ابراهیم بن عبدالاعلی

آشنایی اجمالی

ابراهیم بن عبدالاعلی مولی الجعفیین و اهل کوفه است^[۱]. بر پایه بعضی روایات، وی از امام کاظم(ع) حدیث نقل کرده است^[۲]. ابراهیم بن عبدالأعلی افزون بر امامان معصوم، از محدثانی همچون سوید بن غفلة، عکرمة بن حنبص و جده‌اش حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان اسرائیل بن یونس، سفیان ثوری، محمد بن طلحه بن مصرف و یونس بن ابی‌اسحاق می‌باشند^[۳].

نام این راوی در کتب رجالی متقدم شیعه ذکر نشده است، اما در منابع رجالی عامه وی را موثق و صالح الروایة دانسته‌اند^[۴]. درباره شخصیت وی میان علما اختلاف است: برخی از رجالیان او را مهمل شمرده‌اند، اما روایاتش را سدید دانسته‌اند^[۵]؛ با این حال، احادیث وی به دو دسته سدید و سقیم تقسیم می‌شود^[۶]. همچنین درباره اتحاد او با ابراهیم بن ابی‌مثنی عبدالاعلی کوفی که در زمره اصحاب امام صادق(ع) ذکر شده^[۷]، اختلاف است؛ بزرگانی چون علامه شوشتری^[۸] و آیت‌الله خویی^[۹] بر اتحاد این دو عنوان تأکید کرده‌اند، در مقابل، دیگران این اتحاد را بعید دانسته و تصریح کرده‌اند که ابراهیم بن عبدالاعلی از راویان عامه و ابراهیم بن ابی‌مثنی از راویان شیعه است^[۱۰].

از تاریخ وفات وی گزارشی ثبت نشده است، اما با توجه به روایت فراوان او از سوید بن غفلة که در سال ۸۱ درگذشته است^[۱۱]، وی در نیمه دوم قرن ۱ می‌زیسته است؛ با این حال، اثری نیز به او نسبت داده نشده است^[۱۲].

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱

پانویس

↑ الجرح و التعدیل، ج۲، ص۱۱۲، ش۳۳۴؛ذالتاریخ الکبیر، ج۱، ص۳۰۴، ش۹۶۴؛ تهذیب التهذیب، ج۱، ص۱۲۰، ش۲۴۵.
↑ «وَ عَنِ ابْنِ بَابَوَیْهِ... حَدَّثَنَا أَبُو سَعِیدٍ سَهْلِ بْنِ صَالِحٍ الْعَبَّاسِیُّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِیمُ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَی حَدَّثَنَا مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ آبَائِهِ(ع) قَالَ: إِنَّ أَصْحَابِ رَسُولُ اللَّهِ(ص) کَانُوا جُلُوساً یَتَذَاکَرُونَ وَ فِیهِمْ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ(ع) إِذْ أَتَاهُمْ یَهُودِیٌّ فَقَالَ یَا أُمَّةَ مُحَمَّدِ مَا تَرَکْتُمْ لِلْأَنْبِیَاءِ دَرَجَةٍ إِلَّا نحلتموها لِنَبِیِّکُمْ فَقَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ(ع)...»؛ قصص الأنبیاء، ص۳۰۹ - ۳۱۰، ح۳۸۴؛ بحار الأنوار، ج۲۰، ص۱۱۳، ح۴۲ به نقل از قصص الأنبیاء.
↑ تهذیب الکمال، ج۲، ص۱۳۱، ش۲۰۰.
↑ تهذیب التهذیب، ج۱، ص۱۲۰، ش۲۴۵.
↑ تنقیح المقال، ج۴، پانوشت ص۱۰۹، ش۳۴۲.
↑ طوسی، الأمالی، ص۲۰۶، ح۳۵۳ و ص۵۸۷، ح۱۲۱۵؛ بیهقی، السنن الکبری، ج۸، ص۱۵۹.
↑ رجال الطوسی، ص۱۵۷، ش۱۷۵۰.
↑ أقول: لعله من عنونه تقریب ابن حجر بلفظ: ابراهیم بن عبد الأعلی الجعفی - مولاهم - الکوفی قائلاً: ثقة من السادسة فجعله کل منهما إبراهیم بن عبد الأعلی و کونه کوفیاً و زیادة رجال الشیخ کنیة لأبیه کزیادة التقریب کونه مولی جعفی لا تمنع من الإتحاد، لعدم إیجاد إحداهما التضاد و علی فرض الإتحاد فهو عامی، کما هو ظاهر سکوت التقریب، و الکون موضوع رجال الشیخ أعم؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۱۴۶، ش۴۸.
↑ ر. ک: معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۸۰، ش۸۹ و ص۲۱۹، ش۱۹۰.
↑ تنقیح المقال، ج۴، پانوشت ص۱۰۹، ش۳۴۲.
↑ ر.ک: الإستیعاب، ج۲، ص۳۷۹ - ۶۸۰، ش۱۱۲۰.
↑ جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱، ص ۳۴۲-۳۶۸.

