ابراهیم بن صالح بن سعید

مقدمه

ابراهیم بن صالح بن سعید^[۱] از راویانی است که نام وی در اسناد کتب حدیثی شیعه ثبت شده و از امام صادق(ع) با واسطه روایت کرده است^[۲]. وی افزون بر این، از محدثانی همچون محمد بن حفص حدیث آموخته و روایت کرده است و دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان محمد بن احمد بن یحیی می‌باشد.

نام راوی در کتب رجالی قدما به صورت مستقل ذکر نشده است^[۳]. از این رو، برخی از محققان چون اتحاد وی با عناوین مشابه دقیقاً معلوم نیست، او را مهمل یا مجهول تلقی کرده‌اند، هرچند احتمال اتحاد وی با ابراهیم بن صالح انماطی اسدی یا کوفی نیز مطرح شده است^[۴]. با این حال، تحقیقات نشان می‌دهد که در سند روایت تصحیف رخ داده و صورت صحیح آن «ابراهیم، عن صالح بن سعید» و «محمد بن حفص» است و مراد از ابراهیم، ابراهیم بن هاشم قمی می‌باشد که محمد بن احمد بن یحیی فراوان از او حدیث نقل نموده است^[۵]. همچنین مقصود از صالح بن سعید نیز صالح بن سعید راشدی است که ابراهیم بن هاشم راوی کتاب وی بوده و از او روایت کرده است^[۶]. بررسی اسناد کتاب‌هایی چون تهذیب، استبصار^[۷] و من لایحضره الفقیه^[۸] نشان می‌دهد که وجود این نام حاصل خطای استنساخ بوده و در اصل، روایت دارای دو سند مستقل است که در یکی محمد بن حفص از عبدالله بن طلحه روایات متعددی دارد^[۹].

از تاریخ وفات وی گزارشی ثبت نشده و اثری نیز به او نسبت داده نشده است^[۱۰].

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱

پانویس

↑ ر.ک: جامع الرواة، ج۱، ص۲۳؛ تنقیح المقال، ج۴، ص۸۵، ش۳۲۲؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۵۸، ش۲۷۷؛ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۲۱۸، ش۱۸۴.
↑ در وسائل الشیعة با عنوان ابراهیم بن صالح بن سعد و در تفسیر نور الثقلین، إبراهیم عن صالح بن سعید ثبت شده است. وسائل الشیعه، ج۲۸، ص۶۴، ح۳۴۲۱۸؛ تفسیر نور الثقلین، ج۳، ص۵۶۹، ح۱۱؛ تفسیر کنز الدقائق، ج۹، ص۲۴۱ - ۲۴۲؛ به گزارش از تهذیب الأحکام، ج۱۰، ص۴، ح۱۰.
↑ یحتمل اتحاده مع أحد المسمین بن إبراهیم بن صالح و حیث لا شاهد علیه یعد مهملاً أو مجهولاً؛ تنقیح المقال، ج۴، ص۸۵، ش۳۲۲.
↑ أقول: لا یبعد أن یکون هذا أحد المتقدمین الأنماطیین، و لعله لذلک لم یذکره علماء الرجال؛ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۲۱۸، ش۱۸۴.
↑ من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۳۸، ح۵۰۳۲؛ ر.ک: تهذیب الأحکام، ج۱، ص۲۶۰، ح۷۵۵ و ۴۶۲، ح۱۵۰۷؛ و....
↑ طوسی، الفهرست، ص۲۴۵ - ۲۴۶، ش۳۶۳؛ ر.ک: الکافی، ج۳، ص۲۷۷، ح۷، ص۳۰۴، ح۱۲ و ص۳۰۸، ح ۱، صالح بن سعید الراشدی؛ ج۶، ص۱۶۱، ح۳۶؛ ج۷، ص۲۳۷، ح۲۱ - ۲۲؛ و...؛ ر.ک: الکافی، ج۱، ص۱۴۹، ح۱؛ ج۲، ص۳۳۰، ح۲، ج۵، ص۲۹۳، ح۳؛ ج۷، ص۲۲۹، ح۳؛ المحاسن، ج۲، ص۳۲۷، ح۸۰؛ و...
↑ ر.ک: تهذیب الأحکام، ج۱۰، ص۴، ح۱۰؛ الإستبصار، ج۴، ص۲۰۰، ح۷۵۰.
↑ ر.ک: من لایحضره الفقیه، ج۴، ص۳۸، ح۵۰۳۲.
↑ ر.ک: الکافی، ج۷، ص۲۲۹، ح۳، ص۲۴۷، ح۱۰ و ص۲۹۳، ح۱۲.
↑ جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱، ص ۳۲۸-۳۳۱.

[1] ر.ک: جامع الرواة، ج۱، ص۲۳؛ تنقیح المقال، ج۴، ص۸۵، ش۳۲۲؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۵۸، ش۲۷۷؛ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۲۱۸، ش۱۸۴.

[2] در وسائل الشیعة با عنوان ابراهیم بن صالح بن سعد و در تفسیر نور الثقلین، إبراهیم عن صالح بن سعید ثبت شده است. وسائل الشیعه، ج۲۸، ص۶۴، ح۳۴۲۱۸؛ تفسیر نور الثقلین، ج۳، ص۵۶۹، ح۱۱؛ تفسیر کنز الدقائق، ج۹، ص۲۴۱ - ۲۴۲؛ به گزارش از تهذیب الأحکام، ج۱۰، ص۴، ح۱۰.

[3] یحتمل اتحاده مع أحد المسمین بن إبراهیم بن صالح و حیث لا شاهد علیه یعد مهملاً أو مجهولاً؛ تنقیح المقال، ج۴، ص۸۵، ش۳۲۲.

[4] أقول: لا یبعد أن یکون هذا أحد المتقدمین الأنماطیین، و لعله لذلک لم یذکره علماء الرجال؛ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۲۱۸، ش۱۸۴.

[5] من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۳۸، ح۵۰۳۲؛ ر.ک: تهذیب الأحکام، ج۱، ص۲۶۰، ح۷۵۵ و ۴۶۲، ح۱۵۰۷؛ و....

[6] طوسی، الفهرست، ص۲۴۵ - ۲۴۶، ش۳۶۳؛ ر.ک: الکافی، ج۳، ص۲۷۷، ح۷، ص۳۰۴، ح۱۲ و ص۳۰۸، ح ۱، صالح بن سعید الراشدی؛ ج۶، ص۱۶۱، ح۳۶؛ ج۷، ص۲۳۷، ح۲۱ - ۲۲؛ و...؛ ر.ک: الکافی، ج۱، ص۱۴۹، ح۱؛ ج۲، ص۳۳۰، ح۲، ج۵، ص۲۹۳، ح۳؛ ج۷، ص۲۲۹، ح۳؛ المحاسن، ج۲، ص۳۲۷، ح۸۰؛ و...

[7] ر.ک: تهذیب الأحکام، ج۱۰، ص۴، ح۱۰؛ الإستبصار، ج۴، ص۲۰۰، ح۷۵۰.

[8] ر.ک: من لایحضره الفقیه، ج۴، ص۳۸، ح۵۰۳۲.

[9] ر.ک: الکافی، ج۷، ص۲۲۹، ح۳، ص۲۴۷، ح۱۰ و ص۲۹۳، ح۱۲.

[10] جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱، ص ۳۲۸-۳۳۱.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]