شهود
چیستی شهود
مراد از "شهود" آن است که افرادی بتوانند فراتر از قلمرو حواس، حقایقی از جهان غیب را با قلب خود مشاهده کنند که دیگران قادر به دیدن آنها نیستند، این مشاهده، همان چیزی است که در مباحث عرفانی از آن به شهود یاد میشود[۱] برخی در تعریف شهود گفته اند:[۲] "علمی است که خداوند به پیامبر(ص) عطا فرموده است و بر خلاف ریاضیات و منطق، بیتحقیق و اجتهاد و قرائت و کتابت و صناعت کسب شده و به گذشت زمان نیازمند نیست. این علم بنا به مشیت خداوند، از طریق تزکیه و اشراق نفس حاصل میشود و با توفیق و حمایت و الهام و رسالات الهی، به حقیقت نائل میشود".[۳] راه شهود که طریقهای ربّانی و الهی است، مخصوص افرادی است که دارای روحی صاف و صیقلی یافته و پاک و مطهر میباشند. در این طریق "معلّم"، خداست و "متعلّم"، ولیِّ بر حقّ خدا؛ یعنی پیامبر یا امام و "علم" از محضر ربوبی و نزد خداوند اخذ میشود. از این رو، به آن "علم لدنّی" میگویند. این علم بیواسطه بشری، به انسانِ کامل اعطا میشود.[۴]
رابطۀ شهود و علم امام
برخی از روایات نشان میدهند امامان(ع) دارای چنین شهودی بودهاند و این شیوه، یکی از روشهای علم آموزی و آگاهی از غیب بوده است.[۵] در روایات، تعبیر شاهد بودن بر مردم بسیار مورد استفاده قرار گرفته است، برخی علمای امامیه نیز تصریح کردهاند که امامان(ع) شاهد بر اعمال مردم هستند.[۶] باید دانست، اشتراک امامان(ع) با عرفا در بهرهمندی از این شیوه در صورت اثبات این شیوه برای امامان(ع) به معنای آن نیست که شهود ائمه با شهود عرفا در تمام ویژگیها یکسان است؛ مثلا پذیرفتهایم که امامان، معصوم هستند و گرفتار خطا نمیشوند، ایشان تأییداتی خاص دارند که دیگران از آن بی بهرهاند؛ بنابراین شهود ائمه در این گونه ویژگیها مانند معصومانهبودن، با شهود عرفا متفاوت است؛ همچنین مصادیق شهود امامان(ع) بسیار قویتر و روشنتر از شهود عرفاست و نسبت به برخی حقایق، مانند امور ویژه مقام امامت یا نیازمند تأییدات خاص، عرفا توان شهود ندارند.[۷]
پرسشهای وابسته
جستارهای وابسته
منبعشناسی جامع علم معصوم
منابع
هاشمی، سید علی، شهود یکی از روشهای علمآموزی ائمه، منتشر شده در فصلنامه تحقیقات کلامی.
مطهری، منصف علی، علم ائمه از نظر عقل و نقل.
اصغرینژاد، محمد، پژوهش در علم پیامبر.
پانویس
با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل میشوید:
- ↑ ر.ک. هاشمی، سید علی، شهود یکی از روشهای علمآموزی ائمه، فصلنامه تحقیقات کلامی، ش ۷، ص ۸۸۱؛ مطهری، منصف علی، علم ائمه از نظر عقل و نقل، صفحه؟؟؟
- ↑ علیرضا مسجد جامعی، پژوهشی در معارف امامیه، ج ۲، ص ۶۷۵
- ↑ اصغرینژاد، محمد، پژوهش در علم پیامبر، ص ۷۱
- ↑ محمد اصغرینژاد|اصغرینژاد، محمد، پژوهش در علم پیامبر (مقاله)|پژوهش در علم پیامبر، ص ۷۱
- ↑ ر.ک. هاشمی، سید علی، شهود یکی از روشهای علمآموزی ائمه، فصلنامه تحقیقات کلامی، ش ۷، ص ۸۸۱؛ مطهری، منصف علی، علم ائمه از نظر عقل و نقل، صفحه؟؟؟
- ↑ ر.ک. سید علی هاشمی ۱|هاشمی، سید علی، شهود یکی از روشهای علمآموزی ائمه (مقاله)|شهود یکی از روشهای علمآموزی ائمه، فصلنامه تحقیقات کلامی، ش ۷، ص ۸۸۱
- ↑ ر.ک. سید علی هاشمی ۱|هاشمی، سید علی، شهود یکی از روشهای علمآموزی ائمه (مقاله)|شهود یکی از روشهای علمآموزی ائمه، فصلنامه تحقیقات کلامی، ش ۷، ص ۸۸۱