[1] الجرح و التعدیل، ج۲، ص۱۱۲، ش۳۳۴؛ذالتاریخ الکبیر، ج۱، ص۳۰۴، ش۹۶۴؛ تهذیب التهذیب، ج۱، ص۱۲۰، ش۲۴۵.

[2] «وَ عَنِ ابْنِ بَابَوَیْهِ... حَدَّثَنَا أَبُو سَعِیدٍ سَهْلِ بْنِ صَالِحٍ الْعَبَّاسِیُّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِیمُ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَی حَدَّثَنَا مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ آبَائِهِ(ع) قَالَ: إِنَّ أَصْحَابِ رَسُولُ اللَّهِ(ص) کَانُوا جُلُوساً یَتَذَاکَرُونَ وَ فِیهِمْ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ(ع) إِذْ أَتَاهُمْ یَهُودِیٌّ فَقَالَ یَا أُمَّةَ مُحَمَّدِ مَا تَرَکْتُمْ لِلْأَنْبِیَاءِ دَرَجَةٍ إِلَّا نحلتموها لِنَبِیِّکُمْ فَقَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ(ع)...»؛ قصص الأنبیاء، ص۳۰۹ - ۳۱۰، ح۳۸۴؛ بحار الأنوار، ج۲۰، ص۱۱۳، ح۴۲ به نقل از قصص الأنبیاء.

[3] تهذیب الکمال، ج۲، ص۱۳۱، ش۲۰۰.

[4] تهذیب التهذیب، ج۱، ص۱۲۰، ش۲۴۵.

[5] تنقیح المقال، ج۴، پانوشت ص۱۰۹، ش۳۴۲.

[6] طوسی، الأمالی، ص۲۰۶، ح۳۵۳ و ص۵۸۷، ح۱۲۱۵؛ بیهقی، السنن الکبری، ج۸، ص۱۵۹.

[7] رجال الطوسی، ص۱۵۷، ش۱۷۵۰.

[8] أقول: لعله من عنونه تقریب ابن حجر بلفظ: ابراهیم بن عبد الأعلی الجعفی - مولاهم - الکوفی قائلاً: ثقة من السادسة فجعله کل منهما إبراهیم بن عبد الأعلی و کونه کوفیاً و زیادة رجال الشیخ کنیة لأبیه کزیادة التقریب کونه مولی جعفی لا تمنع من الإتحاد، لعدم إیجاد إحداهما التضاد و علی فرض الإتحاد فهو عامی، کما هو ظاهر سکوت التقریب، و الکون موضوع رجال الشیخ أعم؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۱۴۶، ش۴۸.

[9] ر. ک: معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۸۰، ش۸۹ و ص۲۱۹، ش۱۹۰.

[10] تنقیح المقال، ج۴، پانوشت ص۱۰۹، ش۳۴۲.

[11] ر.ک: الإستیعاب، ج۲، ص۳۷۹ - ۶۸۰، ش۱۱۲۰.

[12] جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱، ص ۳۴۲-۳۶۸.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]