاشم در شعب بودند، به دنیا آمد. او مدعی است که دو بار جبرئیل را در محضر پیامبر(ص) دیده است و پیامبر نیز دو بار برای علم و حکمت او دعا کرده است[۳]. ابنعباس هنگام رحلت پیامبر(ص) ۱۳ سال داشت و از کسانی بود که خلفا بهویژه خلیفه دوم و سوم، در مشکلات از نظرات وی استفاده میکردند. او در جنگهای امام علی(ع) حضور داشت و پس از جنگ جمل، کارگزار آن حضرت در بصره شد[۴]. او در سال ۶۸ هجری، در طائف در هفتاد یا ۷۱ سالگی درحالیکه به دلیل بیعت نکردن با زبیریان در تبعید ابنزبیر بود، درگذشت و محمد حنفیه که چهار سال از او بزرگتر بود بر او نماز خواند و او را دفن کرد[۵].[۶]
عثمان بن حنیف انصاری
ابوالاسود دؤلی
پرسش وابسته
منابع
پانویس
- ↑ ر.ک: محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا، ص۷۸.
- ↑ حسینی، سید امیر، بصره و نقش آن در تحولات قرن اول هجری، ص۷۵.
- ↑ اسدالغابه، ج۳، ص۱۸۸.
- ↑ اسدالغابه، ج۳، ص۱۹۰.
- ↑ الاستیعاب، ج۲، ص۹۳۴.
- ↑ حسینی، سید امیر، بصره و نقش آن در تحولات قرن اول هجری، ص ۱۵۱.